Woensdagochtend, halfacht, een paar kilometer buiten Älmhult, de Zuid-Zweedse stad waar het zenuwcentrum van de internationale interieurketen Ikea zich bevindt en waar oprichter Ingvar Kamprad geboren werd. Hotel Möckelnsnäs ligt te dichtbij om aan de Ikea- vibes te kunnen ontsnappen : de zachtgele sofa aan de open haard is er een uit de twintig jaar oude Stockholmcollectie, net als de stoelen en de tafel waaraan we ontbijten. Die 22 jaar oude serie bestond uit kwaliteitsmeubelen uit berkenhout, leer en cretonne. "De serie heeft alles wat men mag verwachten van traditioneel vakmanschap. Behalve het hoge prijskaartje dan", was de officiële beschrijving toen. De collectie werd bekroond als Excellent Swedish Design. Ondertussen is ze niet meer opgenomen in het huidige aanbod, waarschijnlijk vanwege de look die het vooral goed doet in een huiselijk hotel aan een Zweeds meer.
...

Woensdagochtend, halfacht, een paar kilometer buiten Älmhult, de Zuid-Zweedse stad waar het zenuwcentrum van de internationale interieurketen Ikea zich bevindt en waar oprichter Ingvar Kamprad geboren werd. Hotel Möckelnsnäs ligt te dichtbij om aan de Ikea- vibes te kunnen ontsnappen : de zachtgele sofa aan de open haard is er een uit de twintig jaar oude Stockholmcollectie, net als de stoelen en de tafel waaraan we ontbijten. Die 22 jaar oude serie bestond uit kwaliteitsmeubelen uit berkenhout, leer en cretonne. "De serie heeft alles wat men mag verwachten van traditioneel vakmanschap. Behalve het hoge prijskaartje dan", was de officiële beschrijving toen. De collectie werd bekroond als Excellent Swedish Design. Ondertussen is ze niet meer opgenomen in het huidige aanbod, waarschijnlijk vanwege de look die het vooral goed doet in een huiselijk hotel aan een Zweeds meer. Samen met zo'n 200 andere journalisten werden we overgevlogen naar deze beboste streek. De reden is de lancering van de gloednieuwe Stockholmcollectie "die niets met de oude te maken heeft". Ze vertoont nochtans gelijkenissen qua filosofie : "We besloten in alle opzichten iets extra's te doen", lezen we in de nieuwe brochure. "We keken helemaal niet naar de kosten. We stortten ons gewoon in de wereld van de goede kwaliteit. Het ziet er superduur uit. Het ruikt zelfs superduur. Maar nog steeds zijn onze prijzen mijlenver verwijderd van die schandalige prijzen die elders voor vergelijkbare producten worden gevraagd."Het is hipper geformuleerd, maar het komt neer op het idee van twintig jaar geleden. Het resultaat is een verzameling van 82 interieurobjecten : sofa's, tafels, stoelen, stoffen, tapijten, lampen en decoratie, het werk van in totaal tien mensen, zowel vaste ontwerpers als enkele van de meer dan zestig freelancers waar Ikea regelmatig een beroep op doet. Ze kregen een welomlijnde opdracht. "Het moest iets van een klassieker in zich dragen", verduidelijkt Tord Björklund, die een typisch Scandinavische leunstoel en een lichtgewichtstoel met leer en aluminium ontwierp. "Dat wil zeggen dat het langer dan een seizoen moet meegaan. Ik heb gekeken naar ontwerpen uit de vorige eeuw die het nog steeds goed doen. Zoals de Barcelona van Mies van der Rohe en meubels uit de jaren vijftig."Er zit wel meer fifties in de collectie : de salon en sofatafel van Ehlén Johansson bijvoorbeeld, met ronde poten en organische vormen. Ook botanische prints en felgekleurde kubusmotieven brengen schwung. Op de details is extra gelet : je komt in de Stockholmserie al eens een poot tegen van massief hout, gordijnen hebben twee lagen zodat ze het licht tegenhouden, het fineer op een tafelblad wordt op een mooi aansluitende manier geplakt. Tapijten zijn handgeknoopt, lampenkappen, vazen en theelichthouders mondgeblazen. Zelfsluitende scharnieren verhogen het comfort, en door de metalen standaard van een lamp aan te raken pas je de lichtsterkte aan. Sommige materialen komen door hun kostprijs opvallend weinig voor in het alledaagse Ikea-aanbod : leer, mohair, linnen, roestvrij staal, fluweel en eikenfineer. De ontwerpers zelf zijn enthousiast. "Eindelijk kon ik eens iets ontwerpen dat niet stapelbaar moest zijn, dat niet in een flatpack moest passen en dat een bepaald volume mocht hebben", zegt Maria Vinka, de meest flamboyante van de tien vaste ontwerpers van het Ikea-ontwerpteam. Haar ontwerpen ogen altijd gek, vrolijk en innoverend. Haar meest bekende is de schommelstoel van gevlochten bananenbladeren met een smalle rugleuning. "Dit keer moest het iets minder zot en vooral stijlvol zijn." Dat lukte haar goed voor haar serie bolle vazen, maar in de fluoroze en -groene stoffen herken je duidelijk haar handtekening. Een volledige collectie zoals deze lanceert Ikea zelden. Uitzondering zijn de Post Scriptum-collecties : thematische aanvullingen op het reguliere gamma. Zo zag het voorbije najaar PS 2006 het licht, met de nadruk op experimenteren met nieuwe recycleerbare materialen, nieuwe functies voor meubelen en nieuwe vormen van samenwerking met partners als Unicef. Een fel opgemerkte reeks, waar ook de Nederlandse ontwerpster Hella Jongerius aan meewerkte. Maar vernieuwen gebeurt ook in de loop van het jaar. "Wij proberen elk jaar zo'n dertig procent van ons aanbod te vernieuwen," weet Nele Bouchier, persverantwoordelijke voor België, "volgens een vrij vast stramien. Een minder goed verkopend product gaat uit de winkels en er wordt gezocht naar een waardige vervanger of iets compleet anders. Een wisselwerking die het aantal van 9500 producten in het aanbod zowat constant houdt. Soms ook worden bestsellers opgefrist : een vrolijke bekleding voor de Ektorp of Klippansofa, of een nieuwe manier om de Billyboekenkast in elkaar te steken. Want "onze klanten komen meer dan één keer per jaar langs en willen elke keer opnieuw verrast worden."In België wordt de Stockholmcollectie pas in december gelanceerd. In onze buurlanden ligt ze al eerder in de winkels. 4 Opgericht in 1943 door Ingvar (I) Kamprad (K), die ook de eerste letters bijhield van zijn boerderij Elmtaryd (E) en het dorp Agunnaryd (A), waar hij woonde als zeventienjarige jongen. 4 Ikea is in de eerste plaats een merk en geen fabrikant. Het koopt vooral producten aan van 1300 leveranciers in 53 landen. 4 In 2005 bezochten wereldwijd 410 miljoen klanten de woonwarenhuizen. 4 De catalogus verscheen in 2005 op zo'n 160 miljoen exemplaren in 25 talen. 4 De omzet tussen half 2004 en half 2005 : 14.8 miljard euro, waarvan 81 procent in Europa. 4 Er zijn 231 woonwarenhuizen in 33 landen. Het eerste in België dateert van 21 jaar geleden, het zesde in Arlon is er sinds augustus 2005. 4 Stoffen en gordijnen krijgen meisjesnamen, kasten krijgen een jongensnaam, tapijten worden genoemd naar Deense plaatsen en fauteuils en zitbanken naar Zweedse plaatsen. 4 De holding die eigenaar is van Ikea, bezit ook de Britse woonketen Habitat. Door Leen Creve