Wim Denolf
...

Wim DenolfOntwerp een auto voor mijn vrouw, zo luidde de opdracht die auto-ontwerper Pinin Farina in 1954 ontving. De vraag kwam van de Italiaanse filmregisseur en racefanaat Roberto Rossellini, de dame in kwestie heette Ingrid Bergman. Biografen hoeven de anekdote niet eens aan te dikken: het gevierde stel sprak destijds al tot de verbeelding, zeker nadat Bergman begin jaren veertig Casablanca had gedraaid, twee oscars had veroverd en tot de nieuwe Greta Garbo was uitgeroepen. Bovendien kreeg de actrice haar auto: de Ferrari 375 Mille Miglia, een voor die tijd verbluffend staaltje van technologie en elegant design. Het gestroomlijnde model met de eigenzinnige proporties, waarvan maar één exemplaar werd gemaakt, werd al gauw een legende. Zijn metaalachtige kleur, Ingrid Grey, behoort ook vandaag nog tot het kleurenpalet van Ferrari. Dat zulke legendes het publiek aanspreken, beseft men bij Ferrari pas sinds een tiental jaren. Begin jaren negentig dook de Italiaanse autoconstructeur immers diep in de rode cijfers, waarop CEO Luca Cordero di Montezemelo de hele bedrijfsstrategie herschreef. Sindsdien wordt de huisnaam ten gelde gemaakt via allerlei licentieakkoorden, van Ferrari-sportkleding en -speelgoed tot zonnebrillen en computerspelletjes. Een slimme zet, want inmiddels zijn de verschillende nevenproducten met het hengstenlogo een jaarlijkse omzet van enkele honderden miljoenen euro waard, en de voornaamste inkomstenbron van het bedrijf. Zodoende krijgt de 375 Mille Miglia alsnog een staartje, zij het dan aan de pols van uurwerkliefhebbers. De gelijknamige manuele chronograaf van de Zwitserse horlogemaker Girard-Perregaux, qua prestige en vakmanschap het haute horlogerie-equivalent van Ferrari, moet de golden fifties doen herleven. De rechthoekige kast, in wit of roze goud, is lang en afgerond, terwijl ook de zilverkleurige wijzerplaat en het krokodillenlederen bandje verwijzen naar de auto achter het horloge. Een druknop in de kroon bedient alle chronograaffuncties, een van de technische hoogstandjes waar Girard-Perregaux om bekendstaat. Bovendien worden van het horloge dan wel meerdere exemplaren gemaakt, de oplage is beperkt tot 375 stuks. De samenwerking met Ferrari dateert al van begin jaren negentig, zegt Luigi Macaluso, de minzame, met zachte stem sprekende CEO van het horlogemerk: "We zaten samen te lunchen toen we bedachten dat we onze krachten konden verenigen. Onze vriendschap gaat al heel lang terug weet u, vanuit de tijd dat ik nog rallypiloot was bij Fiat. Signore di Montezemelo is een heel speciale man: gepassioneerd en gevoelig, maar ook gecultiveerd en smaakvol. Die vriendschap maakt de zaken gemakkelijker en gaf ons de nodige creatieve vrijheid. Een uurwerk maken vergt immers specifieke knowhow. Ik moet ook geen auto in elkaar steken, zelfs al zou die onze naam dragen. Wel waren we het er meteen over eens dat het iets speciaals moest worden. Een logo op zich was niet voldoende." De manufacture van Girard-Perregaux, gevestigd in het Zwitserse La Chaux-de-Fonds in het Jura-gebergte, leverde het eerste Ferrari-horloge af in '94: een automatische chronograaf met split seconds-functie in een beperkte oplage van 499 stuks. De ganse voorraad was in een week de deur uit. Daarna volgden vele andere modellen: onder meer de 250 Testarossa Chronograph voor de veertigste verjaardag van de gelijknamige Ferrari-wagen, de F50, die tot begin 22ste eeuw de juiste datum geeft, de F310B Chronograph, met eeuwige kalender en de maanstanden, en zelfs een Lady F genaamde collectie met damesmodellen. Net als de andere horloges verkoopt ook deze collectie zichzelf: de promotie-inspanningen zijn minimaal. Een huis van dit kaliber, met dito prijzen tussen 7500 (5000 euro) en een half miljoen Zwitserse frank (338.000 euro), is er immers vooral voor kenners en verzamelaars. Zelfs een uniek horloge met een uit robijn gesneden hengstinsigne ging meteen de deur uit. Kostprijs: 150.000 euro. "In marketingtermen is onze band een schoolvoorbeeld van een succesvolle samenwerking, maar voor de betrokkenen is het una storia d'amore, er is veel respect en vertrouwen tussen ons. Die band wordt steeds hechter. Ferrari is als familie, en niet alleen omdat we beide Italiaan zijn", benadrukt Macaluso, in een vorig leven ook nog even architect in zijn thuisbasis Turijn. Op zijn 24ste won hij het Europese rallykampioenschap, een passie die hij liet varen bij de geboorte van zijn eerste zoon Stefano in '75. "Veiligheid werd belangrijker toen. Ik ben echter altijd een autofanaat geweest. Reeds tijdens mijn opleiding architectuur hield ik van hun technische aspecten, maar ook van hun design. Sommige legendarische auto's heb ik wel duizenden keren getekend." Aldus een man met de uitstraling van een warrige universiteitsprofessor. Ferrari en Girard-Perregaux lijken in meer dan één opzicht op elkaar: de twee zijn elk een zwaargewicht op hun terrein, zowel technisch als creatief, en beide huizen staan op hun onafhankelijkheid. Macaluso: "Er zijn vele links met Ferrari, vooral als je naar de waarden en de filosofie achter het product kijkt. Onze bedrijfsvoering is gelijkaardig, we zijn allebei dynamische, innoverende bedrijven die voortdurend perfectionering en absolute kwaliteit nastreven. Girard-Perregaux mag dan opgericht zijn in 1791, we zijn een jong en toekomstgericht bedrijf. Doorheen onze ganse geschiedenis hebben we echter altijd voet bij stuk gehouden, we hebben geen compromissen gesloten." Bij zijn aanstelling in '92 vond Macaluso trouwens een hopeloos ouderwets bedrijf dat qua distributie en organisatie dringend modernisering behoefde. In die zin vertonen ook de carrières en verdiensten van Macaluso en di Montezemelo heel wat gelijkenissen. Niettemin is Girard-Perregaux een unicum gebleven in de woelige horlogesector van de jongste jaren: "We zijn samen met Patek Philippe een van de laatste onafhankelijke horlogemakers met een echte manufacture, want ook Jaeger-le-Coultre behoort tot een grote groep." De ateliers produceren jaarlijks 18.000 horloges, terwijl voor andere horlogemakers jaarlijks 20.000 mechanismen in elkaar gezet worden. Een honderdtwintigtal hooggekwalificeerde horlogemakers vervaardigt de vele grote en kleine technische hoogstandjes waarin Girard-Perregaux gespecialiseerd is. De bekendste is de tourbillon met drie gouden bruggen, uitgevonden door Constant Girard en afgewezen voor de Wereldtentoonstellingen in Parijs in 1867 en 1889; de jury wilde de concurrentie niet bij voorbaat ontmoedigen. Het complexe mechanisme, dat afwijkingen door de zwaartekracht vermijdt, werd in '91 gelanceerd als polshorloge, later met een automatisch opwindsysteem en nu in het Vintage 1945-model. De meest gecompliceerde tourbillons omvatten ook chronograaffuncties of andere complicaties. Over de veranderende horlogemarkt, steeds vaker gedreven door concentratiebewegingen, winstcijfers en modetendensen, lijkt men zich ten huize van Macaluso niet al te veel zorgen te maken. "Onze onafhankelijkheid is een doelbewuste keuze," legt hij uit, "die zit geworteld in onze eeuwenoude geschiedenis. Het is de enige manier waarop we duidelijke keuzen kunnen maken in termen van producten en strategieën. Als familiebedrijf kunnen we het ons permitteren een langetermijnvisie te hanteren en het nodige geduld te oefenen. Uiteraard, de omzet is belangrijk, maar we doen geen toegevingen om de winst op te drijven. We investeren veel in onderzoek en de ontwikkeling van nieuwe mechanische horloges, de komende drie jaar zelfs meer dan veertig miljoen Zwitserse frank (27 miljoen euro). Onze onafhankelijke koers zal niet snel wijzigen. Als je echt de allerbeste horloges wilt maken, die zowel technisch geavanceerd zijn als een persoonlijkheid en een emotionele waarde hebben, laat de huidige markt je geen andere keuze." Laat dat nu juist de argumenten zijn waarmee andere, voordien onafhankelijke horloge- of modehuizen het ontstaan van grote groepen verdedigen.Vooruitstrevende technologie en stijl: het exclusieve horloge moet de geest van de jaren vijftig doen herleven.