:: De tentoonstelling 'Art Nouveau & Design, 1830-1958' is te bezoeken in de 'Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis' te Brussel, van 25 mei tot 31 december. Info : 02 741 72 11 of www.kmkg-mrah-be
...

:: De tentoonstelling 'Art Nouveau & Design, 1830-1958' is te bezoeken in de 'Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis' te Brussel, van 25 mei tot 31 december. Info : 02 741 72 11 of www.kmkg-mrah-beC laire Leblanc komt uit Parijs, wat haar visie op het Belgische design extra boeiend maakt. Al was het maar omdat Frankrijk eeuwenlang het toonbeeld van de vormgeving was. Je zou verwachten dat een zuiderbuur wat neerkijkt op wat de rest van Europa heeft geproduceerd. Een verkeerde veronderstelling. Claire Leblanc, die ooit in Brussel studeerde, vindt België echt een eigen profiel hebben : "Hier voel je de nabijheid van Noord-Europa en is de zware invloed van Frankrijk al minder nadrukkelijk. Dat geldt trouwens ook voor de manier waarop met mensen wordt omgegaan. Als jonge kunsthistorica zou ik in Frankrijk nooit de kans krijgen om zo'n tentoonstelling te bouwen. Dat is al een verschil." "Maar het moet ook vroeger zo geweest zijn, want weet je dat België al in de negentiende eeuw gedurfder uit de hoek kwam dan Frankrijk ? Franse ontwerpers gingen, en gaan, gebukt onder een zware traditie. België begon toen al te experimenteren en stond opener voor andere invloeden, onder meer uit de Angelsaksische wereld."De periode van 1830 tot 1958 is natuurlijk immens groot en verscheiden. De eerste twintig jaar leunden nog helemaal aan bij het internationale classicisme, dat vrij Frans getint was. "Daarna kwam de verandering", aldus Claire Leblanc. "In 1851, met de eerste Wereldtentoonstelling in Crystal Palace, werd iedereen wakker geschud. Zeker de Belgen. België werd stilaan een rijk land. Deels onder Britse invloed raakte Vlaanderen in de ban van de neogotiek en neorenaissance. De ontwerpers trokken zich los van de Franse invloed. Maar pas met de art nouveau, vanaf 1890, traden de Belgen internationaal op de voorgrond. De Belgische art nouveau was zoveel moderner dan de Franse, radicaler, experimenteler en veelzijdiger." "Dan was er de twintigste eeuw. Ik ben heel verrast door de Belgische avant-garde. Art deco ligt me persoonlijk minder, omdat dat een retour betekende van le bon goût français. Het modernisme van de jaren twintig, met bijvoorbeeld Huib Hoste of Gaston Eysselinck, was echter net zo radicaal als de art nouveau. Alle moderne Europese tendensen van voor de oorlog waren in België vertegenwoordigd. Wat een ongekende rijkdom!" "De Belgen verdienen internationaal veel meer aanzien. Behalve Horta, Van de Velde en Serrurier-Bovy behoren ze niet altijd tot dé wereldtop, maar ze zijn toch van internationaal belang. Dat geldt ook voor na de oorlog. Denk maar aan de prachtige meubelen van Willy Van der Meeren en Alfred Hendrickx." "Het Gentse Designmuseum en Mil De Kooning hebben al veel gedaan voor die internationale uitstraling, maar er is nog werk voor de boeg. Deze tentoonstelling kan ook helpen. Bovendien valt er nog veel te bestuderen en van onder het stof op te diepen. Driekwart van wat er straks wordt geëxposeerd, komt bijvoorbeeld uit privé-verzamelingen. Het gaat grotendeels om nooit eerder geëxposeerd mate- riaal. Dat wordt dus voor het grote publiek een heuse ontdekking." Claire selecteert tien objecten die haar na aan het hart liggen, het ene om de historische en symbolische betekenis, het andere omdat ze het gewoon graag ziet. 1. Dergelijke 'nationale fetisjen' bestaan overal en zijn van alle tijden. Er bestaan zelfs bordjes met het Atomium op. Dit blijft een leuk souvenir van een land dat zich een eigen nationaliteit en geschiedenis wilde aanmeten. 2. Een stoel in een overgangsstijl van neorenaissance naar neogotiek. Deze stijl had een psychologische invloed. Op die manier vonden de ontwerpers hun vertrouwen terug en namen ze extra afstand van Frankrijk. Die stijl was bovendien zeer artisanaal en een reactie op de industrialisatie die sterk doorbrak. De neorenaissance was de voorbode van de art nouveau en het modernisme, dat vergeten we vaak. 3. Deze coiffeuse van de Luikse art-nouveau-ontwerper Gustave Serrurier-Bovy is een meesterwerkje met een sterke Arts&Crafts-invloed. Serrurier-Bovy is een apart figuur die meubelen wilde maken voor iedereen, daarin is hij ook geslaagd, want zijn bedrijf was een Ikea avant-la-lettre. 4. In deze vaas voel je hoe internationaal de art nouveau wel was. De vaas komt uit Val-Saint-Lambert, maar werd gemaakt door de gebroeders Müller uit Nancy. Zulke creatieve wisselwerkingen zijn ook nu weer aan de orde. 5. Deze prachtige kandelaar is de icoon van onze tentoonstelling. De ontwerper Henry Van de Velde toont een nieuwe, moderne esthetiek, gebaseerd op de eenheid van vorm en functie. 6. Deze kaarttafel van Marcel Baugniet werd in 1925 geëxposeerd op de beroemde Exposition des Arts Décoratifs in Parijs. Dat maakt er een cultobject van met een hoog art-decogehalte, maar wel zeer radicaal van vorm. 7. De César van Willy Van der Meeren is een parel. Deze interessante ontwerper combineerde brute met fijne materialen. De vorm doet me zowel denken aan een lotus als aan een insect. 8. De stoel van Alfred Hendrickx is helemaal fifties. In die tijd stond alles op fijne pootjes. Zelfs de zit zweeft. Na de moeilijke oorlogsjaren ademen de jaren vijftig heel wat optimisme uit, met een sterke vooruitgangsgeest. Daarom is de esthetiek van deze stoel ludiek, een verfrissing tegenover het zware modernisme van voor de oorlog. 9. Dit elegante porseleinen theeservies uit de jaren vijftig van Olivier Strebelle heeft een petite histoire. Het werd zopas aan het museum geschonken door de weduwe van JulesWabbes, de vermaarde ontwerper. Eerst wou ze het uitlenen, maar daarna kregen we het gewoon uit sympathie. Dat gebaar is tekenend voor de talrijke enthousiaste privé-verzamelaars die aan deze tentoonstelling meewerkten. 10. Deze speciale art-nouveauvaas illustreert hoezeer de art nouveau door het japonisme werd beïnvloed. Ik vind het vermengen van abstracte vormen met organische elementen uit de natuur uiterst boeiend.Piet Swimberghe"De Belgische art nouveau is zoveel moderner dan de Franse, radicaler, experimenteler en veelzijdiger.""Alle moderne Europese tendensen van voor de oorlog waren in België vertegenwoordigd. Wat een ongekende rijkdom !"