Ooit afgedaan als zweverig, vandaag een hit bij veiling-huizen: Rudolf Steiners Dornach-design is niet langer voorbehouden voor antroposofen, maar gegeerd goed.
De naam Rudolf Steiner doet in de eerste plaats denken aan de methodescholen die op zijn pedagogie gebaseerd zijn. Volgens Knack zitten die in de lift in ons land, samen met het dalton-, montessori- en freinetonderwijs. Maar Steiner implementeerde zijn gedachtegoed ook in tal van andere domeinen, van de bankwereld tot de geneeskunde en cosmetica. Hij wordt zelfs beschouwd als een van de grondleggers van de biodynamische wijnbouw die – misschien tot ergernis van klassieke wijnliefhebbers – eveneens op een alltime high zit. En ook het design verbonden aan de antroposofie, zijn levensvisie waarin hij mens en kosmos samenbracht, scheert vandaag hoge toppen.
Vroegbrutalisme
‘Ik volg constant de veilinghuizen omdat ik altijd op zoek ben naar stukken die zowel bij mij als bij mijn cliënten een snaar raken. Objecten die anders zijn, die niemand eerder gezien heeft. Verrassen, dat is ons uitgangspunt’, vertelt Charles Léonet. Samen met Ngoc Hoang runt hij Léonet Hoang in Brussel.
Beiden zijn zowel architect als antiquair en hebben een specifieke voorliefde voor meubelen die door architecten werden ontworpen. Want ook die titel kon Rudolf Steiner aanvinken: tijdens zijn leven ontwierp hij dertien gebouwen. Hij vermeed consequent rechte lijnen, hoeken en klassieke bouwregels en tekende in plaats daarvan vloeiende curves en organische, afgeronde vormen.
In het Zwitserse Dornach wordt zijn tweede Goethaneum – gebouwd tussen 1924 en 1928, nadat het eerste in vlammen opging – beschouwd als een meesterwerk van de twintigste-eeuwse architectuur. Het was immers het eerste sculpturaal gevormde betonnen gebouw van die omvang.
Het Vitra Design Museum, op vijftien kilometer van Dornach, wijdde in 2011 een retrospectieve aan Steiner en noemde hem een grondlegger van de organische architectuur en voorloper van het brutalisme. Vandaag is dat Goethaneum nog steeds het internationale hoofdkwartier van de Antroposofische Vereniging, met afdelingen in vijftig landen.
Stukken zijn vaak door meerdere vaklui met veel zorg vervaardigd. Ze bieden die tastbare, menselijke dimensie.
Ook de meubelen die Steiner en later zijn volgelingen – onder wie Felix Kayser en Fritz Schuy – ontwierpen, tonen dat brutalistische kantje. Denk aan ruw uit hout gebeeldhouwde spiegels, kandelaars, stoelen, bedden en bureaus. Zonder rechte hoeken, maar met afgeschuinde vlakken en afgeronde vormen die door natuurlijke erosie lijken gevormd. Zowel de schoonheid van het materiaal als de hand van de maker zijn erin te zien.
Deze stijl, bekend als Dornach-design, bevindt zich ergens tussen de Engelse arts-and-craftsbeweging en de architectuur van tijdgenoot Antoni Gaudí. Hij staat in schril contrast met de strakke geometrie van het gelijktijdige Bauhaus, dat draaide rond rationaliteit, functionaliteit en standaardisatie.
‘Dornach-design leeft weer op’, gaat Charles Léonet verder. Dat succes schrijft hij toe aan de antiquair Antoine Urlass die vanop Les Puces de Paris Saint-Ouen al jaren een gevestigde waarde is in het genre, en aan de Parijse kunsthandelaar en -verzamelaar Franck Laigneau.
‘Met sobere, uitgepuurde scenografieën bracht hij de stroming onder de aandacht op zowel de Parijse Biennale des Antiquaires als op Design Miami. Het is ook erg inspirerend hoe Laigneau in Da Licença, zijn Portugese woning annex boetiekhotel en galerie, geen complete, massieve ensembles samenbrengt zoals vroeger, maar losse stoelen, fauteuils en objecten combineert. Hij bewijst dat ze ook heel goed passen in een actuele, jongere context.’
Steinertouch
Wat maakt Dornach-design zo aantrekkelijk? We worden overspoeld door industriële massaproductie en digitale prikkels, ziet Antoine Urlass. ‘Maar deze creaties zijn vaak door meerdere vaklui met heel veel zorg vervaardigd. Ze bieden die tastbare, menselijke dimensie waar we vandaag zo naar hunkeren. En dan heb ik het niet alleen over de unieke stukken, maar ook over de meer seriematig geproduceerde ontwerpen, zoals die van Felix Kayser bij Schiller Möbel. Ze getuigen van een vakmanschap en oog voor detail die vandaag opnieuw fascineren.’
Hilde Francq, die trends in interieur en materiaalgebruik onderzoekt, beaamt: ‘Door massaproductie en snelle consumptie groeit de waardering voor objecten met een verhaal. Mensen willen zich omringen met stukken die duurzaam, eerlijk en betekenisvol zijn, die uitnodigen tot aanraken. Want materialen die onze zintuigen aanspreken, roepen een gevoel van authenticiteit op. Steiners ontwerpen zijn geen neutrale designobjecten. Het zijn dragers van een ziel, van een filosofie. Dat maakt ze vandaag extra aantrekkelijk.’
Steiner sprak over antroposofie, wij over een holistische levensstijl. De kern is hetzelfde: design kan een instrument zijn voor innerlijk evenwicht.
Dat die toegenomen interesse meetbaar is, bleek nog in september 2025, toen Franck Laigneau een deel van zijn Dornach-collectie liet veilen bij Piasa in Parijs. Ze overtroffen allemaal ruimschoots de geschatte verkoopprijs. Een meditatietafeltje van een meter hoog, getekend Hans Itel, haalde met gemak 71.500 euro, twee keer de richtprijs.
Soul man
‘Steiner benaderde vormen op een heel persoonlijke manier. Hij zag een spirituele dimensie in de band die iemand ontwikkelt met een object dat hij bezit of doorgeeft’, gaat Antoine Urlass verder. Vooral de meditatiemeubelen illustreren dat, vindt hij: ‘Ze zijn ontworpen om introspectie en concentratie te bevorderen. De proporties en rondingen ondersteunen het lichaam tijdens momenten van verstilling. Elk detail, van de zitting tot de helling van de rugleuning, draagt bij aan een omgeving die spirituele verdieping stimuleert.’
De Dornach-revival draait dus niet alleen om de esthetiek, meent Hilde Francq: ‘We zien een groeiende belangstelling voor verbinding met de natuur en zingeving. Wellness en mindfulness zijn geen niche meer, maar een mainstream verlangen. Waar Steiner sprak over antroposofie, hebben wij het nu over wellbeing en een holistische levensstijl. Maar de kern is hetzelfde: een interieur hoeft niet alleen functioneel of decoratief te zijn, het kan bijdragen aan een gevoel van welzijn. Design kan een instrument voor innerlijk evenwicht zijn.’
Al hoef je niet spiritueel ingesteld te zijn om deze revival te waarderen, vindt Antoine Urlass: ‘De vormelijke schoonheid en de kwaliteit van de uitvoering van Dornach-design volstaan al om bewondering op te wekken.’
