De cosmeticasector doet veeleer lyrisch over retinol, maar wat kan die stof allemaal? Kristel De Bisschop weet er alles over. Ze werkt als apotheker bij het merk Vichy, dat met Reti-C een origineel product op de markt bracht. In deze verzorgingscrème werden vitamine C en retinol samengebracht.
...

De cosmeticasector doet veeleer lyrisch over retinol, maar wat kan die stof allemaal? Kristel De Bisschop weet er alles over. Ze werkt als apotheker bij het merk Vichy, dat met Reti-C een origineel product op de markt bracht. In deze verzorgingscrème werden vitamine C en retinol samengebracht. De Bisschop legt uit: "Retinol is de zuivere vorm van vitamine A. Die wordt in de huid omgezet in retinoïnezuur en heeft een regulerende rol. Retinol is in de eerste plaats een middel om de symptomen van huidveroudering te behandelen. Die manifesteert zich op verschillende manieren: in de opperhuid vertraagt de celvernieuwing en in de dieper gelegen lederhuid vermindert de activiteit van de fibroblasten." "Als de celvernieuwing - waarbij cellen uit de onderste huidlagen naar boven emigreren en daar afschilferen - vertraagt, dan krijg je een te groot aandeel dode cellagen in vergelijking met het aantal levende. Dat uit zich in een vale teint en rimpelvorming. De zuivere vorm van vitamine A stimuleert de celvernieuwing, waardoor de laag dode huidcellen minder dik wordt en er meer levende cellen zijn. De huid gaat er daardoor niet alleen beter uitzien, maar ook het microreliëf verbetert, wat resulteert in minder diepe rimpels." "De fibroblasten in de lederhuid zijn verantwoordelijk voor de aanmaak van collageen en elastine: het netwerk dat de huid stevigheid en elasticiteit geeft. Als hun activiteit vermindert, wordt er minder collageen en elastine geproduceerd, waardoor de huid verslapt en de gelaatscontouren vervagen. Retinol activeert de fibroblasten opnieuw."Wat is de meerwaarde van toevoeging van vitamine C? Is er sprake van een synergie-effect?De Bisschop: Vitamine A en C zijn complementair. Vitamine A heeft een progressieve werking op rimpels die te wijten zijn aan intrinsieke huidveroudering en externe factoren zoals zonlicht, ongezonde voeding, alcohol en tabak. UV-stralen zijn veruit de belangrijkste boosdoeners. De UVB-stralen dringen door tot in de epidermis, waar ze onregelmatigheden kunnen veroorzaken in de pigmentatie. Sommige melanocyten worden door huidveroudering op een bepaald moment te actief en veroorzaken pigmentvlekken. Vitamine C maakt dode huidcellen los, en dat maakt de hoornlaag minder dik. De teint wordt minder dof en pigmentvlekken vervagen progressief door het peelingeffect. UVA-stralen dringen dieper door, tot in de dermis, waar ze de aanmaak van vrije radicalen bevorderen. Vrije radicalen zijn chemisch zeer reactieve bestanddelen, die ontstaan door oxidatie en energetisch niet stabiel zijn. Ze pikken elektronen van andere bestanddelen, en dat veroorzaakt een kettingreactie. Het doelwit zijn meestal celwanden. Eens die beschadigd zijn, gaat er celmateriaal verloren en functioneert de cel niet meer optimaal. Andere doelwitten zijn nucleïnezuren (zoals DNA) en proteïnen, waaronder collageen en elastine. Vitamine C is een soort val die de vrije radicalen neutraliseert. Daarnaast regenereert die stof ook vitamine E, eveneens een krachtig antioxidans.Zijn retinol en vitamine C makkelijk te combineren?Retinol en vitamine C zijn uiterst kwetsbare componenten. Door hun chemische structuur zijn ze erg gevoelig voor lucht en licht. Een bijkomend probleem is dat beide vitaminen moeilijk te combineren zijn: vitamine A raakt gedestabiliseerd in contact met vitamine C. Beide mogen dus niet in aanraking komen met lucht of licht, en vitamine A niet met vitamine C. Een klassieke, enkelvoudige formule zoals een water-in-olie-emulsie of een olie-in-wateremulsie volstond dus niet, aangezien ofwel retinol (in olie oplosbaar) ofwel vitamine C (in water oplosbaar) dan in contact komen met licht en lucht, met oxidatieproblemen tot gevolg. Dus werkten we met een meerfasenemulsie. We kozen voor een water-in-olie-in-waterformule, omdat dat de aangenaamste textuur is. In de kern zit de vitamine C, opgelost in een waterfase, daarrond zit de oliefase met de retinol erin, en dit geheel is verwerkt in een waterfase in gelvorm. Het grote voordeel van zo'n meerfasenemulsie is een verlengde vrijgave: er komt gedurende langere tijd een constante hoeveelheid vrij, in tegenstelling tot een klassieke enkelvoudige formule waar alles in één keer wordt losgelaten. Het bijkomend voordeel van een geleidelijke vrijgave is, dat je minder snel de tolerantiedrempel overschrijdt en dus het risico op irritatie minimaliseert.Hoe gebruikt men retinol?De meest gebruikte concentratie van retinol in een cosmetisch product is 0,04 of 0,05 procent. Dat is relatief hoog. Het is niet omdat je een hogere concentratie gebruikt, dat je rimpels ook minder diep worden. Een hogere concentratie kan de celvernieuwing niet tot in het oneindige stimuleren. Het enige wat verhoogt, is het risico op irritatie. Retinol combineer je het best niet met andere actieve producten, zoals een serum op basis van fruitzuren. Reti-C is op zich een efficiënte cocktail, iets anders eraan toevoegen kan een verhoogde sensibiliteit uitlokken. Bovendien krijg je een verdunningseffect als je verschillende producten over elkaar aanbrengt, wat niet de bedoeling is. Als je toch nog een ander actief product wil gebruiken, wissel je liefst af: het ene 's morgens, het andere 's avonds. Men kan Reti-C beginnen te gebruiken bij de eerste symptomen van huidveroudering, maar ook in geval van gevorderde en foto-geïnduceerde veroudering is het product een aanrader.Is retinol een rage of het ingrediënt van de toekomst?Je zou het kunnen beschouwen als een rage, maar het gaat verder dan dat. Het beste bewijs is dat de opgang van retinol al drie jaar duurt en de stof in elke tak van de distributie terug te vinden is. De werkzaamheid van zowel retinol als vitamine C is dermatologisch erkend. Retinol wordt als een goed alternatief beschouwd voor retinoïnezuur, dat bij rechtstreeks aanbrengen een inflammatoire reactie geeft.*Voor wie meer wil weten over huidveroudering, is er een Weekend Knack Rendez-vous, zie pag. 161.Sofie Albrecht/ foto Kristien Buyse