Je beter voelen door een crème of een geurtje: het is de toekomst volgens de neurocosmetica. Daarbij buigen onderzoekers zich over de relatie tussen huid en hersenen, om verzorging aan emotie te linken. Maar kan dat? ‘Een crème zal geen depressie genezen.’
Zonder dat we het beseffen, weerspiegelt de huid voortdurend onze emoties. Ze toont wat we voelen, vaak nog voor we het zelf onder woorden kunnen brengen. Denk aan de jaloersmakende glow van mensen die verliefd zijn. Maar ook aan fronsrimpels die stress verraden of vermoeide trekken na een slapeloze nacht.
Sinds enkele jaren spitst de zogenaamde neurocosmetica zich toe op die constante dialoog tussen huid en brein. Het idee dat je alleen met verzorging specifieke huidproblemen zoals rimpels, droogte of een doffe teint kunt aanpakken, heeft plaatsgemaakt voor een nieuwe visie. Daarbij staat welzijn centraal, meer bepaald de impact van emotie op de huidkwaliteit en de werking van een verzorgingsproduct.
‘Het klopt dat de hersenen en de huid voortdurend informatie uitwisselen’, legt Arnaud Aubert uit, professor psychoneuro-immunologie. ‘Die connectie is er al als foetus, huid en hersenen hebben immers dezelfde embryonale oorsprong. De huid kan zintuiglijke informatie doorgeven – temperatuur, tintelingen, pijn – die onze emoties beïnvloedt.’
Omgekeerd hebben emoties zoals stress of woede ook fysieke gevolgen, denk aan overmatig zweten of talg produceren, eczeem en roodheid. ‘Dat gebeurt via neurotransmitters, waarvan dopamine, serotonine en cortisol de bekendste zijn’, vervolgt Aubert, die ook wetenschappelijk directeur is van het onafhankelijke laboratorium EmoSpin, gespecialiseerd in het analyseren van emoties. ‘Deze “boodschappers” worden aangemaakt en vrijgegeven door neuronen en bevinden zich niet alleen in de hersenen. Een geurige, fluweelzachte crème kan op die manier neurotransmitters op huidniveau activeren.’
Brains & beauty
Het is dan ook geen verrassing dat luxemerken volop gaan investeren in de ontwikkeling van parfums en texturen die onze zintuigen moeten prikkelen. Dat is op zich niet nieuw, maar vandaag claimen ze dat die producten een positieve impact hebben op ons welzijn. En dat willen ze ook graag wetenschappelijk aantonen.
Zo besteedde Clarins vorig jaar erg veel aandacht aan de keuze van de geuren voor hun nieuwe huidverzorgingslijn Multi-Active Day & Night. ‘De tests, ontwikkeld in samenwerking met een medisch expert op het gebied van welzijn en stress, toonden aan dat de geur overdag het stressniveau met 20 procent verminderde en ’s nachts de slaapkwaliteit met 41 procent verbeterde’, zegt Marie-Hélène Lair, communicatieverantwoordelijke bij Clarins.
Chanel opende in 2009 al een eerste laboratorium voor emotieonderzoek. Sinds 2020 beschikt het merk over een heuse ‘neuro-afdeling’. Samen met de Université de Besançon ontwikkelde het merk een meetinstrument dat gebruikmaakt van een elektro-encefalogram (EEG). Dat analyseert de hersenactiviteit bij het ruiken of aanbrengen van een product, en brengt zo de intensiteit en aard van de emoties in kaart.
Shiseido trok dan weer naar Tokio voor een MRI-studie, waaruit bleek dat bij het ontdekken van een fijn nieuw product in het brein dezelfde zones geactiveerd worden als bij een prille verliefdheid. En als we een geliefd, vertrouwd product gebruiken, voelt dat als de rust van een stabiele relatie.
Het Franse Neuraé is een merk van de Sisley-groep dat sinds mei ook in België verkrijgbaar is. Het gaat nog een stap verder en ontwikkelt zogenaamde ‘neuroactieve bestanddelen’. Dat zijn cosmetische ingrediënten die de boodschappen van de ‘goede’ neurotransmitters stimuleren, en omgekeerd boodschappen die stress of pijn veroorzaken, afremmen.
‘Emoties zoals verdriet, stress of vermoeidheid beïnvloeden ons gelaat’, weet Elise Letang, marketingdirecteur bij Neuraé. ‘Als negatieve boodschappen van het brein de huid schaden, geldt ook het omgekeerde. Daar willen wij op inspelen.’ Neuraé biedt momenteel een compacte lijn aan van vijf verzorgingsproducten en drie geurboosters. Een universele basis (een serum en een olie) wordt gevolgd door een verzorgingsroutine die inspeelt op een specifieke emotie die de huid negatief beïnvloedt.
Lees ook: Ruikt naar quatsch: maken feromoonparfums je extra aantrekkelijk?
Emoties meten
Om te meten of de crèmes daadwerkelijk voor extra vreugde, rust of energie zorgen, deed Neuraé een beroep op Gordy Pleyers, professor neuromarketing aan de UCLouvain. Als expert in emoties die producten kunnen oproepen, hanteerde hij een strikt protocol.
‘We standaardiseerden de gebruiksomstandigheden, neutraliseerden externe factoren en wekten specifieke emoties op om na te gaan hoe de producten het welzijn beïnvloeden’, legt hij uit. Er werd een significante verbetering van het welzijn vastgesteld, veel groter dan bij de controlegroep die een neutrale verzorging gebruikte. (Zie kader, red.) Dit bewijst dat de impact van de behandeling geen placebo-effect is, vooral omdat de deelnemers niet wisten wat er getest werd, en dat we die invloed kunnen meten en reproduceren.’
‘Het meten van emoties is mogelijk, maar het blijft complex’, vult Arnaud Aubert aan. ‘Een vragenlijst is altijd subjectief. Daarom baseren we ons op fysiologische signalen – hartslag, huidgeleiding, lichaamstemperatuur, hormoonspiegel… – maar ook op non-verbale communicatie: gelaatsuitdrukking, oogcontact, intonatie.’
De hoogleraar waarschuwt voor overenthousiasme: ‘Een crème zal geen depressie genezen. Ze verandert je hersenchemie niet rechtstreeks – gelukkig maar, anders zouden we spreken over medicatie in plaats van cosmetica. Maar de zintuiglijke en emotionele impact van huidverzorging, zelfs indirect, is reëel.’
De echte kracht van neurocosmetica zit in het transformeren van een verzorgingsroutine in een zintuiglijk ritueel. ‘De aanrakingen, de tijd die je jezelf gunt: dat alles versterkt je zelfvertrouwen’, aldus Marie-Hélène Lair. ‘Verzorging brengt mensen weer in contact met hun gevoelens. Het raakt aan het intieme domein.’
Volgens Arnaud Aubert zou alleen al dat gegeven de werking van een product kunnen versterken. ‘Wie overtuigd is van het effect van een crème, en er een fijn moment aan beleeft, zal er ook meer baat bij hebben’, besluit hij. ‘Geen placebo, maar synergie. In Azië is dat besef veel meer ingeburgerd dan bij ons.’
Volgens hem is het geen toeval dat deze visie opmars begon te maken tijdens de coronaperiode. ‘Plots werden mensen teruggeworpen op zichzelf. Ze vroegen zich af: wat helpt me écht om me goed te doen voelen? Het was geen ijdelheid, maar een manier om opnieuw in zichzelf te investeren.’
In een wereld waarin mentale gezondheid een steeds grotere rol speelt, lijkt neurocosmetica – en bij uitbreiding elk holistisch welzijnsritueel, van massages tot meditatie – een welkome bondgenoot. En als je huid dat dan ook nog eens bevestigt, is dat mooi meegenomen.
Lees ook: New year, new skin: de zin en onzin van chemische peelings
3 vragen aan Gordy Pleyers, professor neuromarketing
Kunnen we welzijn echt ‘meten’?
‘Je zou kunnen denken dat het volstaat om mensen te vragen om hun welzijn te beoordelen op een schaal van nul tot tien. Maar welzijn is niet alleen subjectief, het is ook complex. Daarom hebben we een methodologie ontwikkeld die verschillende metingen combineert. Een van de parameters was de hartslag, een goede indicator voor stress of ontspanning.’
Hoe verliep die welzijnsmeting dan concreet?
‘Om zeker te zijn dat je het effect van een product meet, moet je alle externe factoren neutraliseren. De stemming van een deelnemer kan beïnvloed zijn door filestress of net door goed nieuws vlak voor de test. Daarom doen we een soort van reset en brengen we alle deelnemers in een welbepaalde emotionele toestand, bijvoorbeeld van stress of verdriet, die als uitgangspunt dient.’
Heeft de studie die positieve effecten op welzijn kunnen aantonen?
‘Zeker. Het welzijn nam significant toe, in lijn met de beloften – meer plezier, minder stress, meer energie. Dit positieve effect was opmerkelijk groter dan bij de controlegroep die exact dezelfde procedure volgde, maar dan met geurloze, neutrale producten. Ook belangrijk: zelfs de routine van het aanbrengen was gestandaardiseerd, zodat alle producten op dezelfde manier werden gebruikt, in een vaste volgorde van handelingen.’
Zelf neurocosmetica kopen?
1. Power infusing serum Ultimune, Shiseido, 155 euro voor 75 ml.
2. Nachtcrème Multi-Active Night, Clarins, 84 euro voor 50 ml.
3. Revitaliserend masker met rode camelia N°1, Chanel, 96 euro voor 50 ml.
4. L’émulsion euphorisante & éclat Joie, Neuraé, 130 euro voor 50 ml (exclusief bij Ici Paris XL).
5. Verzorgende nachtcrème Minéral 89, Vichy, 28,50 euro voor 50 ml
Lees ook: ‘Je kunt het niet ín je huid smeren’: de zin en onzin van collageen uitgelegd
