Hoe houd je tieners tevreden op reis? Voor het gezin van een fotografenkoppel bleek Roemenië met z’n bergen, beren en botanische kunst een schot in de roos.
Onze kinderen hebben geluk dat hun ouders van puzzelen houden. Al enkele zomers stellen we zorgvuldig een vakantie samen die ook onze tienerzoon en -dochter weet te bekoren. Verblijven we op een te afgelegen plek, dan vinden ze het ‘oersaai’. Een bruisende stad mist dan weer de nodige rust. Wij willen zelf liefst ook bergen zien en cultuur opsnuiven. Kortom: een kant-en-klare trip zit er voor ons gezin niet in. Dus zitten we ieder jaar uren achter de laptop te researchen, op zoek naar unieke logeeradressen, boeiende locals en de nodige portie actie en avontuur.
In 2018 bezochten we Roemenië voor het eerst. We keerden terug naar huis met het gevoel: dit land willen we verder verkennen. Het voordeel van een tweede bezoek is dat er geen druk is om highlights af te vinken – deze keer laten we het kasteel van Dracula voor wat het is. We focussen op onbekendere plekken en kleinschalige projecten. Beren en bizons, here we come!
Wilde wending
Na een vertraagde vlucht, zoekgeraakte bagage en een rit in het duister arriveren we laat in het dorp Armeniș, bij de WeWilder-campus aan de voet van het Țarcu-gebergte.
Gelukkig wacht ons nog een warme maaltijd. In een houten gemeenschappelijke ruimte worden we verwelkomd met een dampende kom goulash van schaap, aubergine, kaas, geitenyoghurt en een salade van fatgrass–postelein. ‘In plaats van de plant te bestrijden, verwerken we ze liever in iets lekkers’, glimlachen gastvrouwen Oana en Alina.
Het is meteen een warme en lekkere eerste kennismaking met de filosofie van WeWilder, een ecohub waar alles draait rond duurzaamheid, traditie en natuurbehoud. Hier komen reizigers, denkers, doeners en dorpelingen samen om te leren en creëren. De campus organiseert workshops, retraites en slow travel-ervaringen met respect voor de omgeving.
Wanneer we de volgende ochtend wakker worden, is het uitzicht alvast spectaculair: strak vormgegeven houten cabins met panoramische ramen liggen verspreid over een heuvelrug, met centraal een Scandinavisch ogend hoofdgebouw.
Maar we zijn hier niet alleen voor de goulash of de designhutten. We komen om de Europese bizon of wisent te zien, de comeback kid van de Karpaten. Ooit leefden er duizenden op het Europese continent, tot ze door jacht en verdwijning van hun leefgebied bijna uitstierven. In 1927 werd het laatste wilde exemplaar neergeschoten. Slecht 54 bizons bleven over en leefden in gevangenschap.
Bizons worden weleens landschapsarchitecten genoemd en dat zien we: ze creëren openingen in het bos, verspreiden zaden en begrazen stukken terrein.
Vandaag is het anders: ruim tweehonderd stevige grazers leven in het Țarcu-gebergte weer in het wild. Het is de grootste populatie van Europa, die sinds 2014 werd teruggebracht dankzij inspanningen van Rewilding Europe en WWF Roemenië. Niet alleen de soort floreert, ook de biodiversiteit vaart er wel bij.
Geritsel in de struiken
Met gids Matei rijden we de vallei in, stroomopwaarts naar dicht beboste hellingen. De bizons verstoppen zich in een uitgestrekt gebied van zestigduizend hectare. Maar ze laten sporen na: hoefafdrukken (hoe verser, hoe gedetailleerder), gestripte boomschors (favoriet: wilg en berk) en modderbaden tegen parasieten.
Het speuren en de spanning van een mogelijke ontmoeting doen ons vergeten dat de klim pittig is. Bizons worden weleens ‘landschapsarchitecten’ genoemd en dat zien we: ze creëren openingen in het bos, verspreiden zaden en begrazen stukken terrein. Hun aanwezigheid zet een ecologische kettingreactie in gang waar talloze andere soorten van profiteren.
Net wanneer we aan onze picture-perfect picknick willen beginnen, horen we geritsel. Een donkere vacht beweegt door het struikgewas. Lust zo’n dier ook komkommer? Onze brooddozen gaan snel dicht. Tussen de takken zien we een massieve rug. De bizon merkt ons pas laat op, versnelt plots, en de bomen kraken stevig wanneer het dier de kortste weg rechtdoor neemt. Adrenaline!
Onze rugzak voelt plots veel lichter tijdens de terugtocht naar Armeniș, waar huishond King – de officiële food waste manager – ons opwacht.
De terugkeer van de bizon veranderde afgelopen jaren niet alleen het landschap, maar ook de gemeenschap. Waar vroeger nauwelijks toerisme was, komen nu avontuurlijke reizigers zoals wij. Lokale bewoners worden opgeleid tot rangers, gidsen of koks en verwelkomen gasten met zelfgemaakte producten en warme verhalen. Het besef groeit dat wilde natuur ook economische waarde heeft.
Slenteren in Sibiu
Met een vleugje Frans of Italiaans in het achterhoofd valt Roemeens verrassend goed te ontcijferen. Bună seara is goedenavond. Floare zijn bloemen en voetbal is gewoon fotbal. Maar eeuwenlang was Duits de voertaal in de Roemeense regio Transsylvanië, waar een grote Saksische gemeenschap zich vestigde. Na 1989 lonkte het welvarende Duitsland en vertrok het gros. Maar hun erfenis leeft voort: kleurrijke dorpen met versterkte kerken, sommige Unesco-erfgoed, typeren het landschap.
Na het bizonavontuur heeft ons gezin zin in wat cultuur. Bij ons eerste bezoek aan Roemenië bezochten we de stadjes Biertan, Sighişoara en Viscri. Deze keer kiezen we voor Sibiu, charmant en levendig, met z’n beroemde daken vol ‘ogen’ – verluchtingsgaten die je lijken aan te staren. We dolen zonder plan door pittoreske straatjes en langs koffiebars, gaan lekker eten en doen aan mensen kijken op het terras van Piața Mare (het grote plein) en Piața Mică (het kleine plein). We vieren de vakantie, even zonder dieren.
Op zoek naar beren
Maar na Sibiu wacht alweer een nieuw avontuur. Via Travel Carpathia, opgericht om het Făgărașgebergte en de projecten van Foundation Conservation Carpathia toegankelijk te maken, trekken we twee dagen de bergen in. De stichting koopt bos en grasland op, stopt illegale houtkap en plant herbebossing. Hun doel? Het grootste wildernisreservaat van Europa uitbouwen – waar natuur, ecotoerisme en werkgelegenheid hand in hand gaan.
Net wanneer we aan onze picknick willen beginnen, horen we geritsel. Een donkere vacht beweegt door het struikgewas. Lust zo’n bizon ook komkommer?
‘Wij willen het Yellowstone van Europa worden’, zegt ranger Oana terwijl we in Rucăr onze rugzakken vullen met lunchpakketten. Met haar als gids trekken we richting de afgelegen hutten Comisu en Bunea, in de hoop een beer te spotten – op veilige afstand.
Twee Dacia Dusters brengen ons via hobbelige wegen naar het stuwmeer Pecineagu. Ranger Gigi zet ons met een elektrisch fluistervlot over. Hier begint de klim naar hut Comisu, op 1600 meter. Onderweg toont Oana sporen: pootafdrukken, krabplekken, beelden van de wildcamera. We polsen voorzichtig naar veiligheid. Ze wijst naar haar berenspray. ‘Die is al eens gebruikt,’ lacht ze, ‘maar per ongeluk. Probleemberen? Dat zijn niet de wilde beren die wij hopen te spotten, die schrikken ook van ons, maar wel de dieren die té dicht bij mensen komen die hen willen voederen, of die selfies willen maken.’
Na het aperitief op het groendak van de hut is het al snel raak: een jonge beer snuffelt tientallen meters lager in het gras. Zijn lichte vacht mengt perfect met de zomerse grastinten. De zon schildert de zuidflank van de Karpaten oranje, het meer glinstert blauw. Een live-natuurdocumentaire ontvouwt zich in breedbeeld voor onze neus en onze David Attenborough-imitaties komen vanzelf.
Ook de volgende dag, bij hut Bunea, verschijnt bij zonsondergang een beer, deze keer donkerbruin. Oana test onze berenkennis: vrouwtjes wegen zo’n tweehonderd kilo, mannetjes tot vierhonderd. In Roemenië leven naar schatting achtduizend beren, maar jaarlijks worden er vijfhonderd afgeschoten onder het mom van populatiebeheer – ‘vooral trofeejacht’, zucht ze.
Met dezelfde passie vertelt ze over de wisent, die ook in dit gebied succesvol werd geherintroduceerd dankzij Conservation Carpathia. Sinds 2020 leven ook hier weer bizons in het wild. ‘We kregen ooit een telefoontje van een onwetende herder die wou melden dat hij “vier van de lelijkste koeien ooit” had gezien’, lacht ze.
Botanische kunst
Het is een warm weerzien met Rachel en James de Candole in het schilderachtige Copșa Mare, nog zo’n prachtig dorpje dat de Saksen achterlieten. In de oude gemeenteschool vertellen de Britse inwijkelingen hoe hun leven evolueerde sinds onze eerste kennismaking in 2018. Naast hun passie voor paarden bouwden ze intussen de Transylvania School of Botanic Art & Illustration uit. Studenten trekken in kleine groepen met topdocenten de natuur in om wilde planten te bestuderen en te illustreren. Observatie leidt tot conservatie, is hun motto.
Het doel: driehonderd botanische illustraties en een herbarium tegen 2027, als basis voor een veldgids over de regio. De gegevens moeten inzicht geven in de diversiteit van de flora voor de komende generaties. Botanica Mihaela Sava leidt het project en neemt ons mee naar de graslanden boven het dorp.
Een jonge beer snuffelt meters lager in het gras. De zon schildert de flank van de Karpaten oranje, het meer glinstert blauw. Een natuurdocumentaire ontvouwt zich live voor onze neus.
In het openluchtatelier ontmoeten we drie kunstenaars uit drie landen, verdiept in hun werk. Slapen doen we, net als de vorige keer, in de charmante oude bijenwagen – basic, maar idyllisch: koelbox, gasvuurtje, composttoilet in de bosjes.
Blaffende honden
We doorkruisen vervolgens het mooie Apuseni-gebergte. Het eenvoudige berghotel, of de cabana, waar we logeren verhuurt elektrische mountainbikes die we willen uitproberen. Voor het hele gezin een primeur, maar met wisselend succes: het is zwaar materiaal dat veel focus vraagt.
De wegen zijn niet alles, ervaren we: wat een schaap kan, lukt daarom nog niet met een fiets.
Bovendien is er spanning onderweg: blaffende herdershonden duiken soms op uit het niets. De truc is dan om traag te rijden, de herder te zoeken en vriendelijk te zwaaien. Maar ontspannend is het niet. Ook de wegen zijn niet alles en we leren: wat een schaap kan, lukt daarom nog niet met een fiets.
’s Avonds belanden we moe maar voldaan aan tafel, met maar één pleister op de knie. We krijgen ciorbă de burtă, wat soep met koeienmaag blijkt te zijn. Dat beseffen we pas als er taaie witte sliertjes in de kom drijven. Beleefd laten we het goedje staan.
Wonderlijke vondsten
De bergweg naar de Organic Art Ranch, onze laatste halte, is onverhard en hobbelig. Een rit die je liefst met een 4×4 onderneemt, zeker als een felle regenstorm zich onverwacht aandient. De lucht trekt dicht en plots slaat de stress toe: we kunnen nergens schuilen, want we zitten op een steile bergflank. De regen gutst, uit telefoons loeit een noodweeralarm en de plassen worden alsmaar dieper. Tot we, oef, eindelijk de verharde weg weer bereiken en het stopt met regenen.
In het groene hart van Răchițele leven de Hongaarse Zsuzsi en Mexicaan Roger. Ze bouwen met vrijwilligers al jaren aan hun droom: houten huisjes gemaakt volgens oude technieken, een enorme moestuin, water uit de bron – en een Volvo. Ze proberen zelfvoorzienend te zijn, maar leven niet wereldvreemd.
De droogte is hier voelbaar. ‘We hadden meer verwacht van dat onweer’, zegt Zsuzsi. ‘De buitendouche is dan ook zuinig te gebruiken.’ ’s Avonds drinken we pălincă, een straf goedje, bij buurman Avram en helpen onze kinderen met flessen vullen vol verse melk. Ondertussen roert Zsuzsi, naast gepassioneerde tuinier ook een geweldige kok, boven het vuur in een dampende goulash en gooit Roger een extra blok op het vuur.
De volgende en laatste dag in Cluj Napoca is onze finale halte de botanische tuin: het is er heerlijk rustig, met als verrassing een museum vol wonderlijke vondsten. Houten vitrines vol bloemen, zaden, paddenstoelen en vruchten, allemaal zorgvuldig gelabeld, bewaard of nageboetseerd. Het is, zo vinden ook de kinderen, een wonderlijk, zacht slot van een wilde, warme reis.
Heen en terug
Vliegen naar Roemenië kan rechtstreeks van Charleroi naar Timișoara, met Wizz Air. Of met tussenstop van Zaventem naar Timișoara, met Lufthansa.
De terugvlucht van Cluj Napoca kan rechtstreeks naar Charleroi of Eindhoven, met Wizz Air of Ryanair. Of met tussenstop naar Zaventem, met Lufthansa.
In elke luchthaven kun je makkelijk een huurwagen huren.
Logeren en activiteiten:
Bizons tracken en logeren in de natuur deden we bij WeWilder. wewilder.com
Unieke natuurervaringen en beren spotten kan met Travel Carpathia. travelcarpathia.com
Voor een unieke workshop in botanisch tekenen en veldonderzoek: Transylvania School of Botanic Art & Illustration: copsamare.life, transylvaniaschoolofbotanicart.com
Logeren in een eenvoudig berghotel met mountainbikes doe je in Pension Cabana Cetatile Ponorului. padis.ro
Vrijwilligerswerk, artiestenresidentie en natuurverblijf kunnen bij Organic Art Ranch, waar je ook kunt logeren. @organicartranch
Logeren in downtown Cluj: caminocluj.ro/
