8 tips om zonder tuin iets te doen voor de natuur

Guerilla gardening in Ede, Nederland © Getty
Eva Kestemont
Eva Kestemont Journalist KnackWeekend.be

Wie deelneemt aan Maai Mei Niet geeft de natuur een boost in zijn tuin. Maar wat als je geen gras hebt om te maaien? 8 tips voor natuurliefhebbers zonder tuin.

De boodschap van Maai Mei Niet klinkt haast te mooi om waar te zijn: je kan de natuur een stevig duwtje in de rug geven door lui te zijn en je gras niet te maaien. Wat als je geen tuin en dus geen gras hebt, maar de natuur toch een warm hart toedraagt? Ook dan kan je iets doen voor de natuur.  

1. Zie wat je wél hebt

Jij hebt geen tuin, akkoord. Maar dat wil niet zeggen dat je woning niets kan betekenen voor de natuur. Zet het vastgeroest idee van een groen grasveld uit je hoofd en breng in beeld wat je wel hebt.

Een koer kan immers een prima plek zijn om een moestuinbak op te zetten of om bloemen, kruiden en mossen te verwelkomen tussen de voegen en barsten van tegels die niet weg kunnen.

Een doods dak – plat of schuin – kan een groendak worden. Vensterbanken en balkons kan je volproppen met (hangende) bloembakken, waardoor ze kunnen uitgroeien tot kleine groene oases. Een goed gekozen klimplant tegen de gevel kan een onderkomen bieden voor heel wat nuttige insecten en vogels.

Een balkon hoeft niet groot te zijn om veel moois te herbergen

1/21

Een balkon hoeft niet groot te zijn om veel moois te herbergen

Een groendak in Groningen

2/21

Een groendak in Groningen

Blauwe regen is een dankbare gevelplant, die kleur brengt in de stad

3/21

Blauwe regen is een dankbare gevelplant, die kleur brengt in de stad

Waarom zou je de ruimte op je plat dak niet benutten?

4/21

Waarom zou je de ruimte op je plat dak niet benutten?

Met enkele bakken, potten en heel wat potgrond kan je je eigen moestuin beginnen. Ook als je geen tuin hebt.

5/21

Met enkele bakken, potten en heel wat potgrond kan je je eigen moestuin beginnen. Ook als je geen tuin hebt.

Dak wordt tuin. Laat je wel bijstaan door een specialist wanneer je bomen en erg zware planten laat aanrukken.

6/21

Dak wordt tuin. Laat je wel bijstaan door een specialist wanneer je bomen en erg zware planten laat aanrukken.

Een groenslinger in Nederland, maar ook in verschillende Belgische gemeenten worden deze aangemoedigd.

7/21

Een groenslinger in Nederland, maar ook in verschillende Belgische gemeenten worden deze aangemoedigd.

Groene balkonnetjes

8/21

Groene balkonnetjes

Muur wordt tuin

9/21

Muur wordt tuin

Staat de grond al vol? Dan kan je nog plantenbakken ophangen.

10/21

Staat de grond al vol? Dan kan je nog plantenbakken ophangen.

Heel wat steden en gemeenten sporen hun inwoners aan om, wanneer er voldoende ruimte is, stoepstenen weg te halen en die te vervangen door groen.

11/21

Heel wat steden en gemeenten sporen hun inwoners aan om, wanneer er voldoende ruimte is, stoepstenen weg te halen en die te vervangen door groen.

Groene balkons

12/21

Groene balkons

Als er ruimte genoeg is om een rolstoel te laten passeren op de stoep voor je huis, kan je overwegen enkele bloembakken te plaatsen.

13/21

Als er ruimte genoeg is om een rolstoel te laten passeren op de stoep voor je huis, kan je overwegen enkele bloembakken te plaatsen.

Mag het voor jou wat goedkoper (of origineler)? Planten groeien niet enkel in bakken en potten. Ook schoenen, opengesneden flessen, ongebruikte regenpijpen,... kunnen dienen.

14/21

Mag het voor jou wat goedkoper (of origineler)? Planten groeien niet enkel in bakken en potten. Ook schoenen, opengesneden flessen, ongebruikte regenpijpen,… kunnen dienen.

Een met klimop begroeide muur en enkele potten met bloemen brengen deze straat meteen tot leven.

15/21

Een met klimop begroeide muur en enkele potten met bloemen brengen deze straat meteen tot leven.

Een roos groeit tegen een gevel

16/21

Een roos groeit tegen een gevel

Gat in de stoep wordt minituin: hier was een guerilla gardener aan het werk

17/21

Gat in de stoep wordt minituin: hier was een guerilla gardener aan het werk

Ruimte spenderen aan groen kan initieel een opoffering lijken op een balkon, maar loont gegarandeerd

18/21

Ruimte spenderen aan groen kan initieel een opoffering lijken op een balkon, maar loont gegarandeerd

Clematis doet het goed op houtwerk of gevels en ziet er erg gezellig uit.

19/21

Clematis doet het goed op houtwerk of gevels en ziet er erg gezellig uit.

Je kan ook klimplanten combineren, bijvoorbeeld om een jaar lang een groene gevel te hebben.

20/21

Je kan ook klimplanten combineren, bijvoorbeeld om een jaar lang een groene gevel te hebben.

Vuurdoorn groeit tegen een stadsgevel

21/21

Vuurdoorn groeit tegen een stadsgevel

Een balkon hoeft niet groot te zijn om veel moois te herbergen

1/21

Een balkon hoeft niet groot te zijn om veel moois te herbergen

Een groendak in Groningen

2/21

Een groendak in Groningen

Blauwe regen is een dankbare gevelplant, die kleur brengt in de stad

3/21

Blauwe regen is een dankbare gevelplant, die kleur brengt in de stad

Waarom zou je de ruimte op je plat dak niet benutten?

4/21

Waarom zou je de ruimte op je plat dak niet benutten?

Met enkele bakken, potten en heel wat potgrond kan je je eigen moestuin beginnen. Ook als je geen tuin hebt.

5/21

Met enkele bakken, potten en heel wat potgrond kan je je eigen moestuin beginnen. Ook als je geen tuin hebt.

Dak wordt tuin. Laat je wel bijstaan door een specialist wanneer je bomen en erg zware planten laat aanrukken.

6/21

Dak wordt tuin. Laat je wel bijstaan door een specialist wanneer je bomen en erg zware planten laat aanrukken.

Een groenslinger in Nederland, maar ook in verschillende Belgische gemeenten worden deze aangemoedigd.

7/21

Een groenslinger in Nederland, maar ook in verschillende Belgische gemeenten worden deze aangemoedigd.

Groene balkonnetjes

8/21

Groene balkonnetjes

Muur wordt tuin

9/21

Muur wordt tuin

Staat de grond al vol? Dan kan je nog plantenbakken ophangen.

10/21

Staat de grond al vol? Dan kan je nog plantenbakken ophangen.

Heel wat steden en gemeenten sporen hun inwoners aan om, wanneer er voldoende ruimte is, stoepstenen weg te halen en die te vervangen door groen.

11/21

Heel wat steden en gemeenten sporen hun inwoners aan om, wanneer er voldoende ruimte is, stoepstenen weg te halen en die te vervangen door groen.

Groene balkons

12/21

Groene balkons

Als er ruimte genoeg is om een rolstoel te laten passeren op de stoep voor je huis, kan je overwegen enkele bloembakken te plaatsen.

13/21

Als er ruimte genoeg is om een rolstoel te laten passeren op de stoep voor je huis, kan je overwegen enkele bloembakken te plaatsen.

Mag het voor jou wat goedkoper (of origineler)? Planten groeien niet enkel in bakken en potten. Ook schoenen, opengesneden flessen, ongebruikte regenpijpen,... kunnen dienen.

14/21

Mag het voor jou wat goedkoper (of origineler)? Planten groeien niet enkel in bakken en potten. Ook schoenen, opengesneden flessen, ongebruikte regenpijpen,… kunnen dienen.

Een met klimop begroeide muur en enkele potten met bloemen brengen deze straat meteen tot leven.

15/21

Een met klimop begroeide muur en enkele potten met bloemen brengen deze straat meteen tot leven.

Een roos groeit tegen een gevel

16/21

Een roos groeit tegen een gevel

Gat in de stoep wordt minituin: hier was een guerilla gardener aan het werk

17/21

Gat in de stoep wordt minituin: hier was een guerilla gardener aan het werk

Ruimte spenderen aan groen kan initieel een opoffering lijken op een balkon, maar loont gegarandeerd

18/21

Ruimte spenderen aan groen kan initieel een opoffering lijken op een balkon, maar loont gegarandeerd

Clematis doet het goed op houtwerk of gevels en ziet er erg gezellig uit.

19/21

Clematis doet het goed op houtwerk of gevels en ziet er erg gezellig uit.

Je kan ook klimplanten combineren, bijvoorbeeld om een jaar lang een groene gevel te hebben.

20/21

Je kan ook klimplanten combineren, bijvoorbeeld om een jaar lang een groene gevel te hebben.

Vuurdoorn groeit tegen een stadsgevel

21/21

Vuurdoorn groeit tegen een stadsgevel

Er is heel wat mogelijk en de voordelen reiken verder dan de verfraaiing van je woning en verrijking van de natuur alleen, want groen op en rondom je huis kan erg isolerend werken. Dat scheelt op de teller, in tijden waarin energieprijzen door het dak gaan. Maar ook in de zomer kan je genieten van de isolatie van groen, weet tuinaannemer Bart Verelst, co-auteur van het Zakboek voor de klimaattuin: Een op het zuiden gerichte muur kan opwarmen tot 70 graden, een terras tot 50 graden. Klimplanten zoals klimop en wingerd, die onwaarschijnlijk goed isoleren, kunnen de temperatuur van een muur tot 15 graden omlaag halen. Een echte verticale tuin zelfs 35 graden – maar die is dan ook een pak duurder dan wat klimopplantjes. Het potentieel van een groene gevel valt niet te overschatten.’

Bovendien sporen verschillende steden en gemeenten dergelijke vergroeningsprojecten aan door eventuele installatiekosten mee te helpen dragen, te adviseren, klimgeleiders op je gevel te voorzien of door (gratis) planten aan te bieden. Informeer dus zeker wat het beleid is in jouw woonplaats!

2. Zoek het op straat

Kon bovenstaande je niet inspireren omdat je bijvoorbeeld in een huurappartement zonder terras of vensterbanken woont? Trek dan de straat op en observeer. Ook daar is ongetwijfeld vergroening mogelijk, en wel zonder dat het veel moeite hoeft te kosten.

Sommige steden en gemeenten maken het mogelijk een boomspiegel te adopteren (google ‘adopteer een boomspiegel’), waardoor je een boom kan omringen met mooie planten in plaats van onooglijke ijzers.

Een andere optie kan het uitbreken van enkele stoeptegels zijn, om die op te vullen met groen. Veel gemeenten geven hiervoor subsidies, en hebben ook welbepaalde regels. Informeren wat mogelijk is, is de boodschap!

3. Word Tuinranger

In bijna veertig gemeenten zijn Tuinrangers actief: enthousiaste en doorwinterde vrijwilligers die tuineigenaars meenemen op een gratis safari in hun eigen tuin. Na twee uur laten de ervaren tuiniers een paar concrete, vaak laagdrempelige tips achter, waarmee de tuineigenaar aan de slag kan om zijn tuin natuurvriendelijker in te vullen. Je kan je opgeven om Tuinranger te worden als je enige ervaring in de tuin hebt en je gemeente al meedoet, of eens aan de mouw van je burgemeester trekken om die Tuinrangers ook naar jouw gemeente te halen. Deelnemende gemeenten en meer informatie vind je hier.

Aperitieven voor de natuur: het is een zware job, maar iemand moet het doen

4. Word Guerilla Gardener

Je hebt geen tuin nodig om te kunnen tuinieren. Ook een put in de weg, verloren hoekje op een plein of braakliggend stuk grond naast de spoorweg kan een bloeiende biotoop worden.

Maak om dat te bekomen eens je eigen zaadbom en drop die in boomspiegels of op een stuk grond waar niet gemaaid wordt. Let er daarbij wel op dat je inheemse zadenmengsels (zoals die van Ecoflora) gebruikt, want niet alle mooie bloemen zijn even geschikt voor onze insecten. (En blijf met je bom uiteraard ook weg uit natuurgebied: dat vult zichzelf wel, of met de hulp van zijn natuurbeheerder.)

Ook leuk kan zijn om de bloembollen van bijvoorbeeld narcissen die je rond Pasen in huis hebt gehaald niet zomaar weg te gooien, maar na hun bloei ergens buiten in de grond te steken.

5. Voorzie catering

Vogels, vleermuizen, bijen, vlinders en andere insecten werken hard zodat wij kunnen blijven genieten van een bruisende natuur en al haar voordelen voor ons. Als je daar iets voor terug wil doen, kan je nestkasten plaatsen, maar nog beter is hen te voorzien van een deugddoende maaltijd. Hang dus waar je kan wat zaadbollen, zet een schaaltje fruit voor vlinders, zorg voor proper drinkwater voor vogels en pluk niet álle bessen van je terrasplanten.

6. Verspreid het woord

Je hebt zelf geen tuin, maar bent uitgenodigd om te gaan barbecueën bij je overburen met gemillimeterd grasveld? Spoor hen tijdens het eten dan gerust aan om mee te doen aan Maai Mei Niet. Hen overtuigen zal niet eens zo moeilijk zijn, want tijdens deze maand tonen zij dat ze geëngageerde burgers zijn door absoluut niets te doen. Hebben ze toch wat meer overtuiging nodig? Saboteer dan hun maaiplannen door net op het moment dat je de grasmachine hoort loeien een niet te missen buurtcocktailfeest te organiseren op de stoep. Aperitieven voor de natuur: het is een zware job, maar iemand moet het doen.

Deze en gelijkaardige tactieken werken ook voor vrienden, familie en collega’s. Als je je inschrijft om mee te doen aan Maai Mei Niet kan je daar zelfs moeiteloos sociale media voor inschakelen.

7. Verspreid het woord 2.0

Het is één ding dat je mensen in je omgeving meekrijgt in het verhaal van Maai Mei Niet, maar als jij graag meer impact wil hebben, kan je meteen je dorps-, gemeente- of stadsbestuur aanspreken over de actie. Een lokale groendienst dat ecologischer gaat maaien kan een wereld van verschil betekenen voor de natuur in jouw omgeving. En voor de begroting van je woonplek: de stad Antwerpen berekende dat haar nieuwe grasplan 3 keer goedkoper is dan het oude. Bond Beter Leefmilieu stelde een communicatiepakket samen voor lokale overheden. Dat, en meer info voor lokale overheden die willen deelnemen aan Maai Mei Niet, kan je hier vinden.

8. Steun een natuurvereniging

Als je de slogan van Maai Mei Niet ter harte neemt en liever volstrekt niets wil doen voor de natuur maar die wel een warm hart toedraagt, kan je je er ook extra snel vanaf maken met een storting aan een (lokale) natuurvereniging. Organisaties die zich elke dag opnieuw inzetten voor de natuur weten immers als de beste hoe ze jouw geld kunnen inzetten om er zoveel mogelijk natuur voor terug te krijgen.

Inspiratie kan je hier en hier vinden.


Fout opgemerkt of meer nieuws? Meld het hier

Partner Content