Grand-Hornu: innovatief design in een industrieel jasje

01/03/19 om 12:32 - Bijgewerkt om 13:11

Nu de zon steeds vaker schijnt, kunnen cultuurfanaten gaan genieten van musea op bijzondere locaties, zoals het indrukwekkende Grand-Hornu waar innovatie, design en kunst elkaar al 35 jaar ontmoeten. De voormalige mijnsite maakt een culturele uitstap over de taalgrens meer dan de moeite waard.

Grand-Hornu: innovatief design in een industrieel jasje

Zicht op Grand-Hornu © Michel de Cubber

In hartje Henegouwen ligt Grand-Hornu. In de 19de eeuw was de site het toonbeeld van de bloeiende mijnindustrie. Vandaag krijgt het de invulling als cultureel centrum voor hedendaagse kunst en design. Toepasselijk. Het staaltje neoklassieke architectuur heeft met haar bakstenen bogen en betonnen zuilenrijen meer weg van een historische vesting dan een voormalig industrieterrein. De plaats liet ook Unesco niet onberoerd, want in 2012 benoemde het Grand-Hornu tot werelderfgoed.

Het domein is een walhalla voor cultuurliefhebbers. Het heeft namelijk meer te bieden dan enkel kunstcollecties. Op warme dagen kom je tot rust op het schaduwrijke terras of geniet je languit op de gazons. Met een recent vernieuwde cafetaria bij de hand hoef je zelfs geen picknick te voorzien.

Een stukje geschiedenis

Onder toeziend oog van oprichter en Frans industrieel Henri De Gorge ontwierp Bruno Renard rond 1816 het mijncomplex naar de principes van de ideale gemeenschap. Grand-Hornu bood honderden mijnwerkers een inkomen én thuis, tot de mijn in 1954 de deuren moest sluiten. In 1984 slaagde de provincie erin het gebouw te redden. Na de nodige renovatiewerken kreeg vzw Grand-Hornu Images er onderdak. Als cultureel centrum moest Grand-Hornu inspelen op erfgoed, toerisme en cultuur. Eind 2014 veranderde de vzw in het Centrum voor Innovatie en Design (CID), gespecialiseerd in design, architectuur en toegepaste kunst door innovatieve ontwikkelingen en experimenteel onderzoek. Wat trouwens perfect aansluit bij de geest van het vroegere Grand-Hornu. Van bij het ontstaan richtte De Gorge de site in als technologisch laboratorium voor innovatie in de mijnindustrie.

Nu organiseert het CID jaarlijks meerdere tentoonstellingen in Grand-Hornu. Nest bezocht er dit jaar alvast twee.

Hors Pistes - Ontmoetingen in Groenland

LeviSarha en de ploeg van Qalut Vónin - KNOT. 2491 - 2017

LeviSarha en de ploeg van Qalut Vónin - KNOT. 2491 - 2017 © Emile Barret

Wat gebeurt er als je ontwerpers uit hun natuurlijke habitat haalt en verenigt? Dat vormt het uitgangspunt van Hors Pistes, een initiatief van de Franse Amandine David en Marie Douel. Sinds 2013 kunnen ontwerpers deelnemen aan dit internationaal uitwisselingsproject. Kampgewijs trekken zij naar een onbekende cultuur waar ze gedurende een maand samen leven en werken. De ontwerpers delen er kennis en vaardigheden en halen inspiratie uit de lokale cultuur om alternatieve toepassingen voor traditionele ambachten te bedenken. Vervolgens produceren ze hun ontwerpen ook in samenwerking met lokale ambachtslui.

Ragna Ragnarsdottir en Kristine Spore Kreutzmann - Floating Around, 2017

Ragna Ragnarsdottir en Kristine Spore Kreutzmann - Floating Around, 2017 © Emile Barret

Nog tot 17 mei 2019 staat de collectie van de derde uitwisseling uitgestald. Zeven designers zakten af naar Nuuk, de hoofdstad van Groenland. Het wordt gekenmerkt door een rotsachtig landschap, grimmig klimaat en schaarste. In die setting ontstond een collectie waarin natuurlijke materialen zoals steen, hout, wol, huiden en botten centraal staan. De voorstelling bezorgt bezoekers een impressie van de reis in twee ruimtes. Een redactieteam beschreef de sfeer, het landschap, de ateliers,... Een fotograaf legde het vast op beeld. Hun werk laat je toe zelf kennis te maken met Nuuk nog voordat je de ontwerpen te zien krijgt in de volgende ruimte. Zo kan ook jij de link ontdekken tussen een object en haar inspiratie, zoals die tussen een wandrek en de visserij of het ontwerp van een vaas en dat van een boot.

Meer info

Ontwerpen met glas

We denken vaak in klassieke termen over glas, als glazen peertjes of cilindervormige vazen. Een transparante stof met weinig spannende designopties. De tentoonstelling 'Ontwerpen met glas' wil afstand doen van die gedachte. Initiatiefnemer is het Internationaal Centrum voor Onderzoek naar Glas en Plastische Kunsten (Cirva).

Simbiosi n°7, 2004-2005

Simbiosi n°7, 2004-2005 © Andrea Branzi © Galerie Clio Calvi (Milan)

Nog tot 26 mei 2019 kun je de glazen ontwerpen van dertien ontwerpers bezichtigen. Zeven van hen wonnen ooit de Jury Grand Prix op het jaarlijkse Design Parade Festival in Frankrijk. Zij kregen van het Cirva de opdracht een originele vaas te creëren. De expositie laat je kennismaken met ieders unieke interpretatie. Daarnaast schenkt de expositie aandacht aan het werk van vier ontwerpers die langdurig onderzoek voerden voor Cirva. In samenwerking met gespecialiseerde ambachtslui creëerden zij stukken die theorie en praktijk uitdagen. Glas krijgt bijvoorbeeld de uitstraling van een industrieel geblazen plastic bijzettafel of een lampenkap in textiel.

Meer info

Vases Coques et Vases Oreilles, 2012-2013

Vases Coques et Vases Oreilles, 2012-2013 © Julie Richoz

Vooruitblik

Wie geïntrigeerd raakt door experimenten met transparant glas vindt vast meer naar zijn gading op de expo 'Design on air'. Vanaf 23 juni t.e.m. 13 oktober 2019 tonen designers visuele vertalingen van hun relatie met lucht.

De tentoonstelling 'Nature morte / nature vivante' sluit het jaar af. In tegenstelling tot de collectie van Hors Pistes, staat niet de spanning tussen culturen op het programma, maar wel die tussen mens en natuur. Vanaf 24 november t.e.m. 7 maart 2020.

Bezoek Grand-Hornu:

Rue Sainte-Louise 82, B-7301 Hornu

Geopend van dinsdag tot zondag tussen 10u en 18u.

Toegangsprijzen en data van gratis begeleide bezoeken vind je op grand-hornu.eu

Tip: elke eerste zondag van de maand is toegang tot de site gratis.

Tekst: Liese Lenaerts