Heel wat onderzoeken over voeding delen een aantal proefpersonen op in twee groepen en maken op basis van hun ervaringen conclusies. Op die manier kan je de onderzoeksresultaten echter altijd betwisten, want voeding heeft veel te maken met levensstijl, en aangezien geen twee mensen op dezelfde manier leven, heeft voeding ook een ander effect op hen.

Voor de studie van Kevin Hall volgden tien mensen eerst twee weken lang een dieet waarbij ze enkel ultrabewerkt voedsel aten, onmiddellijk gevolgd door twee weken lang verse voeding. Een even grote groep deed hetzelfde, maar dan in omgekeerde volgorde. De maaltijden waren zo ontwikkeld dat ze overeenkwamen qua samenstelling, maar de deelnemers mochten wel zoveel eten als ze zelf wilden.

'Bewijs'

Alle deelnemers aan het onderzoek verloren tijdens hun twee weken van verse maaltijden gewicht, terwijl ze bijkwamen op het dieet van ultrabewerkte voeding. Dat was te wijten aan de hogere calorie-inname tijdens dat laatste dieet. Het onderzoek legt niet uit waarom dat zo is, maar toont wel aan dat het eten van ultrabewerkt voedsel nagenoeg onbetwijfelbaar zorgt voor een hogere calorie-inname, wat samenhangt met een toenemend gewicht.

Voedingsdeskundige Martijn Katan, die niet meewerkte aan het onderzoek maar er wel enthousiast over tweette, zag alvast wel een verklaring voor die hogere calorie-inname. 'Hier is het bewijs dat ultrabewerkt eten dik maakt. Niet doordat het meer suiker, koolhydraten of vet, en minder vezels bevat, maar vermoedelijk doordat je er minder op hoeft te kauwen en de smaak, geur, vorm en verpakking zo slim zijn uitgekiend.'

Uitdaging

Hall ziet in zijn onderzoek een eerste aanzet naar het aanpakken van de obesitasepidemie. Daarbij detecteert hij wel een erg belangrijke uitdaging: 'Aanhangers van een beleid dat de consumptie van ultrabewerkt voedsel ontmoedigen, moeten er bewust van zijn dat het zelf bereiden van maaltijden met minimaal bewerkt voedsel tijd, vaardigheden en moeite vraagt. Dat zijn zaken waar mensen die niet tot de hogere socio-economische klassen behoren vaak te weinig hebben.'

Aanvulling: oorzaak obesitas?

Na verschijning van dit artikel reageerde arts en voedingsspecialist Staf Henderickx op de geciteerde tweet van Martijn Katan, die slechts een beperkt deel van het groter plaatje laat zien. Een gemiddelde bereide schotel bevat namelijk wel degelijk meer suikers, vetten en minder vezels dan een versgemaakte maaltijd - al was dat gegeven niet noodzakelijk relevant in deze studie, aangezien er telkens gezorgd werd voor een vers equivalent.

Dat wil echter niet zeggen dat de grotere porties de enige reden is dat dergelijke producten overgewicht in de hand kunnen werken. Zo haalt Henderickx een studie aan van de Britse professor Tim Spector, die stelt dat bewerkte voeding vooral uit vier ingrediënten is samengesteld: maïs, tarwe, soja en vlees. 'Ter vergelijking: zo'n 15.000 jaar geleden consumeerden onze voorouders zo'n 150 verschillende ingrediënten per week,' aldus Henderickx. 'Die eentonigheid van sterk bewerkt voedsel leidt tot een afname van de diversiteit van de darmflora en dat verstoort dan weer onze immuniteit.'

'Bovendien zijn er heel wat chemische stoffen aanwezig in verwerkt voedsel die een gewichtstoename stimuleren', vervolgt hij. 'Zo ontdekten Amerikaanse wetenschappers bijvoorbeeld dat de zoetstof aspartaam een averechts effect heeft op het lichaamsgewicht.'

De studie van Kevin Hall pretendeert niet de sleutel te hebben tot de oplossing van de obesitasepidemie. Het is wel een belangrijk argument waar consumenten en producenten moeilijk omheen zullen kunnen.