Vandaag moet je al minimum drie uur vliegen om naar het meest nabijgelegen buurland te gaan, Australië. En in het begin van de 19de eeuw waren er alleen schepen... Nieuw-Zeeland is ook bijzonder dunbevolkt: op een oppervlakte zo groot als Groot-Brittannië leven er amper vier miljoen mensen, waarvan één miljoen in de stad Auckland.
...

Vandaag moet je al minimum drie uur vliegen om naar het meest nabijgelegen buurland te gaan, Australië. En in het begin van de 19de eeuw waren er alleen schepen... Nieuw-Zeeland is ook bijzonder dunbevolkt: op een oppervlakte zo groot als Groot-Brittannië leven er amper vier miljoen mensen, waarvan één miljoen in de stad Auckland.Tweehonderd jaar geleden waren hier uitsluitend Maori's, afstammelingen van een inheems volk dat hier in de 9de eeuw vanuit Polynesië was aanbeland, die in grote verbondenheid met de natuur leefden. De eerste Europeanen die in 1642 aan land wilden komen, sneden ze koelbloedig de keel over. Gedurende meer dan een eeuw waagde niemand het nog om Nieuw-Zeeland te betreden. Maar de lokroep van een ongerept land met een gematigd klimaat, zonder vreemde ziekten of wilde dieren, bleek sterker dan de angst. En: er was goud en hars te vinden. We staan op Bethell's Beach, in het noorden van het noordelijke eiland. Op de wegwijzers hiernaartoe heeft iemand de eerste drie letters geschrapt, zodat er hell's Beach overblijft. We begrijpen waarom. Op dit spookachtige strand met een hoog einde-van-de-wereldgehalte kunnen we ons goed inbeelden hoe het was om, na een lange en moeilijke reis over zee, tussen de ruwe natuurelementen van Nieuw-Zeeland terecht te komen. Niet voor niets werd deze plaats als decor gebruikt voor de magnifieke film The Piano, waarin de Europese immigratie naar Nieuw-Zeeland opnieuw tot leven wordt gewekt. Vanaf het begin van de 19de eeuw kwam die immigratie echt op gang: vooral Britten, Nederlanders en Joegoslaviërs wilden hun trieste bestaan ontvluchten of zochten een land of opportunities. De plaatselijke bevolking werd gewoonweg verjaagd. Het ontstaan van de staat Nieuw-Zeeland is dus vergelijkbaar met het ontstaan van de Verenigde Staten en Australië, al verliep de confrontatie met de natives minder gewelddadig. Al heel snel, op 6 februari 1840, werd de Treaty of Waitangi gesloten tussen de Britse kroon en alle Maori-stamhoofden. Ruw geschetst, kregen de Maori's hierbij de koninklijke bescherming tegen eventuele agressies vanwege de immigranten, terwijl de immigranten het recht verwierven om grond te kopen. Tegelijk blokkeerde de Britse kroon de ambities van andere Europese mogendheden die ook wel geïnteresseerd waren in Nieuw-Zeeland. Op dat moment leek de overeenkomst voor alle partijen een goede zaak, en 6 februari wordt nog steeds jaarlijks gevierd als dag van de nationale verzoening. Maar achteraf werd het verdrag blijvend betwist. Zo beweerden sommige Maori-leiders dat hun toenmalige chiefs, niet vertrouwd met het Europese concept van eigendom, onmogelijk de consequenties van hun handtekening hadden kunnen inschatten, en ook dat ze onder druk stonden door de vuurkracht van de Europese wapens. Tot de dag van vandaag worden conflicten over grondeigendom tussen Maori's en Europeanen uitgevochten. Gelukkig geweldloos, voor speciaal daartoe opgerichte rechtbanken. Intussen maken de Maori's nog slechts 15 procent van de Nieuw-Zeelandse bevolking uit, veelal geconcentreerd in bepaalde gebieden, sociaal achtergesteld en vechtend tegen de verlokkingen van alcohol en drugs. Kortom: de situatie van de Amerikaanse indianen en Australische aboriginals. Bovendien komt er de laatste jaren een nieuwe immigratie op gang: eilanders van Polynesië en Aziaten die Hongkong ontvluchten, nu het opnieuw deel uitmaakt van China. In het havenstadje Picton op South Island, waar de veerboot van North Island aanmeert, ontmoeten we de 72-jarige Sid Nimmo. " Welcome to the Land of the Long White Cloud", zegt hij, verwijzend naar de Maori-naam voor Nieuw-Zeeland. Hij is de wijze oude man van de plaatselijke Marae, een educatief en cultureel centrum voor Maori's. Dit centrum heet Waikawa Marae, naar de naam die de inheemse bevolking aan deze heuvelachtige streek gaf. De heuvels die door de Europeanen ontbost werden, hebben zij via gerechtelijke weg teruggeëist, en er opnieuw bomen laten groeien. "En zo moet dat blijven", zegt Sid, geboren uit een Maori-moeder en een Schotse vader, "We hebben veel te danken aan de Europeanen. We hebben nu kleren en huizen, maar we moeten samen onze natuur bewaren." Sid brengt bijna elke dag van het jaar door in de Marae, en komt altijd binnen door de poort met als opschrift: "Voor jou, voor mij, voor alle mensen". Dat symboliseert voor hem de toekomst van Nieuw-Zeeland: "Ooit zullen we verenigd zijn als één volk." Het grootste gebouw in de Marae is rijkelijk versierd met ambachtelijk houtsnijwerk, en doet dienst als kerk, vergaderzaal en 'hotel' voor Maori's die van het noorden komen. Bidden doen de Maori niet echt: zij praten. "Ook ons houtsnijwerk praat", legt Sid uit. "Dit zijn sculpturen van verschillende stammen. Elke stam heeft zijn eigen stijl, en elke sculptuur vertelt zijn eigen verhaal." In een ander gebouw leren Maori's lezen en schrijven, of krijgen doofstommen de gebarentaal aangeleerd. Er worden ook jongeren opgevangen die aan drugs of alcohol verslaafd zijn. Zij volgen een cursus van zes weken waarin zij samen wandelen, zwemmen, houtsnijwerk maken en via de Maori-geschiedenis opnieuw aanknoping vinden met hun roots, die eigenlijk deze van Nieuw-Zeeland zijn.Die roots zijn de Maori's wat kwijtgeraakt in de dominant blanke samenleving die hier werd uitgebouwd en overwegend Brits van aard is. Dat merk je aan de Engelse tuinen; de afternoon tea; de winkeltjes met Victoriaans antiek; de gelijkvloerse, in pastelkleur geverfde huizen in koloniale stijl, de WASP-mentaliteit ( White Anglo-Saxon Protestant) die je overal ademt, de soms wat kneuterige welvaart, waaraan de Maori's niet deelnemen... Maar in de marketingcampagnes waarmee Nieuw-Zeeland zichzelf verkoopt aan de wereld, wordt de Maori-cultuur wél volop uitgespeeld, als onderdeel van het puur-natuurimago dat het land zich wil aanmeten. 100 % Pure New Zealand is de huidige slogan, waarbij onder meer het beeld wordt gebruikt van de neuskus (de traditionele begroeting van de Maori's) tussen een oude Maori-man en een kind dat een Maori-huidskleur combineert met Europese trekken. Het land beseft heel goed dat het niet de Britse cultuurelementen zijn die de toeristische nieuwsgierigheid zullen wekken en geld in het laadje zullen brengen. Nieuw-Zeeland is bijvoorbeeld bijzonder fier op de wereldberoemde thermische gebieden in Rotorua, met rokende vulkanen, spuitende geisers en bubbelende modderpoelen, waar Maori's koken 'in de oven van de aarde'. Je vindt er trouwens ook het Maori Arts & Crafts Institute. En in het bijzonder interessante Te Papa-museum in de hoofdstad Wellington, het museum van de natie, is er veel aandacht voor de oorspronkelijke Maori-cultuur. Er zijn ook boeiende getuigenissen te lezen en te beluisteren van Europese immigranten. In de marketing van het merk Nieuw-Zeeland wordt ook de ongerepte natuur als belangrijke troef uitgespeeld: pure lucht, zuiver water, groene weiden, geen vervuiling. Industrie is er inderdaad weinig: Nieuw-Zeeland is vooral sterk in melkproducten en houtverwerking, waaronder papier. Je kan er uren rijden zonder iets of iemand tegen te komen in een snel afwisselende reeks van verschillende landschappen. Als je vanuit het noorden van North Island naar het zuidwesten van South Island reist, vertrek je in een subtropisch klimaat en eindig je bij gletsjers. Wie van ruige natuur houdt, mag het zuidelijk eiland trouwens niet overslaan.Gevaarlijke wilde dieren zijn er Nieuw-Zeeland niet. Een vorm van safari kan je wel ondernemen naar Cape Kidnappers, in Hawke's Bay, waar grote kolonies van de zeldzame vogelsoort jan-van-gent neerstrijken. Verder naar het noorden, in Ngawi, komen de zeehonden aan wal: ze spelen er en maken ruzie. En in Kaikoura op het zuidelijk eiland organiseren de plaatselijke Maori's boottochten om walvissen en dolfijnen in hun natuurlijke biotoop bezig te zien. Minder exotisch zijn de koeien en schapen van Nieuw-Zeeland, maar je ziet ze overal, in groten getale. En - zoals men het in Nieuw-Zeeland graag uitdrukt - ze zijn volkomen stress-free. Een stelling die je frequent ondersteund ziet als die beesten totaal stressloos de openbare weg oversteken. In de periode dat wij er rondreisden, stonden de kranten vol van de new opportunities voor de Nieuw-Zeelandse vleessector, nu Europa van crisis naar crisis sukkelt. De afstand lijkt hierbij geen rol te spelen: transport en reizen horen nu eenmaal bij het leven van de Nieuw-Zeelander. Wijnmaker Michael Brajkovich, van Kroatische afkomst, vertelde ons dat het voor hem duurder is om zijn wijn van zijn Britse importeur naar Londen te vervoeren, dan van hier naar die Britse importeur. Toch heeft de 'ongerepte' natuur ook haar schaduwzijde: Nieuw-Zeeland heeft een vulkanische ondergrond en krijgt vaak af te rekenen met aardbevingen. Vandaar dat alle huizen van hout zijn gebouwd, wat de schokken beter opvangt. Meestal komen de inwoners er met de schrik vanaf, maar in 1931 bijvoorbeeld werd de hele stad Napier (in Hawke's Bay) verwoest, middenin de bloeiperiode van de art deco. De stad werd helemaal opnieuw in de oorspronkelijke stijl opgebouwd, waardoor ze zich nu de titel Art Deco City of the World toeëigent. Een smet op het 100% pure-imago is ook het gat in de ozonlaag dat zich net boven het land bevindt. Nieuw-Zeeland kan daar weinig aan doen: de schuldige zou de luchtvervuiling in Europa zijn. Een nieuwe vorm van migratie, als het ware. En een heel gevaarlijke. Want zonder bescherming verbrand je in Nieuw-Zeeland in één kwartier tijd, en is het risico op huidkanker hoog. Nieuw-Zeelanders hebben daarom altijd zonnebrandcrème en een hoofddeksel bij de hand. Tijdens de middaguren blijven ze zelfs helemaal binnen. En hoewel Nieuw-Zeeland kilometerslange stranden heeft, zie je vrijwel geen mensen zonnebaden. Wat (nog) niet uitgespeeld wordt in de marketing van Nieuw-Zeeland, is de culinaire cultuur. Die heeft nochtans een grote toekomst. Voorlopig leeft zij echter vooral bij de jongere generatie die afstand heeft genomen van the English breakfast en afternoon tea. Die jongeren combineren de traditionele ingrediënten van Nieuw-Zeeland - beef, lamb, veggies (wat voor vegetables staat) - met kokosmelk, curry, papaja, mango, olijfolie, chili, wasabi, koriander, noedels, sushi ... Kortom, ingrediënten uit de landen die samen met Nieuw-Zeeland in een cirkel rond de Pacific Ocean, de Stille Oceaan liggen: Indonesië, Japan, Californië en Zuid-Amerika. Vandaar dat men deze keuken Pacific Rim heeft genoemd ( rim is de cirkelvormige rand van een kom of bord). Door verdere en nog creatievere combinaties met elementen uit verschillende Europese keukens is uiteindelijk de fusion cuisine ontstaan. Nieuw-Zeeland en Australië hebben daarin een voortrekkersrol gespeeld. Zo is Peter Gordon, de beroemde (ex-)kok van The Sugar Club in Londen, een Nieuw-Zeelander. Het lijkt erop dat de Engelssprekende landen, precies omdat hun culinaire tradities in de wereld zo weinig gewaardeerd werden, de nood tot verandering scherper hebben aangevoeld. Zij bewandelen nu als eersten het pad van een vernieuwende culinaire cultuur, terwijl landen met een diepgewortelde en algemeen geprezen culinaire traditie, zoals Frankrijk en Italië, achterop hinken. Op het platteland overheerst vandaag nog de Brits geïnspireerde country cuisine, maar in de steden (Auckland, Napier, Wellington, Christchurch) schieten de voortreffelijke fusion restaurants als paddestoelen uit de grond. Jonge tot heel jonge koks bereiden er in open keukens verrassende en verrukkelijke gerechten op de achtergrondmuziek van hiphop of triphop. Ook in spectaculaire trendy sporten nemen de jonge Nieuw-Zeelanders het voortouw in de wereld: bungeejumping, skydiving, kajakken, zeilen, surfen. Een scherp contrast met de keurige Britten van de vorige generaties. We komen aan in Lake Ferry, een volstrekt afgelegen dorpje van amper tweehonderd inwoners, op de uiterst zuidelijke punt van North Island. Het dorpje lijkt zo uit een vervlogen eeuw geplukt, het is trouwens de plaats waar de eerste settlers vanuit Europa aanmeerden. Zij kwamen op krachten in het Lake Ferry Hotel, dat nog altijd de sfeer van die tijd ademt. We gaan binnen. Er is een bar en een restaurant. Jongeren spelen wat doelloos biljart. Verweerde vissers komen hier fish and chips eten: niemand schijnt te weten waar ze vandaan komen en waar ze naartoe gaan. Het bordje open/closed hangt aan een ketting te klapperen in de zeewind. We kijken door het raam naar buiten: een kaal strand met wat spichtig duingras, en daarachter zee, niets dan zee. Maar de jonge vrouw die ons bedient, valt op in dit desolate decor. Ze beweegt gracieus op de tonen van de ongewoon hippe muziek die ze heeft opgezet. Een jonge man, atletisch gebouwd, slentert hier ook rond. Hij heeft een vervaarlijk uiterlijk maar is heel vriendelijk. Hij heeft een klein kind in de armen. Van hem en van haar, zo blijkt. We vragen wie ze zijn, waar ze vandaan komen. Tot onze verbazing zijn ze allebei professionele surfers. Ze maken deel uit van een surfteam dat de hele wereld rondtrekt. Ze zijn overal geweest, in de grootste wereldsteden. Ze hebben overal vrienden gemaakt. Alleen als ze niet op reis zijn, komen ze naar hier om uit te blazen en wat bij te verdienen. Het contrast is frappant. Die twee sportieve, internationale, trendy jongelui, op de plaats waar tweehonderd jaar geleden hun voorvaderen aankwamen, en waar de tijd is blijven stilstaan. De hippe muziek die zij opzet, en buiten de zeewind die al honderden jaren, dag na dag, over het land van de Maori's blaast. In één beeld zien we: verleden en toekomst van Nieuw-Zeeland.Overnachten in Nieuw-Zeeland° The Heritage, 35 Hobson Street, Auckland, Tel. 09-379 85 53: internationaal hotel in het centrum van de stad. ° McHardy House, 11 Bracken Street, Napier Hill, Tel. 06-835 06 05, www.mchardyhouse.com: in Brits-koloniale stijl ingericht guesthouse met ruime kamers en prachtig uitzicht op de baai van Napier vanuit de ontbijtkamer. ° Hinana Cottage, 15 Admiral Road, Masterton, Tel. 06-372 76 67, hinanacottage@xtra.co.nz: bed & breakfast in de heuvels van Wairarapa, kamer met schitterend uitzicht. ° Lismore, Off Puruatanga Road, Martinborough, Tel. 06-306 84 21, Ro&Lyle@xtra.co.nz: koloniaal huis middenin de wijngaarden met mooie kamers. ° The Martinborough Hotel, The Square, Martinborough, Tel. 06-306 93 50, www.martinboroughhotel.co.nz: charmant hotel op het rustige dorpsplein. ° The Marlborough, 20 Nelson Street, Blenheim, Tel. 03-577 73 33: correct hotel, goed gelegen om het zuiden van South Island te verkennen. ° Old Saint Mary's Convent, Rapaura Road, Blenheim, Tel. 03-570 57 00, www.convent.co.nz: gerestaureerd landhuis in een prachtig park. ° Te Mahia Bay Resort, Marlborough Sounds, R.D.2, Picton, Tel. 03-573 40 89, temahia@voyager.co.nz, www.temahia.co.nz: cottages in de baaien van Marlborough, uitstekend voor een sportieve familievakantie. ° Lake Ferry Hotel, Lake Ferry (een dorpje met slechts enkele honderden inwoners), Tel. 06-307 78 31: voor wie het einde-van-de-wereldgevoel wil meemaken, en geen luxe verlangt; niet vergeten vooraf te tanken als je ernaartoe rijdt. Het landnummer van Nieuw-Zeeland is +64.Pacific Rim en Fusion Cuisine° Essence, 70-72 Jervois Road, Auckland, Tel. 09-376 20 49: fusion cuisine op hoog niveau. ° Cin Cin On Quay, Ferry Building, 99 Quay Street, Auckland, Tel. 09-307 69 66: Pacific Rim cuisine aan het water. ° Kermadec, Viaduct Quay Building, hoek Lower Hobson en Quay Street, Auckland, Tel. 09-309 04 12: upmarket brasserie met verse vis en schaaldieren, vaak met pacific ingredients bereid. ° Café Culture (Stonyridge Vineyard), 80 Onetangi Road, Onetangi (Waiheke Island), Tel. 09-372 88 22: groovy fusion café met heerlijk verse ingrediënten. ° Café Wine Bar The Bach, Lake Terrace, Taupo, Tel. 07-378 78 56, www.thebach.co.nz: trendy fusion taverne met goede wijnlijst en uitzicht op het meer. ° Bayswater Bistro, 5 Hardinge Road, Napier, Tel. 06-835 85 17, baywater@iconz.co.nz: beste fusion cuisine die we in Nieuw-Zeeland proefden, met bovendien een aangenaam uitzicht op de baai. ° d'Urville Wine Bar & Brasserie, Queen Street, Blenheim, Tel. 03-577 99 45: gezellig trendy eten in een wat rumoerige omgeving. ° One Skinny Cook, The Marlborough Hotel, 20 Nelson Street, Blenheim, Tel. 03-577 73 33: verrassende experimenten van de jonge fusion kok Jason Dell. Win een reis voor 2 naar Nieuw-ZeelandBarron & De Keijzer Travel, een specialist in de bestemmingen Australië, Nieuw-Zeeland en de Stille Oceaan, gaat er prat op reizen op maat te maken. Voor een onontgonnen land als Nieuw-Zeeland is dat de ideale formule. Vanaf dit nummer loopt in Weekend Knack een wedstrijd. Beantwoord vier weken na elkaar een vraag over het land en u maakt kans op een schitterende prijs. 12 dagen Nieuw-Zeeland voor 2 personen Naar uw wensen georganiseerd door Barron & De Keijzer. In dat pakket (dat wel moet opgenomen worden in oktober of november 2001) zijn inbegrepen: °Retourvlucht naar Nieuw-Zeeland met Air New Zealand °12 dagen huurauto Budget Rent-a-Car °11 nachten accommodatie op plaatsen naar keuze. Maar wel 1 nacht in de wereldberoemde Huka Lodge gelegen in Taupo op North Island. Verlenging op eigen kosten is mogelijk. Kijk voor de eerste aflevering van de wedstrijd op pagina 67. Nieuw-Zeeland biedt een scala van mogelijkheden: natuurreizen, wijnreizen, individuele reizen met de auto of met de camper, treinreizen, rondreizen per autocar in een internationaal gezelschap. Overnachten kan op de boerderij, in een bed & breakfast of in luxueuze lodges. Voor minder fortuinlijke deelnemers zijn er ook nog 2 keer 6 flessen Nieuw-Zeelandse wijn. Barron & De Keijzer Travel News geeft u tal van aanlokkelijke reismogelijkheden. U kunt het blad opvragen via de ronduit schitterende website www.barrontravel.com, waarop zelfs een link zit met de krant The New Zealand Herald. Meer informatie krijgt u ook op het kantoor: Meir 24, 2000 Antwerpen, Tel. 03-213 09 25, e-mail : antwerpen@barron.bepraktischø Wij vlogen met {ITA}Air New Zealand{ita} van Londen naar Auckland, met een tussenstop in Los Angeles. De route in omgekeerde richting, via Zuidoost-Azi?, is ook mogelijk, maar betekent geen tijdswinst. ø Het tijdverschil met Belgi? bedraagt 12 uur, in sommige periodes 1 of 2 uur minder (afhankelijk van de Europese en Nieuw-Zeelandse zomertijd). Jetlag (gecombineerd met een reis die meer dan 30 uur duurt) is bij aankomst nadrukkelijk aanwezig. Gelukkig is er het aangename klimaat. De seizoenen zijn er volledig tegengesteld aan de onze, maar in de winter is het zelden kouder dan 10øC, en in de zomer stijgt het kwik niet vaak boven 25øC. Wel moet men zich zeker beschermen tegen de zonnestralen, vanwege het gat in de ozonlaag dat zich net boven Nieuw-Zeeland bevindt. Een hoofddeksel en een goede zonnebrandcr?me zijn geen overbodige luxe. ø Voor Nieuw-Zeeland heb je geen intentingen nodig, en geen visum (wel een internationaal paspoort dat nog minstens 3 maanden geldig is). ø De wegen zijn goed. De breedste hebben twee baanvakken, ??n in elke richting, maar dat is ruim voldoende. Files heb je nooit. Men rijdt er links en er steken geregeld schapen en koeien de wegen over. ø De Nieuw-Zeelandse dollar staat op dit ogenblik heel laag (ongeveer 20 fr.). Kredietkaarten worden overal aanvaard. ø Het gebruik van de gsm is geen probleem, behalve in sommige afgelegen gebieden.Bruno Vanspauwen / Foto's Michel Vaerewijck