Jong! is een erg uitgebreid en slim vormgegeven naslagwerk uit Nederland, handelend over de jongerenculturen en -stijlen van de afgelopen vijftig jaar aldaar. Redacteurs Kitty de Leeuw, Sjouk Hoitsma, Ingrid de Jager en Peter Schonewille traceren aan de hand van archieffoto's, parafernalia en terugblikkende interviews de gedrags- en kledingcodes van hippies, rasta's, punkers, skaters en housers, subculturen die in Nederland niet meteen een andere vorm dan elders aannemen. Interessanter zijn de hoofdstukken over provo's, Haagse (beat)kikkers en gabbers, lokale maar eigen vertalingen van jeugdige ennui en anarchie. Het siert de samenstellers ook dat ze de vaak over het hoofd geziene straight-edge opnemen. Jong! is intelligent opgevat; het predikt niet ex cathedra, maar registreert met een allesziend oog voor detail. (Waanders, ong. 1000 fr.) PDP

EEN ZWEMMER IS EEN RUITER

Zwemmen is losbandig slapen in spartelend water,

is liefhebben met elke nog bruikbare porie,

is eindeloos vrij zijn en inwendig zegevieren.

En zwemmen is de eenzaamheid betasten met vingers,

is met armen en benen aloude geheimen vertellen

aan het altijd allesbegrijpende water.

Ik moet bekennen dat ik gek ben van het water.

Want in het water adem ik water, in het water

word ik een schepper die zijn schepping omhelst,

en in het water kan men nooit geheel alleen zijn

en toch nog eenzaam blijven.

Zwemmen is een beetje bijna heilig zijn.

Gedicht van Paul Snoek (1933-1981) uit de verzamelbundel "Wat blijft. De mooiste gedichten van de eeuw", samengesteld en ingeleid door Menno Wigman.

John Grisham heeft een fortuin verdiend met het schrijven van rechtbankthrillers die ook nog met succes zijn verfilmd. Als literatuur betekenen zijn romans niet zo veel: Grisham is in de eerste plaats een talentrijk verteller. En het is meegenomen dat hij sympathieke standpunten inneemt als hij het heeft over bijvoorbeeld de doodstraf, de macht van de nicotine-maffia of de strijd tegen de armoede in Amerika. Zijn jongste thriller, De Broederschap, speelt in een wel heel open gevangenis in Florida waar drie veroordeelde rechters niet alleen de ruzies tussen de gevangenen oplossen maar ook nog bezig zijn met een winstgevend bedrijfje. Ze trachten via contactadvertenties rijke homoseksuelen die voor hun geaardheid niet uitkomen te chanteren. Tot blijkt dat een van hun slachtoffers heel veel kans heeft de volgende president van de VS te worden. Grisham werkt vakkundig twee verhaallijnen uit die mekaar kruisen en beschrijft cynisch hoe het er bij de voorverkiezingen aan toe gaat. Maar De Broederschap verwatert, is niet spannend tot het einde en al bij al erg zwak wat de geloofwaardigheid betreft. Maar de roman komt natuurlijk net op tijd. En staat dus op de lijst van de bestsellers. (Bruna, 735 fr.) FB

Rob Scholte, die bij een nooit opgehelderde aanslag beide benen verloor, is een opmerkelijk figuur in de Nederlandse kunstwereld. Steeds opnieuw komt hij voor de dag met theorieën over wie het op hem gemunt had. Of dat men het niet op hem gemunt had, maar op iemand anders. Enzovoort.

Ook zijn artistiek werk, zwevend tussen kunst en kitsch, is niet onomstreden. In het boek Plug-ins toont hij "de mooiste vrouwen van de wereld", al is van hun schoonheid na Scholte's digitale beeldbewerking niet zoveel meer te merken. De kunstwerken worden begeleid door acht nieuwe gedichten van Joost Zwagerman. Ze zijn tot 23 april ook te zien in het Fries Museum in Leeuwarden. (Waanders, 795 fr.)

Wat is een clubcondoom? Allicht niet wat je denkt. Het is een condoom waarvan de verpakking de clubkleuren van een voetbalploeg heeft. Het fenomeen werd eind 1999 gesignaleerd. Het gaat derhalve om een nieuw woord, een van de vele woorden en uitdrukkingen die zijn opgenomen in De taal van het jaar. Dat is een lijst met onder meer vijfhonderd neologismen die door Ewoud Sanders worden samengebracht. Een "deurbelpyromaan" is iemand die deurbellen in brand steekt. Dat komt dus voor. Naast natuurverkenners duiken nu ook de eerste "cultuurverkenners" op. Hun taak is het opsporen van allochtone talenten om ze te begeleiden bij het aanvragen van subsidies. Nieuw en Belgisch is behalve "colavergiftiging" ook "dioxinekip" of "gifkip". Naar aanleiding van dat laatste schandaal dook ook het nieuwe woord "chickengate" op. (Contact, 490 fr.) PdM

Pol Moyaert