Nooit eerder werd in Vlaanderen op een dergelijke schaal en op een degelijke systematische manier kennis verzameld over seks in Vlaanderen", zegt Alexis Dewaele, coördinator van de Sexpert-studie, een samenwerking tussen de universiteiten van Gent en Leuven, in opdracht van het agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie (IWT).
...

Nooit eerder werd in Vlaanderen op een dergelijke schaal en op een degelijke systematische manier kennis verzameld over seks in Vlaanderen", zegt Alexis Dewaele, coördinator van de Sexpert-studie, een samenwerking tussen de universiteiten van Gent en Leuven, in opdracht van het agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie (IWT). Alexis Dewaele : Alles wat met seks te maken heeft, en vooral wat de Vlaming wel en niet gedaan heeft de voorbije zes maanden. Seksuele gezondheid, seksuele tevredenheid... Het algemene beeld is positief. Er zijn relatief weinig problemen. Mannen en vrouwen zijn even tevreden, de meeste deelnemers, 74 procent, geven aan tevreden tot zeer tevreden te zijn over zijn of haar seksleven. Er zijn er altijd die overdrijven, maar er zijn er evenveel die seksuele problemen minimaliseren. Er kan ook sprake zijn van een falend geheugen, of van op een sociaal wenselijke manier antwoorden maar het onderzoek voldoet wel aan de hoogste kwaliteitsvereisten. Het is een representatief staal van de bevolking. Voor onze steekproef werden 2400 Vlamingen tussen 14 en 80 jaar oud lukraak geselecteerd uit het rijksregister. Uiteindelijk namen er 1832 deel aan de face-to-facebevraging. Dat is 10 procent minder dan bij ander wetenschappelijk onderzoek, maar heel wat mensen wilden niet meewerken vanwege van het gevoelige thema. Veel dingen waarvan sommigen denken dat ze niet uitzonderlijk zijn, zijn dat eigenlijk wel. Zo deed de voorbije zes maanden amper 0,4 procent aan sm, trio- of groepsseks. Het onderzoek peilde naar 16 handelingen die door meeste mensen als seks worden beschouwd. Dat gaat van knuffelen, strelen boven of onder de kleren, naakt bij elkaar liggen, droogvrijen (geslachtsdelen tegen het lichaam of de geslachtsdelen van de partner wrijven), de geslachtsdelen van de ander met de hand stimuleren, geslachtsgemeenschap, orale en anale seks... De Sexpert-studie stelde ook vragen naar seksuele ervaringen in de brede zin, zoals naar seksuele beleving, gezondheid, zwangerschap en vruchtbaarheid, seksuele oriëntatie, en zocht naar verschillen tussen mannen en vrouwen. Ook verschillen tussen jong, minder jong, ouder en oud. Alle leeftijdsgroepen van 14 tot 80 jaar kwamen aan bod. Als je seks beschouwt als álle manieren van vrijen waarbij er genitaal contact is, dus het aanraken van de geslachtsdelen van iemand anders, hebben 93 procent van alle ondervraagden seks gehad. Met geslachtsgemeenschap, dus penetratie van penis in vagina of anus, heeft 90 procent ervaring. Die cijfers liggen hoger in de oudere groepen dan in de jongste groep van 14- tot 17-jarigen. 97 op de 100 hebben ooit seks gehad en 94 op de 100 ooit geslachtsgemeenschap. Een kleine minderheid heeft dus nooit seks of geslachtsgemeenschap gehad. Het aantal sekspartners dat men tot nu toe had, stemt ons onderzoek overeen met resultaten uit Nederlands, Brits en Amerikaans onderzoek. Vlaamse mannen hebben gemiddeld 9 sekspartners, vrouwen 5. Van de mannen heeft 20 procent maar 1 sekspartner gehad, in de loop van zijn leven, van de vrouwen 30 procent. Aan het ander uiterste staan 8 procent van de mannen en bijna 3 procent van de vrouwen die 21 of meer sekspartners hadden. Opmerkelijk : vrouwen ouder dan 65 hadden méér sekspartners dan hun mannelijke leeftijdgenoten en dan vrouwen tussen 50 en 64 jaar. Van alle seksueel ervaren individuen ontplooide 79 procent het voorbije half jaar ook seksuele activiteiten, 83 procent van de mannen, 75 procent van de vrouwen. Dat is een vraag die zich wel vaker opdringt. Ze deden het vooral met de eigen partner : 98 procent. Ongeveer driekwart van de Vlamingen heeft een vaste partner. Van de mensen zonder partner vernoemt 1 op de 5 een onenightstand. De meesten doen het thuis, maar singles doen het ook wel eens op café, in het bos of in de auto. Daarover geven de resultaten voorlopig geen uitsluitsel, de onderzoekers zijn dat volop aan het uitzoeken. Gemiddeld één keer per week, zoals ook uit alle internationale onderzoeken blijkt. Wie jonger is dan 17 of ouder dan 50 heeft minder seks, maar het is een fabeltje dat ouderen het niet meer doen. De frequentie daalt wel, maar eens in de twee weken, dat is toch niet niets ? Van de 100 vrouwen ouder dan 65 jaar hadden er 64 de voorbije zes maanden geen seks, tegen 43 mannen op de 100. Bij beide geslachten is dat meestal omdat ze geen vaste partner hebben omdat hun partner is overleden of omdat ze gescheiden zijn. Maar het grootste verschil in die leeftijdsgroep is dat de dames zeggen dat ze er geen behoefte aan hebben, terwijl de heren gezondheidsredenen inroepen. Dat is een ingewikkelde kwestie. Eerst en vooral : wat zeg je over jezelf ? Noem je jezelf hetero, homo, bi ? Verder heb je het seksueel verlangen, fantasieën, over tot wie je je aangetrokken voelt. En daarnaast is er het gedrag : met wie heb je seks ? Soms overlappen die drie aspecten elkaar, soms ook helemaal niet. Van alle ondervraagden zegt 97 procent uitsluitend of veeleer heteroseksueel te zijn, 2 procent zegt bi te zijn en slechts iets meer dan 1 procent beschouwt zichzelf als gay of lesbisch. Méér mannen dan vrouwen zeggen hetero te zijn : van de mannen fantaseert 97 procent voornamelijk of enkel over het andere geslacht, van de vrouwen 90 procent. Van de vrouwen zegt 10 procent te fantaseren over seks met vrouwen, tegen amper 3 procent van de mannen zegt te fantaseren over homoseks. Maar bijna driedubbel zoveel mannen had seks met mannen, dan er vrouwen seks hadden met vrouwen. Respectievelijk 3 procent en 1 procent. Bij mannen lijken de drie dimensies van zelfbenoeming, verlangen en gedrag vaker samen te vallen dan bij vrouwen. Verrassend goed. Bij slechts 3 procent is ooit een soa (seksueel overdraagbare aandoening) vastgesteld. Maar nauwelijks 13 procent is ooit in zijn leven op soa's getest. Het merendeel van de bevolking is er dus nooit op onderzocht, maar 1 op de 3 die zich wel hadden laten testen, had iets onder de leden. Dat is inderdaad veel, maar wie naar de dokter gaat, heeft klachten, of heeft risico's genomen. In bijna 3 procent van de gevallen was de diagnose candida en chlamydia, bij bijna 2 procent genitale wratten. In vergelijking met ons omringende landen is dat zeer weinig. In Frankrijk en in Groot-Brittannië lopen die cijfers op tot 10 en 12. Ook soa's als trichomoniasis, syfilis en enkele andere nare zaken zijn bevraagd maar niet gevonden. Anders is het gesteld met seksuele functiestoornissen, daar hebben 4 op de 10 Vlamingen ervaring mee. Mannelijke stoornissen zijn vooral te veel zin in seks, te snel klaarkomen en erectiestoornissen. Vrouwen rapporteren te traag of helemaal niet klaarkomen, geen zin in seks hebben, niet vochtig worden. De problemen nemen vooral bij mannen toe met de leeftijd, maar daarom heeft men er nog geen last van. Toch niet genoeg om hulp te zoeken. Slechts 10 procent van de mannen en 16 procent van de vrouwen ging ooit met een verstoorde seksuele functie te rade bij een arts of een andere deskundige. Van alle deelnemers is 30 procent ooit getest op hiv. Daar zitten ook alle kandidaat-bloedgevers bij en alle vrouwen die getest zijn tijdens een zwangerschap. Toch werd er niet één seropositieve persoon gevonden, hoewel er toch 40 gays in de groep waren, en men ervan uitgaat dat 1 op de 20 homo's seropositief is. Hiv is dus bij de doorsnee-Vlaming een verwaarloosbaar probleem. Om betrouwbare uitspraken te doen over gays zijn de aantallen echter te klein. Als we een niet al te strenge definitie hanteren, dan zijn de meeste contacten veilig, slechts 4 procent geeft onveilig gedrag aan wat betreft het risico op soa's of hiv. Jongeren en mannelijke dertigers zijn wel een stuk minder zeker over de veiligheid van hun contacten. En in verband met anticonceptie : de helft van de seksueel actieve vrouwen tussen 14 en 49 neemt de pil. Vanaf 30 jaar kiest men vaak voor een hormonaal spiraaltje. Al deze vrouwen kennen het bestaan van de morning-afterpil en 1 op de 4 heeft ze al gebruikt. DOOR GRIET SCHRAUWEN & ILLUSTRATIES PETER VAN STRAATEN ?Vrouwen ouder dan 65 hadden méér sekspartners dan hun mannelijke leeftijdgenoten en dan vrouwen tussen 50 en 64" ?Slechts iets meer dan 1 procent beschouwt zichzelf als gay of lesbisch"