Sommige steden lokken bezoekers met één enkele architecturale parel. Sydney en zijn Opera House, Bilbao met zijn Guggenheim Museum, Valencia met zijn Calatrava-overaanbod. Berlijn is een stuk guller: van Le Corbusier tot Zaha Hadid, van Renzo Piano tot Richard Rogers, noem een grote architect en je vindt er een gebouw van. Dat heeft uiteraard alles met de geschiedenis te maken. De Tweede Wereldoorlog verwoestte grote delen van de stad. In 1945 was driekwart van de woningen en appartementen vernield of onbewoonbaar. De oorlogsgaten werden aan de westkant van de stad in de volgende decennia architecturaal verantwoord ingevuld. In het oosten bleven veel gebouwen onaangeroerd, terwijl de Ostberliners naar nieuwe prefabblokken verhuisden. De bouw van de Muur in 1961 zorgde voor een braakliggend lint, dwars door de stad, dat na de val in 1989 weer opgevuld kon worden. De hereniging van Duitsland in 1990, met Berlijn als hoofdstad, ontketende een ongeziene bouwwoede. De restauratie van het parlement, nieuwe gebouwen voor ministeries, partijhoofdkwartieren, ambassades en woningen voor al dat personeel, en daarnaast de restauratie van het ietwat achtergebleven oostelijke deel van de stad, lokten trossen architecten en designers naar de stad. Tot vandaag vinden ze hier plaats, mogelijkheden en klanten met een open blik.
...

Sommige steden lokken bezoekers met één enkele architecturale parel. Sydney en zijn Opera House, Bilbao met zijn Guggenheim Museum, Valencia met zijn Calatrava-overaanbod. Berlijn is een stuk guller: van Le Corbusier tot Zaha Hadid, van Renzo Piano tot Richard Rogers, noem een grote architect en je vindt er een gebouw van. Dat heeft uiteraard alles met de geschiedenis te maken. De Tweede Wereldoorlog verwoestte grote delen van de stad. In 1945 was driekwart van de woningen en appartementen vernield of onbewoonbaar. De oorlogsgaten werden aan de westkant van de stad in de volgende decennia architecturaal verantwoord ingevuld. In het oosten bleven veel gebouwen onaangeroerd, terwijl de Ostberliners naar nieuwe prefabblokken verhuisden. De bouw van de Muur in 1961 zorgde voor een braakliggend lint, dwars door de stad, dat na de val in 1989 weer opgevuld kon worden. De hereniging van Duitsland in 1990, met Berlijn als hoofdstad, ontketende een ongeziene bouwwoede. De restauratie van het parlement, nieuwe gebouwen voor ministeries, partijhoofdkwartieren, ambassades en woningen voor al dat personeel, en daarnaast de restauratie van het ietwat achtergebleven oostelijke deel van de stad, lokten trossen architecten en designers naar de stad. Tot vandaag vinden ze hier plaats, mogelijkheden en klanten met een open blik. De ideale plek om de architectuurtrip in te zetten is het Bauhaus Archiv, met zijn van ver herkenbare daksilhouet. Het gebouw werd in de jaren zestig ontworpen door Walter Gropius, de eerste directeur van de school die mee aan de basis ligt van de moderne architectuur zoals we ze nu kennen, maar de aangepaste versie werd pas na zijn dood in Berlijn gebouwd. Het archief is de bron voor boeiende tentoonstellingen en maakt zich nu al klaar voor het eeuwfeest van de school in 2019. Wie langs het kanaal richting centrum wandelt, komt eerst het mooie art deco Shell Haus tegen, om dan recht op het zwevende glazen volume van de Neue Nationalgalerie te botsen. Mies Van der Rohe, een ex-directeur van Bauhaus, stal de quote Less is more van de dichter Robert Browning, maar tekende er met dit gebouw de perfecte illustratie van. Niet dat je er vandaag van kunt genieten, want het staat in de steigers voor een stevige renovatie. Herzog & de Meuron mogen tussen deze klassieker en het al even iconische Philharmoniegebouw van Hans Scharoun bovendien een nieuwe annex bouwen. Wie echt jacht wil maken op de Oude Meesters van de moderne architectuur, moet naar het Hansaviertel. Die wijk werd tijdens de oorlog bijna volledig verwoest, en in 1953 schreef de stad een wedstrijd uit voor de heropbouw. Vijftig architecten uit dertien landen, onder wie Gropius, Alvar Aalto, Oscar Niemeyer, Le Corbusier en Arne Jacobsen ontwierpen er een nieuwbouwwijk die vandaag UNESCO-werelderfgoed is én een droom voor liefhebbers van modernisme. Potsdamer Platz, ooit het hart van de stad, lag er decennialang intriest bij, doordat de Muur er dwars doorheen liep. Maar in 1990 werd dit al snel de grootste werf van Europa, met gebouwen van Renzo Piano, Hans Kollhoff en Richard Rogers. Norman Foster mocht de Reichstag restaureren en de glazen koepel die hij erbovenop plantte is een van Berlijns drukst bezochte sites. Overdag verlicht de koepel en zijn omgekeerde spiegelpiramide het parlement er net onder en 's avonds is het een lichtbaken in de stad. Vanop het dak heb je een magistraal uitzicht op de Band des Bundes, het lint overheidsgebouwen langs de Spree. Jean Nouvel grossiert net als Foster in glas en spiegels in zijn duizelingwekkende Galerie Lafayettes en I.M.Pei luisterde het Deutsches Historisches Museum op met een elegante glazen spiraal. De bliksemschicht die Daniel Libeskind aan het barokke Kollegienhaus toevoegde om er het Joods Museum van te maken, kreeg sinds 2012 het gezelschap van zijn Blumenthal Academy aan de overkant van de straat. Een gebouw is het Holocaustmonument van Peter Eisenman, vlak bij de Brandenburgse Poort niet echt, maar impact heeft het wel. Zelfs als tieners er tikkertje in spelen. Fans van Zaha Hadid zullen haar appartementsblok aan de Stresemannstrasse ingetogen vinden, en de Kronprinzenbrucke is niet bepaald Calatrava's meest spectaculaire brug ooit, maar dat wordt goedgemaakt door het feit dat je in de Nederlandse Ambassade van de hand van Rem Koolhaas op aanvraag een rondleiding krijgt. Frank Gehry's DG-bank heeft een vrij banale gevel, en wie het spetterende atrium wil zien moet onderhandelen met de security van de bank. Zijn net geopende herinrichting van de Philharmonie kun je gelukkig op een rondleiding ontdekken. Of tijdens een concert, natuurlijk. Nu hij de restauratie van de Neue Nationalgalerie gaat doen, is dé architect waar heel Berlijn het vandaag over heeft David Chipperfield. Zijn discrete maar briljante restauratie van het Neues Museum won terecht verscheidene prijzen. De James Simon Gallery ernaast, waar duizenden archeologische schatten tentoongesteld zullen worden, is ook van zijn hand. Interessant om weten: Chipperfields kantoor aan de Joachim-strasse heeft een Kantine voor het personeel, maar ook jij en ik kunnen er lekker gaan eten. Minimalist John Pawson mocht in Kreuzberg een monumentale telecommunicatiebunker uit WOII herinrichten tot een museum voor Zuidoost-Aziatische kunst voor The Feuerle Collection. Een indoor meer zorgt voor de verwarming van het gebouw, er is een Sound Room waar John Cage 'minimalistische tonen en stilte' voor componeerde die de kunstwerken complementeren, en in de Incense Room ontdek je eeuwenoude Chinese wierookceremonies. Wat ik zelf doe, doe ik beter, dacht Sergei Tchoban, architect en verzamelaar, en hij ontwierp samen met zijn collega Kuznetsov voor zijn Tchoban Foundation een Museum for Architectural Drawings. Het werd een gebouw als een stapel blokken, met erbovenop een glazen doos, en de tekeningen op de gevel zorgen ervoor dat je niet anders kunt dan het aanraken. Van boven op de Reichstag kun je niet naast het blinkende Ottobock Science Center kijken. Het Berlijnse Gnädinger architectenkantoor liet zich voor het expogebouw van de fabrikant van orthopedische technologie naar het schijnt inspireren door spierweefsel. Vandaar de golvende aluminiumstrips die het gebouw omarmen. 's Avonds zorgt ledverlichting voor een subtiele lichtshow, waar bezoekers aan de stad al eens een ommetje voor maken. Dat doen ze waarschijnlijk niet voor het Old City Wall-appartementsgebouw aan de Waisenstrasse van Atelier Zafari, en dat is jammer, want het is een mooi ding, perfect geplaatst in een van de smalste straten van de stad. Zo eentje dat je doet dromen over de Lotto winnen. Contraire mensen die vinden dat Berlijn met al die moderne architectuur soms wat koud aandoet, hebben behalve ongelijk, ook geen verhaal tegen de ontroerende eenvoud van de Verzoeningskapel aan het Berlin Wall Memorial. Op de fundamenten van de Verzoeningskerk, die in de jaren tachtig door de Oost-Duitsers werd opgeblazen, bouwden architecten Sassenroth & Reitermann een parel van een gebouw. Een ovaal lemen hart, omarmd door een transparante mantel van houten lamellen, zelfs aan de drukke Bernauerstrasse wordt een mens daar stil van. Met dank aan Visit Berlin.