Soria Moria Sauna, Noorwegen

Waar? Aan de oevers van het Bandakmeer in Noorwegen, 160 kilometer ten zuidwesten van Oslo.
...

Waar? Aan de oevers van het Bandakmeer in Noorwegen, 160 kilometer ten zuidwesten van Oslo. Via een houten wandelpad over het water spring je uit de sauna recht in het meer. De Soria Moria Sauna is een eerste installatie in het project Vannvegens Fortellinger (Verhalen van de Waterweg). Verschillende rivieren en kanalen in het Telemark Canal Regional Park krijgen een architecturaal pareltje. "We willen bezoekers op een andere manier naar het waterlandschap laten kijken", zegt architect David Fjågesund van architectenbureau Feste Landskap / Arkitektur. Soria Moria opent eind januari haar deuren en mikt op fietsende of wandelende dagtrippers en gasten van het nabije Dalen-hotel. Dat negentiende-eeuwse luxehotel is zo iconisch in Noorwegen dat het een eigen Wikipediapagina heeft en is meteen een bezoektip in de omgeving. Onder meer koning Leopold II was er ooit te gast. De architectuur toont Scandinavisch minimalisme met een gouden randje. De trapvorm verwijst naar de omliggende bergtoppen, terwijl de gouden façade het water weerkaatst. Soria Moria is de naam van een Noors sprookje over een gouden paleis in de bergen. De hele omgeving (het hotel, de kanalen, de legendes) draagt een mythisch laagje en de sauna past er wonderwel in. Waar? In een afgelegen bos in de regio Halland in het zuidwesten van Zweden, tussen Malmö en Göteborg. De omgeving is Zweedse natuur op haar best: bomen en rivieren. De Deense auteur en foodstyliste Mette Helbæk en haar man, chef-kok Flemming Hansen, lieten hun leven in Kopenhagen achter en startten hier in 2017 een outdoor resort & restaurant. Dicht bij de natuur krijgen gasten aan tafel gerechten met ingrediënten die in het bos geplukt werden. Eten doe je in een glazen serre, zitten op een schapenvel en slapen in bedoeïenententen of houten designcabines. Op het programma: wandelen, kanovaren of nietsdoen in de spa. De sauna op het water maakt deel uit van het concept en is alleen toegankelijk voor gasten van het resort. Noem het een drijvende driehoek, al spreken de architecten liever over een 'A frame'. De sauna is gemaakt van gerecycleerd hout, afkomstig van oude schuren of omgevallen bomen in het bos. De twee oprichters noemen hun retreat een vorm van 'bosleven'. Stedsans was de naam van hun restaurant in Kopenhagen, pal in het midden van een daktuin. Dat restaurant was zo populair dat je het meer dan een jaar op voorhand moest boeken en hun bosretreat gaat stilaan dezelfde kant op. Waar? In het Soomaa National Park, op twee uur rijden van de Estlandse hoofdstad Tallinn, omgeven door weiden en water, bossen en bevers. Vaar eens in een sauna over het water: in Estland kan het. Wie zin en energie heeft, kan met de sauna een riviertripje maken, want binnen liggen kanopeddels klaar. Niet alleen de sauna zelf is op die manier een avontuur, ook de zoektocht naar de locatie is iets spannender dan zomaar een adres ingeven op Google Maps. Meestal ligt de sauna 'geparkeerd' aan de kruising tussen de Raudna- en Tõramaarivier. De sauna is vrij toegankelijk voor iedereen, dus de kans bestaat dat je hem moet delen met andere reizigers. Of wilde dieren. Vala betekent in de Estlandse taal 'gieten' en verwijst naar de ingebouwde regendouches die letterlijk regenwater over je heen gieten. In de houten vloer zit een gat (om in de rivier te springen), waardoor binnen hier ook altijd een beetje als buiten aanvoelt. Vala werd getekend en gebouwd door studenten interieurarchitectuur aan de Academy of Arts in Estland. Die organiseert elk jaar een summer school waarbij architecten uitgedaagd worden om een typisch Estlandse omgeving te vertalen in een ontwerp. Het Soomaa National Park is een van de grootste nationale parken van Estland, en heeft een zogenaamd vijfde seizoen waarbij sneeuw uit de bergen smelt en rivieren de regio onder water zetten. Soomaa betekent moerasland en buurtbewoners noemen het park een drijvende wildernis. Bouwen op water is hier de enige mogelijke vorm van architectuur. Een jaar eerder tekenden de studenten ook al een drijvende schuilplaats en open haard. Je vindt die achter de volgende rivierbocht. Waar? Op het schiereiland Hernesaari, twee kilometer van het stadscentrum van Helsinki. In de achtertuin ligt de Baltische Zee. Finland telt meer dan drie miljoen sauna's. Dat is ongeveer één sauna per huishouden. Het conept openbare sauna' was in het land weinig bekend, net omdat iedereen er eentje thuis heeft. Maar Löyly in Helsinki bracht daar verandering in. De indrukwekkende architectuur - 1600 m2 verspreid over drie niveaus - trekt bezoekers van overal. Voor de bouw werkte Avanto Architects samen met Nextimber, een start-up die afvalhout verwerkt tot houten panelen. Het hout zal door verwering grijs kleuren, als een rots op de kustlijn. Binnen vind je drie verschillende soorten sauna's, waaronder een typisch Finse rooksauna. In de winter wordt in zee een 'avanto' gecreëerd, een gat in het ijs voor avontuurlijke zwemmers (ook de naam van het architectenbureau, zie hierboven). Aan het gebouw grenst een restaurant met zonneterras over het water en trappen die recht in zee lopen. Op termijn moet de sauna onderdeel worden van een coastal park dat Helsinki meer aansluiting geeft met de zee die haar omgeeft. Löyly is Fins voor de stoom die vrijkomt als je water over hete stenen giet. In een oude Finse taal betekent het ook 'spirit' of 'leven'. Smartphones zijn verboden in de sauna, een plaats die Finnen sterk associëren met 'omissa oloissaan', of 'alleen zijn met je gedachten'.