De achttienjarige Zweedse klimaatactivist Greta Thunberg siert de allereerste Vogue Scandinavië-cover. Samen met het IJslandse paard Strengur poseerde ze voor de lens van het fotografenduo Iris en Mattias Alexandrov Klum. De foto's zijn prachtig en zien eruit - al kunnen we dat niet zeker weten - alsof Greta zich op haar gemak voelde tijdens de shoot in de Zweedse natuur. In het bijhorende artikel gaat journalist Tom Pattinson in gesprek met Greta, Iris en Mattias.
...

De achttienjarige Zweedse klimaatactivist Greta Thunberg siert de allereerste Vogue Scandinavië-cover. Samen met het IJslandse paard Strengur poseerde ze voor de lens van het fotografenduo Iris en Mattias Alexandrov Klum. De foto's zijn prachtig en zien eruit - al kunnen we dat niet zeker weten - alsof Greta zich op haar gemak voelde tijdens de shoot in de Zweedse natuur. In het bijhorende artikel gaat journalist Tom Pattinson in gesprek met Greta, Iris en Mattias. Een van de thema's die worden aangesneden is de impact van fast fashion op het milieu en klimaat. 'Als je fast fashion koopt draag je bij tot deze industrie, stimuleer je ze om uit te breiden en spoor je het schadelijke productieproces aan,' aldus Greta. Zelf kiest ze ervoor om zo min mogelijk nieuwe kleding te kopen en wat ze heeft te herstellen. Als ze toch iets anders nodig heeft, koopt Greta tweedehands of leent ze kleding van mensen die ze kent. De legging die ze draagt tijdens het Vogue-interview heeft de klimaatactiviste al jaren en herstelde ze zelf met naald en draad. Hoe deze visie te rijmen valt met poseren voor een modemagazine? De kleding die het Vogue-team voor haar selecteerde voor de shoot is gemaakt van gecertificeerde natuurlijke materialen, overstock-textiel en afgedankte jassen die volgens de principes van upcycling een tweede leven kregen. Vogue Scandinavia wil overigens zo duurzaam mogelijk te werk gaan en zal daarom enkel online te koop zijn, geen plasticverpakking gebruiken, bomen planten en toewerken naar een volledig koolstofnegatieve productieketen. Het Scandinavische team wil bewijzen dat radicaal nadenken over duurzaamheid niet in de weg hoeft te staan van kwalitatieve modejournalistiek. Tweedehands kopen, kleding koesteren en herstellen en kledingstukken lenen van vrienden of familie: het zijn oplossingen die werken voor Greta, maar misschien niet volstaan voor anderen. 'Natuurlijk begrijp ik dat voor sommige mensen mode een groot deel is van hoe ze zichzelf en hun identiteit willen uitdrukken', beaamt de klimaatactiviste in haar Vogue-interview. Net omdat mode en zelfexpressie voor veel mensen met elkaar verweven zijn, zal het huidige modesysteem moeten veranderen. Als de modesector een rooskleurige toekomst tegemoet wil gaan, moet de industrie rekening houden met de wensen van de klanten én de limieten van onze aarde. Dat is echte duurzaamheid. 'De mode-industrie weegt enorm zwaar op het klimaat en milieu, en dan hebben we het nog niet gehad over haar impact op de talloze arbeiders en gemeenschappen die wereldwijd worden uitgebuit om sommigen te laten genieten van fast fashion, die velen als wegwerpartikelen behandelen,' klinkt het. Het concept fast fashion, wat Greta hier benoemt als vervuilend en onethisch, zag het levenslicht tijdens de jaren tachtig, dankzij globalisering. Het slaat op de snelle productie van goedkope kleding in lageloonlanden. Bij fast fashion-ketens hangen er constant nieuwe collecties in de rekken aan lage prijzen. Tegenwoordig heb je ook ultra fast fashion-merken, zoals Shein, Missguided, Boohoo en Fashion Nova. Deze merken zijn nog goedkoper en worden nog sneller geproduceerd. Maar ook heel wat 'gewone' of zelfs high end merken maken zich schuldig aan het produceren in discutabele fabrieken in landen zoals Bangladesh, Vietnam, Ethiopië en China. In deze fabrieken ontvangen de arbeiders geen leefbaar inkomen, moeten ze in onveilige omstandigheden werken en wordt de impact op het milieu genegeerd. Een van de redenen voor deze onethische productiemethodes is een complexe toeleveringsketen, waar te weinig transparantie is over onderaannemers. Wat niet weet, niet deert, zo lijkt het wel. 'Velen doen het uitschijnen alsof de mode-industrie haar verantwoordelijkheid begint te nemen, door enorme bedragen uit te geven aan campagnes waarmee ze zichzelf kronen tot "duurzaam", "ethisch", "groen", "klimaatneutraal" of "eerlijk". Maar laat het duidelijk zijn: dit is bijna altijd pure greenwashing. Je kunt niet massaal kleding produceren of "duurzaam" consumeren zoals de wereld er vandaag uitziet. Dat is een van de vele redenen waarom we een systeemverandering nodig zullen hebben,' licht Greta toe.Hiermee doelt de jonge klimaatactiviste op duurzame collecties binnen fast fashion-ketens, recyclageprogramma's die maar op een klein deeltje van de collecties slaan of andere pogingen om de keten op te kuisen. Soms investeren merken wel heel wat geld in bepaalde ecologische vernieuwingen, maar laten hun inspanningen op ethisch vlak te wensen over. Niet dat ze beter niets zouden doen, maar als puntje bij paaltje komt heeft Greta gelijk dat de gigantische hoeveelheden nieuwe kleding die aan lage prijzen worden geproduceerd problematisch blijven, ook al is een procent ervan gemaakt van gerecycleerd textiel. Dan verdienen merken en mode-ondernemers die vertragen, hun keten van A tot Z oprecht onder handen nemen en zich volop smijten op circulariteit toch meer schouderklopjes. Tom Pattinson, de journalist die Greta mocht interviewen, herhaalt in zijn stuk vaak dat ze vriendelijk, vrolijk en rustig is. 'Ik zie geen klein boos meisje. In de plaats daarvan staat er een vrolijke, zelfzekere jonge vrouw voor me.' De journalist prijst ook haar passie en vermogen om complimenten over haar verwezenlijkingen weg te wuiven. Hij lijkt het er vingerdik op te leggen: Greta is echt een toffe griet. Deze lofrede over Greta's aangename persoonlijkheid is waarschijnlijk een soort glijmiddel om haar kritische bedenkingen vlotter aan de man te brengen. Ze is in het verleden al vaak genoeg weggezet als een hysterische jonge vrouw, terwijl ze objectief gezien veel rustiger spreekt en debatteert dan de oudere mannen die haar ongegeneerd uitschelden - ja, Trump en co, het gaat over jullie. Greta vertelt in het interview dat ze rationeel probeert om te gaan met kritiek. 'Ik voel me niet teleurgesteld door mensen die me aanvallen. Ik probeer de dingen vanuit hun perspectief te zien en me in te leven zodat ik versta waarom ze doen wat ze doen.' De publicatie van het interview met Greta vindt plaats in dezelfde week dat het klimaatrapport van het IPCC gelanceerd wordt, waarin gewaarschuwd wordt dat zonder een drastische vermindering van de uitstoot van broeikasgassen in de loop van de komende decennia de opwarming van de aarde deze eeuw gemakkelijk meer dan 1,5°C of zelfs 2°C zal bedragen. Business as usual zal niet volstaan. Ook niet in de modesector. 'Wat een negatief gezeur en fatalistisch gezwets', klinkt het vaak bij publicatie van dit soort studies. Daar is Greta - en ik overigens ook - het niet mee eens. 'Er is een soort misverstand dat heerst over activisten. Zeker over klimaatactivisten. Men lijkt te denken dat we negatieve pessimisten zijn en dat we gewoon willen klagen en angst verspreiden. Het omgekeerde is waar. We doen dit omdat we hoopvol zijn. We zijn optimistisch dat we de veranderingen kunnen doorvoeren,' vertelt ze aan Tom Pattinson in Vogue. Een alarmerend klimaatrapport op een vrolijke, lieflijke manier presenteren is nu eenmaal niet mogelijk. Het staat er zwart op wit: het gaat niet goed en we moeten actie ondernemen. Is dat 'angstporno', zoals critici opwerpen? Neen, dat is gewoon realistisch zijn en aanmanen tot actie. Wetenschappers en activisten zeggen dit niet vanuit een morele superioriteit, maar vanuit oprechte bezorgdheid om onze gedeelde toekomst. 'Sommigen vinden ons naïef omdat we geloven dat we de wereld kunnen veranderen, maar als we met genoeg zijn, kan dat echt lukken,' klinkt het bij Greta. 'Je stopt niet met vliegen, consumeren of dierlijke producten eten louter omdat je je persoonlijke ecologische voetafdruk wilt verkleinen. Dat kan er deel vanuit maken, maar voor mij en de meeste mensen die ik ken is dat niet de hoofdreden. We doen het omdat we een invloed willen hebben op onze omgeving, we willen een signaal geven dat we in een crisissituatie zitten en dat je in zo'n situatie je gedrag aanpast. Wanneer een persoon begint met een gedragswijziging, genereer je een sneeuwbaleffect. Het idee verspreidt zich en mensen beginnen na te denken over waarom je dit soort keuzes maakt. Het kan een zaadje planten en groeien.' Gaan we de wereld redden door als individu bewuste keuzes te maken? Het antwoord is niet eenduidig 'ja' of neen', maar ik schaar me graag achter Greta wanneer ze oppert dat we samen - als burgers - sterk staan. Een signaal klinkt oorverdovend wanneer het uit miljoenen monden komt. Het mag misschien niet onze individuele verantwoordelijk zijn om systemen zoals de landbouw of de mode-industrie op het juiste pad te krijgen, maar we kunnen het wél vragen. Eisen zelfs. Daar hebben we recht op.