Ik heb een aantal jaar in een zogenaamd kantoor van de toekomst gewerkt. Een mooi, trendy interieur met her en der grote kleurrijke sofa's voor informele babbels, en met per verdieping een keukentje, inclusief bar en tafeltjes, om een snack - sorry, een stuk fruit - te eten. Want dat mag niet aan je bureau.
...

Ik heb een aantal jaar in een zogenaamd kantoor van de toekomst gewerkt. Een mooi, trendy interieur met her en der grote kleurrijke sofa's voor informele babbels, en met per verdieping een keukentje, inclusief bar en tafeltjes, om een snack - sorry, een stuk fruit - te eten. Want dat mag niet aan je bureau. De bureaus moest je iedere avond volledig leegmaken, want niemand had een vaste plaats. Clean desk, heet dat in het jargon. Elke ochtend opnieuw was het zoeken naar een vrije plek. En als er geen plaats meer was, trok ik me noodgedwongen terug in een van die sofa's, laptop op schoot. Ergonomisch totaal onverantwoord. Maar nood breekt wet. Voor wie in opperste concentratie wilde werken, waren er twee glazen bokaaltjes waar iedereen je in stilte kon zien zwoegen. Veel te weinig voor het vijftigtal werknemers, maar in het kantoor van de toekomst zijn ruimte en middelen beperkt. Alleen caffè latte is er in overvloed.Dat kantoren steeds vaker een facelift krijgen, is geen toeval. Het bedrijfsleven is de laatste twintig jaar enorm veranderd. Schrijfmachines, papieren klassementen en archieven zijn door de computer, het internet en de cloud vervangen. Andere manieren van werken, en dus nieuwe noden. Ook in de kantoortuin van onze redactie liggen nietjesmachines stof te vergaren en staan veel kasten leeg. Maar zullen we over enkele jaren nog wel een kantoor hebben? De technologische ontwikkeling is zo geëvolueerd dat toegang tot een virtueel bureau overal mogelijk is, waardoor we niet per se met collega's op dezelfde locatie moeten vertoeven. Thuiswerken is niet langer het voorrecht van freelancers. Coworking spaces schieten als paddenstoelen uit de grond. Hoe mobieler het werk wordt, hoe meer het kantoor een soort hub wordt waar vooral ideeën en gedachten worden uitgewisseld. Voor het uitwerken van die ideeën en gedachten - het stille, geconcentreerde werk - zullen we steeds vaker andere plekken gaan gebruiken dan het traditionele kantoor. Daardoor krijgt het kantoor een heel nieuwe rol en betekenis, en gaat het er dus heel anders uitzien. Alleen wil het daar nog weleens mislopen. Zoals Nora Fehlbaum, CEO van Vitra, het in onze rubriek Inzicht zo treffend zegt: 'Een pingpongtafel neerzetten in een kantoor verandert de bedrijfscultuur niet.' Ze vindt dat er te vaak voor een concept wordt gekozen dat er visueel aantrekkelijk uitziet, maar dat niet beantwoordt aan de job die er moet worden uitgeoefend. En dan leidt zo'n nieuwe kantoorinrichting algauw tot minder productiviteit. Dat gevoel had ik indertijd ook in mijn kantoor van de toekomst. Het open space-concept zorgde er voornamelijk voor dat ik beter op de hoogte was van het liefdesleven en de familiale beslommeringen van mijn collega's. Tot briljante ideeën of betere afspraken heeft het zelden geleid. Die kwamen er nog altijd vooral tijdens bewust geplande brainstorms. De glazen bokalen waarin je in alle stilte en toewijding kon werken, waren altijd bezet. Door mensen die vertrouwelijke telefoongesprekken wilden voeren. Dus dan maar de hoofdtelefoon op. Misschien lag het aan mij, was ik er nog niet helemaal klaar voor. Maar tegenwoordig maak ik progressie. Ik duw mijn kasten niet meer vol met paperassen, ik laat de deur van mijn kantoor altijd open, en deze intro schrijf ik lekker thuis, weliswaar na de kantooruren. Alleen die clean desk, dat lukt nog niet zo best.