Beet je al eens in een wortel die je zelf uit de grond trok? Dan weet je dat wortelen uit de supermarkt niet gauw diezelfde verse smaak leveren. Dat heeft te maken met de weg die de groente aflegt voor ze in je mond belandt. In de korte keten staan consumenten voor land- en tuinbouwproducten in rechtstreeks verband met de boer. Tussenschakels, zoals veiling en supermarkt, laat ze achterwege.

Win - win

Dat heeft voordelen voor iedereen. Jij koopt je wortelen vers en de boer krijgt er als prijszetter meer voor terug. Bart Thoelen van Steunpunt Korte Keten legt uit: "In de lange keten staat producent onderaan en verkoper bovenaan. Land- en tuinbouwers zijn daarom prijsnemers. Veel landbouwbedrijven hebben hun bedrijfsmodel hier succesvol op weten aan te passen, maar voor een aantal blijkt dit systeem minder goed te werken. Dan kan de korte keten een oplossing zijn, al is dat niet zo vanzelfsprekend." Deze bedrijven worden dan namelijk zelf verantwoordelijk voor de commercialisering van hun producten en dat vraagt om tijd, investeringen en de juiste skills. Succes in de korte keten is niet voor elk bedrijf weggelegd.

Niet onbelangrijk: ook voor retail heeft de korte keten kwaliteiten. "Steeds meer mensen zijn op zoek naar verhaal en meerwaarde in hun aankopen. Heel wat retailers zien lokale producten daarom als een sterk marketinginstrument", aldus Thoelen.

Recente trends

Het Steunpunt zag tussen 2013 en 2018 het aantal vragen van land- en tuinbouwers, private ondernemers en lokale besturen rond de korte keten bijna verdriedubbelen. "Boeren benaderen het steeds meer als een volwaardig bedrijfsmodel voor de toekomst." Recent onderzoek wees verder uit dat twee op drie Belgen wil kopen in de korte keten. Volgens Thoelen werkt het stijgende aanbod de vraag verder in de hand. "De meest verse voedingsaankopen gebeuren nog steeds bij de supermarkt. Als die lokale producten gaan sourcen, spreek je automatisch een groter publiek aan."

Wat consumenten aantrekt zit volgens Sara De Preter van VLAM in een economisch, ecologisch en sociaal luik. "We willen weten waar onze voeding vandaan komt en de garantie dat het vers is. Sommigen zijn zich bewust van hun ecologische voetafdruk of wensen een betere prijs voor boeren. Nog anderen willen de persoon achter hun eten kennen." Maar ondanks de interesse, zijn consumenten nog onvoldoende bekend met de verkooppunten.

De verkooppunten

Naast de klassieke hoevewinkel - die het bijzonder goed blijft doen - zijn buurderijen sterk in opmars: een boerenmarkt waar je op bestelling producten afhaalt. Bestellen kan eenvoudig via de app van Boeren & Buren. Volgens buurderijverantwoordelijke Marleen De Gruyter in Antwerpen is dit verkooppunt interessant vanwege de combinatie: online bestellingen, een fysiek ophaalpunt én de aanwezigheid van boeren en ambachtelijke producenten. "Je haalt niet zomaar een pakket af, maar je groenten bij de groenteboer enzovoorts."

Ook webwinkels, groenteabonnementen, afhaalpunten en voedselteams maken het mogelijk om lokale producten te bestellen. Op een zelfplukboerderij steken consumenten zelf de handen uit de mouwen. De boer plakt dan een prijs op het mandje dat jij bij hem oogstte. De CSA-boerderij is nóg consument-intensiever. Daar delen de leden van een boerderij oogst en kosten. Via de zoekmotor van Recht van bij de Boer vind je alle verkooppunten in jouw buurt, met naast bovengenoemde speciallekes ook voedselautomaten en boerenmarkten.

Week van de Korte Keten

© Week van de Korte Keten

Tijdens de Week van de Korte Keten brengen de Vlaamse overheid, VLAM, Steunpunt Korte Keten en de Vlaamse provincies de korte keten onder de aandacht, maar ook de verschillende verkooppunten. "Door in heel Vlaanderen activiteiten te organiseren, verlagen we de drempel om te gaan kijken hoe het eraan toe gaat op een buurderij of zelfplukboerderij", zegt De Preter

De tweede editie loopt van 4 tot 12 mei. Hét moment om te proeven van al dat lekkers dat de korte keten te bieden heeft. Activiteiten vind je terug op weekvandekorteketen.be. Lekkerbekken proeven bijvoorbeeld in Herentals van een koninklijk saffraanontbijt in B&B Art. 14. Sportievelingen maken misschien liever een fietstocht door het Aalterse platteland. Curieuzeneuzen kunnen Buurderij De Veldekens in Berchem bezoeken of zich laten inspireren door CSA-zelfoogst bij de Grenshoeve in Bellegem.

Korte Keten Kop

De korte keten krijgt een gezicht. "De meest gemotiveerde spelers zetten we in the picture. Zij moeten tonen hoe ambassadeurs van de korte keten eruit zien en een goede aanpak van de korte keten illustreren", vertelt De Preter. In vier Vlaamse provincies (uitg. Limburg) selecteert een jury finalisten, waarna jij van 5 t.e.m. 12 april je stem kan uitbrengen. De winnaar per provincie wordt voor de Week van de Korte Keten bekend gemaakt.

Tekst: Liese Lenaerts