Op schoonheidsmiddelen die langer dan 30 maanden goed blijven, moet in België geen houdbaarheidsdatum staan. De meeste apothekersmerken hebben die wel, in tegenstelling tot de parfumeriemerken: daarop is hooguit een gecodeerde productiedatum vermeld. Het is dan ook vaak een onmogelijke zaak om te achterhalen of het product vers is of al een tijdje in de winkelrekken ligt.

Warmte, licht en bacteriën zijn de grote vijanden van cosmetica. Het is logisch dat producten in gesloten verpakking op een koele, droge en donkere plaats beter beschermd zijn dan in een open pot op de vensterbank of op een plankje boven de radiator. Handen wassen voor gebruik is bevorderlijk voor de bewaring.

De verpakking is belangrijk: een pompflacon of tube beperkt het contact met licht en microben tot een minimum. Een glazen pot daarentegen is een paradijs voor bacteriën en vrije radicalen. Liefhebbers van potjes gebruiken best een spatel. Textuur, formule en bepaalde actieve bestanddelen beïnvloeden in aanzienlijke mate de houdbaarheid van een product. Gels zijn beter te bewaren dan rijke crèmes, en water-in-olieformules zingen het langer uit dan olie-in-water. Crèmes met een hoog gehalte aan water of vetten zijn extra gevoelig voor bacteriën. Ook de ingrediënten spelen een rol: een verzorgingsproduct met een flinke dosis antioxidanten bewaart zichzelf, bij wijze van spreken. Maar een performante antirimpelcrème boet sneller aan efficiëntie in dan een eenvoudige hydraterende crème. Actieve ingediënten zijn namelijk erg fragiel: ze verliezen aan kracht zodra het product wordt aangebroken. Producten met hoge concentraties zijn dan ook erg gevoelig: serums bijvoorbeeld worden daarom vaak als kuur gebruikt en in kleine dosissen verpakt. Ook haarverf moet onmiddellijk gebruikt worden; restjes bewaren is zinloos.

Verzorgingscrème blijft onaangebroken een drietal jaar werkzaam. Van zodra je het product opent, gebruik je het het best binnen de drie maanden op. Net zoals oogcrème trouwens: de zone rondom de ogen is heel gevoelig voor infecties.

Reinigingsmelk, tonic en bodylotion gaan minstens een half jaar mee. Hetzelfde geldt voor zonnecrème, al tast warmte zijn werking drastisch aan. Na een strandvakantie kan je hem nog als bodylotion gebruiken, maar voor de volgende vakantie is zijn bescherming niet meer gegarandeerd. Zelfbruiner gaat nog minder lang mee - 3 maanden -, omdat de actieve bestanddelen geen lucht verdragen.

Aluminiumzouten conserveren deodorant enkele jaren, behalve de crèmeversies die het best binnen het half jaar worden opgebruikt.

Ook make-up blijft niet eeuwig gaaf. De meest fragiele producten zijn mascara en eyeliner, die een veiligheidsmarge van drie maanden hebben, zes voor de waterproofversie. Bacteriën en lucht veranderen de geur, en de textuur wordt na een tijdje dikker en moeilijker aan te brengen.

Foundations op basis van olie zijn minder gevoelig voor bacteriën dan die op basis van water: de eerste zijn een jaar betrouwbaar, de laatste een zestal maanden, net zoals crèmeblush en -oogschaduw. Werken met sponsjes is hygiënischer dan met de vingers, op voorwaarde dat je die sponsjes regelmatig reinigt met water en zeep.

De houdbaarheid van lipstick verschilt nogal: matte en kusvaste formules drogen snel uit, maar een gewone lippenstift blijft makkelijk negen tot twaalf maanden bruikbaar. Gloss houdt zelfs nog langer goed. Je merkt het wanneer de kwaliteit vermindert: de geur verandert en de textuur wordt stroever. Dat is ook het geval voor nagellak: die begint na een jaar te schiften, wordt dik en moeilijk aan te brengen. Sommige mensen verdunnen de lak met wat dissolvant, maar dan verliest hij aan glans en het is bovendien niet erg gezond voor de nagels. In de koelkast bewaren is geen overdreven luxe, want nagellak is erg gevoelig voor warmte.

Oog- en lippenpotloden moeten regelmatig geslepen worden en zijn zeker twee jaar veilig te gebruiken.

Poederachtige texturen blijven het langst zuiver: de houdbaarheid van oogschaduw en blush is minstens anderhalf tot drie jaar gewaarborgd. Losse of compact poeder gaat jaren mee.

Parfums zijn allergisch voor licht en warmte: de geur vervliegt en de kleur verandert. In flacons moet de geur in principe minstens een jaar dezelfde blijven, verstuivers zijn minder gevoelig en kunnen het twee jaar rekken.

Kijk en ruik: veranderingen in geur, textuur of kleur zijn tekens aan de wand. Weggooien is dan de enige oplossing, al doet dat pijn bij een dure crème. Maar een bezoek aan de dermatoloog maakt het alleen nog maar duurder.

Sofie Albrecht / foto Diane Hendrikx