Hoe je het draait of keert, Jackson was de belangrijkste zwarte entertainer van de twintigste eeuw. Hij was veel meer dan een bijzonder succesvol performer. Hij woog op de popcultuur. Alleen Madonna was machtiger. Bijna tien jaar na zijn overlijden blijft hij fascineren. Zie bijvoorbeeld On The Wall, de recente tentoonstelling over Michael Jackson in de kunst, een publiekstrekker in zowel de National Portrait Gallery van Londen als het Grand Palais van Parijs.

In de mode wordt Jacksons garderbobe regelmatig ter inspiratie uitgepluisd. De mannencollectie van Balmain die op dit moment in de winkels ligt is een eerbetoon aan Jackson in zijn Bad-periode, en Hugo Boss verkocht vorig jaar een replica van het witte pak dat Jackson draagt op de hoes van Thriller, Jacksons belangrijkste album (in een beperkte oplage van honderd exemplaren). In 2017 lanceerde streetwearmerk Supreme T-shirts, hoodies en een skateboard deck met foto's van Jackson.

De ultieme muze

En dan is er Virgil Abloh, influencer, architect, deejay, conferencier en ontwerper van de labels Off-White en Louis Vuitton, waar hij de mannencollecties overziet. Het Amerikaanse weekblad The New Yorker noemt hem deze week de belangrijkste mannenmodeontwerper van zijn generatie. Abloh is de eerste zwarte ontwerper aan het hoofd van een Frans luxehuis. Hij heeft, in zekere zin, dezelfde rol als Jackson in het MTV-tijdperk: de man die de zwarte popcultuur hapklaar moet maken voor de mainstream. Dat schept allicht een band.

Abloh dweept al langer met Jackson. In een interview met The Business Of Fashion noemde hij Jackson de ultieme muze. 'We watched him grow, but he stayed a boy the whole time.' Aan The New York Times vertelde hij in januari dat Jackson 'de belangrijkste vernieuwer was in de geschiedenis van de mannenmode'. Hij titelde een lezing What Would Michael Jackson Do?

De op Michael Jackson geïnspireerde hoodie van Off-White. © Off White

In de lentecollectie van Off-White zitten T-shirts en hoodies met een afbeelding van een moonwalkende Jackson. De collectie voor komende winter van Louis Vuitton is dus een regelrechte hommage aan Jackson. Een provocatie? Geenszins: Vuitton onthulde de collectie op 17 januari, acht dagen voor de wereldpremière van Leaving Neverland op Sundance, het Amerikaanse filmfestival. En de storm brak pas echt los na 4 maart, toen de documentaire waarin Wade Robson en James Safechuck vier uur lang vertellen over hun ervaringen met Jackson werd uitgezonden op HBO. De VRT programmeerde Leaving Neverland vorige week. De documentaire staat nog online op de website van de omroep.

'Niet op de hoogte van de controverse'

De uitnodiging voor de show van Vuitton was spectaculair: een levensgrote replica van de met kristallen bezette witte handschoen van de zanger in een envelop van transparant plastic. Het decor, in een immense tijdelijke constructie in de Jardin des Tuileries in Parijs, evoceerde de set van Billie Jean, een Newyorks straattafereel uit de eighties, graffiti van de 63-jarige legende Futura inbegrepen. En dan was er nog een cover van Wanna Be Startin' Something, met Dev Hynes aka Blood Orange aan de piano.

Louis Vuitton op de Paris Fashion Week. © ISOPIX

In de collectie zelf wordt hier en daar de beeltenis van Jackson gebruikt: de onmiddellijk herkenbare diamanté penny loafers met witte sokken van de zanger staat afgedrukt op een zwart T-shirt, en er is ook een reeks kleren met cartoonversies van Jackson en Diana Ross in The Wiz. Dat is de disco-remake van The Wizard Of Oz, de film die eerder al de eerste collectie van Abloh voor Vuitton inspireerde. De invloed van Jackson is minder direct in jasjes die doen denken aan Thriller en outfits met vlaggen van voornamelijk Afrikaanse landen, een soort update van We Are The World.

In The New Yorker zegt Abloh deze week dat hij niet op de hoogte is van Leaving Neverland. En hij preciseert: 'Mijn focus lag op de Michael van wie ik dacht dat hij universeel werd geaccepteerd, de goede kant, zijn humanitaire zelf.' Het was de ontwerper met andere woorden te doen om de stijl en de kunst van Jackson, en niet om wat hij eventueel mispeuterd zou hebben.

Louis Vuitton op de Paris Fashion Week. © ISOPIX

Onvoorzichtig

Dat klinkt volstrekt aannemelijk. Maar Abloh en Vuitton moeten natuurlijk wel opletten. Het luxemerk heeft objectief gezien niets verkeerd gedaan. Strikt genomen zou je kunnen zeggen dat het onvoorzichtig was om Jackson te verheerlijken. Maar dat geldt voor iedereen die pakweg de voorbije twintig jaar zijn of haar bewondering voor Jackson heeft geuit. Daar komt nog bij dat Jackson in het verleden herhaaldelijk is vrijgesproken van kindermisbruik en dat de documentaire bijzonder vooringenomen is. In wezen hoeft Vuitton zich dus niets aan te trekken van de hysterie rond Jackson.

Of dat goed zou zijn voor het imago van het Franse huis, is een andere vraag. Terecht of niet: Jackson is aangebrand. Een aantal radiostations speelt niet langer zijn muziek, en de VRT wilt voortaan de songs van Jackson duiding geven, wat dat ook moge betekenen. Drake heeft een song met Jackson-samples teruggetrokken uit zijn tourrepertoire, The Simpsons schrapten een aflevering met Jackson als guest star uit de archieven, en een musical in Chicago gebaseerd op de hits van Jackson is geannuleerd.

Het is, kortom, misschien niet het beste moment om met Jackson te gaan dwepen. Aanvankelijk reageerde noch Louis Vuitton, noch Virgil Abloh op de heisa rond Michael Jackson. Het merk mag zich alleszins gelukkig prijzen dat Leaving Neverland nu het nieuws domineert, en niet over een maand of drie, wanneer de kleren in de winkels liggen. Er rest nog tijd genoeg om de collectie hier en daar te tweaken, en al te duidelijke verwijzingen naar Michael Jackson te verwijderen. De geschiedenis wordt wel vaker herschreven.

Gisterenavond laat kwam er van het Franse modehuis alsnog een reactie. 'Ik ben me ervan bewust dat fans na het zien van de documentaire de show met andere ogen bekijken en dat dit emoties losmaakt. Ik veroordeel elke vorm van kindermisbruik, geweld en elke inbreuk op de rechten van de mens', verklaarde Virgil Abloh intussen aan de modewebsite WWD.

'De beschuldigingen in de documentaire zijn erg problematisch. De veiligheid en het welzijn van kinderen is uiterst belangrijk voor Louis Vuitton', klinkt het bij Michael Burke, CEO van het Franse luxemerk. Burke benadrukt nog dat Louis Vuitton niet op de hoogte was van het bestaan van de documentaire, die een week na de show voor het eerst vertoond werd.