Jong of oud, wie aan Antwerpen denkt, denkt aan shoppen. Toch weten we niet altijd welke geschiedenis er schuilt achter de vele winkelpanden die de stad rijk is. BeroepsAntwerpenaar Tanguy Ottomer, de befaamde stadsgids en auteur van een reeks interessante boeken over hoe onze steden er vroeger uitzagen, dook met veel enthousiasme in de geschiedenis van de shoppingstraten van Antwerpen in de twintigste eeuw. Aan de hand van verhalen van nabestaanden en documenten uit de stadsarchieven pende hij een kroniek van Antwerpen als winkelstad.

Na het lezen van 'Winkelen in 't stad van vroeger' kijk je met veel meer interesse en bewondering naar de vele fraaie gevels, steek je de kleine zelfstandigen die nog overschieten met plezier een hart onder de riem en treur je om de verloren gegane grandeur van de prachtige shoppingparadijzen die de stad rijk was. Het boek leest niet alleen als een geschiedenis van de lokale handelaars van de Scheldestad, maar ook als een socioculturele geschiedenis, waarbij je als lezer de veranderende tijdsgeest weerspiegeld ziet in de etalages.

Wij mogen een voorproefje geven van het boeiende boek en duiken aan de hand van de archiefbeelden in het verleden van de bekendste winkelstraat van het land: de Meir. Zet je nostalgische bril op en reis mee langs enkele highlights uit het verleden van deze shoppingbuurt.

De Antwerp Tower

De Antwerp Tower, Winkelen in 't stad van vroeger
De Antwerp Tower © Winkelen in 't stad van vroeger

Wie met de trein aankomt in Antwerpen Centraal herkent het gebouw meteen: de Antwerp Tower op de Keyserlei. Het bouwwerk werd opgeleverd in 1974 en werd recent volledig verbouwd. De Antwerp Tower heeft altijd al voor- en tegenstanders gehad, lezen we in 'Winkelen in 't stad van vroeger'. Misschien heeft dat wel iets te maken met de mooie belle époqueparel, het Grand Hotel Weber, die gesloopt werd voor de bouw van de mastodont? In de jaren zeventig en tachtig was de toren een populaire plek voor winkels uit het luxesegment, zoals APPS, een boetiek gespecialiseerd in Italiaanse herenmode. Ze verkochten er kleding van de op dat moment nog jonge en niet zo bekende Gianni Versace.

De Meir, de slagader van de shoppingstad

Tietz, FelixArchief Stad Antwerpen FOTO-PEO3039
Tietz © FelixArchief Stad Antwerpen FOTO-PEO3039

Wist je dat de Meir ooit een moerasgebied was? In de late middeleeuwen werd het gebied gedempt en werden er kloosters en woningen gebouwd. Het werd een geliefde woonbuurt voor de rijken. Van de gebouwen van de zeventiende en achttiende eeuw is er bijna niets overgebleven. In het begin van de twintigste eeuw zetelden er voornamelijk banken en verzekeringsmaatschappijen en werd de Meir onze Wall Street.

In 1901 kreeg de Meir haar eerste belle-epoquewarenhuis, opgericht door de Duitser Leonhard Tietz: Grands Magasins Leonhard Tietz. Het warenhuis telde 45 afdelingen voor de verkoop van de meest uiteenlopende koopwaren.

De Stadsfeestzaal op de Meir 1936, FelixArchief Stad Antwerpen FOTO-OF6551
De Stadsfeestzaal op de Meir 1936 © FelixArchief Stad Antwerpen FOTO-OF6551

De Stadsfeestzaal: een opvallend bouwproject dat gebouwd werd in het kader van de ontwikkeling van de Meir als winkel- en paradestraat.

Parade op de Meir, FelixArchief Stad Antwerpen FOTO13572
Parade op de Meir © FelixArchief Stad Antwerpen FOTO13572

Tussen 1922 en 1972 kon je gaan winkelen bij het warenhuis Les Grands Magasins La Bourse in een art-nouveaupand ontworpen door Victor Horta. Het is verschillende keren verbouwd geweest, onder andere na een hevige brand, tot er uiteindelijk niks overbleef van de creatie van Horta.

Les Grands Magasins La Bourse (1937), FelixArchief Stad Antwerpen FOTO-OF6558
Les Grands Magasins La Bourse (1937) © FelixArchief Stad Antwerpen FOTO-OF6558

Het pand van schoenenwinkel Cecil staat er nog, maar het winkelinterieur werd helaas in 2001 gesloopt.

De Meir: rechts Tilquin, links Cecile, FelixArchief Stad Antwerpen FOTO-OF6547
De Meir: rechts Tilquin, links Cecile © FelixArchief Stad Antwerpen FOTO-OF6547

In 1934 verhuisde Tilquin, een speciaalzaak voor bestek, zilverwaar en serviesgoed, naar een art-deco creatie van architect Joseph Selis. Momenteel zit er een Massimo Dutti in dit winkelpand.

Tilquin, Fotoverzameling Tanguy Ottomer
Tilquin © Fotoverzameling Tanguy Ottomer

Voormalig burgemeester Bob Cools heeft met veel bloed, zweet en tranen de Meir autovrij gekregen. Aanvankelijk waren de handelaars tegen dit plan, omdat ze vreesden niet meer genoeg cliënteel over de vloer te krijgen. In 1992 werd het startschot gegeven voor de heraanleg van de Meir. Vanaf dat jaar mogen er overdag geen auto's meer rijden op de befaamde shoppingstraat.

Auto's op de Meir (1969), FelixArchief Stad Antwerpen FOTO-OF9787
Auto's op de Meir (1969) © FelixArchief Stad Antwerpen FOTO-OF9787

De gevestigde modeboetiek Princess had van de jaren vijftig tot 2019 haar winkel op de Meir. Intussen is de shop verhuisd naar de Lange Gasthuisstraat, waar de geschiedenis van de iconische winkel in 1953 begon.

Princess, Familie Somers-Heeren
Princess © Familie Somers-Heeren
Princess, Familie Somers-Heeren
Princess © Familie Somers-Heeren

Na de Tweede Wereldoorlog beginnen de warenhuizen op de Meir te democratiseren. Ze zijn niet meer louter voor de elite, maar bieden goederen aan lagere prijzen aan. Rond het midden van de 20ste eeuw is de Meir dus al geen luxewinkelstraat meer, maar vind je er kleding voor een breed publiek. De komst van C&A in 1963 wordt vaak genoemd als kantelpunt. De keten wordt ondergebracht in een brutalistisch nieuwbouwpand, ontworpen door de bekende architecten Léon Stynen en Paul de Meyer. In het boek 'Winkelen in 't stad van vroeger' ontdek je ook welke parel ze hebben gesloopt om dit moderne pand neer te kunnen zetten. Er waren in deze periode wel nog enkele speciaalzaken te vinden op de Meir, zoals Tilquin, Van der Veken en Le Manteau.

Le Manteau, FelixArchief Stad Antwerpen GP8883
Le Manteau © FelixArchief Stad Antwerpen GP8883

Last one standing: schoenenwinkel West-End

Vanaf de jaren 2000 nemen de internationale spelers het over in de shoppingstraat. Er rest nog één kleinschalige, zelfstandige retailer die geen deel is van een keten: schoenenwinkel West-End.

West-End, Familie Thewissen
West-End © Familie Thewissen

Van warenhuis naar hotel

Wist je dat het Hilton-hotel op de Groenplaats vroeger een warenhuis was met de klinkende naam Grand Bazar? Het warenhuis heeft het uitgezongen tot 1988. De naam van de Grand Bazar leeft voort in het huidige shoppingcenter op de hoek van de Groenplaats en de Schoenmarkt. Waar nu het shoppingcenter staat, was vroeger een zes verdiepingen tellende autoparking.

Grand Bazar, FelixArchief Stad Antwerpen FOTO5281
Grand Bazar © FelixArchief Stad Antwerpen FOTO5281
Grand Bazar op de Groenplaats, Ronny Theyssens
Grand Bazar op de Groenplaats © Ronny Theyssens

'Winkelen in 't stad van vroeger' door Tanguy Ottomer, uitgegeven bij Luster, 21.95 euro.

Welke straten en winkels passeren de revue? De Hoogstraat en Kloosterstraat, de modehuizen van de belle époque in de Nationalestraat, de alternatieve nineties-boetieks in de Kammenstraat, de voedingsspeciaalzaken in de Korte Gasthuisstraat, de winkels waar de Antwerpse Zes geboren werden in en rond de Nieuwe Gaanderij, de weelderige warenhuizen op de Groenplaats, de vaste waarden en de eerste winkelketens op de Meir, de meubelwinkels met mooie etalages in de Carnotstraat, de schoenwinkels in de Offerandestraat en nog veel meer.

Cover 'Winkelen in 't stad van vroeger', Luster
Cover 'Winkelen in 't stad van vroeger' © Luster
Jong of oud, wie aan Antwerpen denkt, denkt aan shoppen. Toch weten we niet altijd welke geschiedenis er schuilt achter de vele winkelpanden die de stad rijk is. BeroepsAntwerpenaar Tanguy Ottomer, de befaamde stadsgids en auteur van een reeks interessante boeken over hoe onze steden er vroeger uitzagen, dook met veel enthousiasme in de geschiedenis van de shoppingstraten van Antwerpen in de twintigste eeuw. Aan de hand van verhalen van nabestaanden en documenten uit de stadsarchieven pende hij een kroniek van Antwerpen als winkelstad.Na het lezen van 'Winkelen in 't stad van vroeger' kijk je met veel meer interesse en bewondering naar de vele fraaie gevels, steek je de kleine zelfstandigen die nog overschieten met plezier een hart onder de riem en treur je om de verloren gegane grandeur van de prachtige shoppingparadijzen die de stad rijk was. Het boek leest niet alleen als een geschiedenis van de lokale handelaars van de Scheldestad, maar ook als een socioculturele geschiedenis, waarbij je als lezer de veranderende tijdsgeest weerspiegeld ziet in de etalages.Wij mogen een voorproefje geven van het boeiende boek en duiken aan de hand van de archiefbeelden in het verleden van de bekendste winkelstraat van het land: de Meir. Zet je nostalgische bril op en reis mee langs enkele highlights uit het verleden van deze shoppingbuurt.Wie met de trein aankomt in Antwerpen Centraal herkent het gebouw meteen: de Antwerp Tower op de Keyserlei. Het bouwwerk werd opgeleverd in 1974 en werd recent volledig verbouwd. De Antwerp Tower heeft altijd al voor- en tegenstanders gehad, lezen we in 'Winkelen in 't stad van vroeger'. Misschien heeft dat wel iets te maken met de mooie belle époqueparel, het Grand Hotel Weber, die gesloopt werd voor de bouw van de mastodont? In de jaren zeventig en tachtig was de toren een populaire plek voor winkels uit het luxesegment, zoals APPS, een boetiek gespecialiseerd in Italiaanse herenmode. Ze verkochten er kleding van de op dat moment nog jonge en niet zo bekende Gianni Versace.Wist je dat de Meir ooit een moerasgebied was? In de late middeleeuwen werd het gebied gedempt en werden er kloosters en woningen gebouwd. Het werd een geliefde woonbuurt voor de rijken. Van de gebouwen van de zeventiende en achttiende eeuw is er bijna niets overgebleven. In het begin van de twintigste eeuw zetelden er voornamelijk banken en verzekeringsmaatschappijen en werd de Meir onze Wall Street.In 1901 kreeg de Meir haar eerste belle-epoquewarenhuis, opgericht door de Duitser Leonhard Tietz: Grands Magasins Leonhard Tietz. Het warenhuis telde 45 afdelingen voor de verkoop van de meest uiteenlopende koopwaren.De Stadsfeestzaal: een opvallend bouwproject dat gebouwd werd in het kader van de ontwikkeling van de Meir als winkel- en paradestraat.Tussen 1922 en 1972 kon je gaan winkelen bij het warenhuis Les Grands Magasins La Bourse in een art-nouveaupand ontworpen door Victor Horta. Het is verschillende keren verbouwd geweest, onder andere na een hevige brand, tot er uiteindelijk niks overbleef van de creatie van Horta.Het pand van schoenenwinkel Cecil staat er nog, maar het winkelinterieur werd helaas in 2001 gesloopt.In 1934 verhuisde Tilquin, een speciaalzaak voor bestek, zilverwaar en serviesgoed, naar een art-deco creatie van architect Joseph Selis. Momenteel zit er een Massimo Dutti in dit winkelpand.Voormalig burgemeester Bob Cools heeft met veel bloed, zweet en tranen de Meir autovrij gekregen. Aanvankelijk waren de handelaars tegen dit plan, omdat ze vreesden niet meer genoeg cliënteel over de vloer te krijgen. In 1992 werd het startschot gegeven voor de heraanleg van de Meir. Vanaf dat jaar mogen er overdag geen auto's meer rijden op de befaamde shoppingstraat. De gevestigde modeboetiek Princess had van de jaren vijftig tot 2019 haar winkel op de Meir. Intussen is de shop verhuisd naar de Lange Gasthuisstraat, waar de geschiedenis van de iconische winkel in 1953 begon.Na de Tweede Wereldoorlog beginnen de warenhuizen op de Meir te democratiseren. Ze zijn niet meer louter voor de elite, maar bieden goederen aan lagere prijzen aan. Rond het midden van de 20ste eeuw is de Meir dus al geen luxewinkelstraat meer, maar vind je er kleding voor een breed publiek. De komst van C&A in 1963 wordt vaak genoemd als kantelpunt. De keten wordt ondergebracht in een brutalistisch nieuwbouwpand, ontworpen door de bekende architecten Léon Stynen en Paul de Meyer. In het boek 'Winkelen in 't stad van vroeger' ontdek je ook welke parel ze hebben gesloopt om dit moderne pand neer te kunnen zetten. Er waren in deze periode wel nog enkele speciaalzaken te vinden op de Meir, zoals Tilquin, Van der Veken en Le Manteau.Vanaf de jaren 2000 nemen de internationale spelers het over in de shoppingstraat. Er rest nog één kleinschalige, zelfstandige retailer die geen deel is van een keten: schoenenwinkel West-End.Wist je dat het Hilton-hotel op de Groenplaats vroeger een warenhuis was met de klinkende naam Grand Bazar? Het warenhuis heeft het uitgezongen tot 1988. De naam van de Grand Bazar leeft voort in het huidige shoppingcenter op de hoek van de Groenplaats en de Schoenmarkt. Waar nu het shoppingcenter staat, was vroeger een zes verdiepingen tellende autoparking.