'Seksisme bestaat toch niet meer? Mannen en vrouwen zijn nu toch gelijk?' Het aantal keren dat ik die vraag te horen kreeg, inclusief oogrol, is niet te tellen. En de commentaren dan, die doen vermoeden dat hufterigheid stiekem een eigen beweging is opgestart: 'Je ziet er niet slecht uit, maar mens, jij kunt zagen' (een internettrol die op therapie is bij zijn moeder). 'Die onderzoeken zijn allemaal fake, vrouwen hebben geen probleem.' (iemand die me jaren voordien nog tegen een muur had geplakt en zijn tong in mijn keel had geduwd). 'Zwijg daar nu toch eens over...' (een vriendin die het best comfortabel vindt dat haar vriend de kostwinner in huis is).

1 jaar #Seksisme: er is nog veel werk, maar het vuur verspreidt zich.

Zit je daar op de Boekenbeurs te signeren naast Jan Hautekiet, bekijkt hij je alsof er iets vreemd op je voorhoofd groeit. Gaandeweg leer je er de humor van inzien. Je kunt niet anders. Als een man met gespitste oren (en god weet wat nog) op die mooie rode cover van het boek afkomt - ha, SEKS!- en vervolgens ziet dat er ISME onder staat, en het boek teruglegt alsof hij zijn vingers heeft verbrand: lachen. Als een vrouw diezelfde cover nieuwsgierig openslaat en je haar man in haar oor hoort sissen: 'Heb jij dat nodig, misschien?', haar ogen de mijne even kruisen en ze hem vervolgens volgt: onthutsend. We hebben toen even overwogen om een nepcover te maken met een onschuldiger titel op, opdat niemand zich opgelaten hoefde te voelen omdat ze een mijnenveld betrad.

Je maakt je niet populair als je seksisme aankaart. Sommige mannelijke collega's interviewden nog liever een jihadist dan een feminist.

Je maakt je niet populair als je seksisme aankaart. Sommige mannelijke collega's interviewden nog liever een jihadist dan een feminist. Maar wie de moeite nam om te luisteren, kon nadien alleen maar uitbrengen dat hij geen idee had.

Trump, de poezengraaier

Een ding kan ik nu met zekerheid zeggen: dat boek was er net op tijd. Twee maanden na publicatie was er die massa-aanranding tijdens de oudejaarsnacht in Keulen. Een paar weken daarna zagen we hoe een voor en door de rechtbank erkende verkrachting niet werd bestraft. Intussen zijn er internationaal verschillende voorbeelden gepasseerd van hoe blanke mannen wegkomen met verkrachting. De bekendste is allicht Brock Turner, de student die op heterdaad werd betrapt terwijl hij zijn gang ging met een bewusteloze vrouw en er bij wijze van spreken er met een tik op de billen en een uur in de hoek mee wegkwam.

Als Trump wint, is het best mogelijk dat vrouwen opnieuw naar het begin van de 20ste eeuw worden gekatapulteerd

En dat was nog maar het begin van het jaar. Intussen draaien de Amerikaanse presidentsverkiezingen rond... seksisme. Zal het Amerikaanse volk over zijn angst voor sterke vrouwen heen raken en Hillary Clinton de post gunnen, of wordt Trump de poezengraaier, intussen het boegbeeld van seksisme, racisme en victim blaming, de machtigste kleuter ter wereld? Kun je je voorstellen wat dat zou betekenen voor vrouwen? Als Clinton wint, mogen we ons schrapzetten voor minstens vier jaar vrouwenhaat, maar als Trump wint.... Zijn aanhangers zijn in staat om vrouwen het stemrecht af te nemen: dat zegt voldoende. Het is best mogelijk dat vrouwen dan opnieuw naar het begin van de 20ste eeuw worden gekatapulteerd (blanke vrouwen, weliswaar, gekleurde vrouwen kregen er pas in 1965 kiesrecht).

Op en naast de barricade

Er circuleren nog steeds erg veel mythes over vrouwen. Dat ze aanranding uitlokken. Dat ze minder bekwaam zouden zijn. Dat ze pas gelukkig zijn als ze kunnen zorgen. Dat ze slechte leidinggevenden zijn. Dat ze emotioneel zijn. Laatste had ik een gesprek met een topvrouw uit de techwereld. 'Ik heb lang gezwegen', zegt ze, 'zo zijn we opgevoed. Negeer dat gedrag en werk hard, zegden onze moeders. En inderdaad, voor jezelf kom je daar een eindje mee vooruit. Maar wat brengt het de groep bij? We moeten vrouwen zichtbaar maken, hen een forum geven waar ze hun stem kunnen laten horen, tot de mainstream hen ook hoort en ze hun energie niet moeten gebruiken om seksistische obstakels te overwinnen.'

We moeten vrouwen zichtbaar maken, hen een forum geven waar ze hun stem kunnen laten horen, tot de mainstream hen ook hoort.

Zo denk ik er ook over. Maar je mond opentrekken, vraagt moed. Dan helpt het te weten dat je niet alleen staat. En ik heb de indruk dat er iets aan het gebeuren is, dat we stilaan een kantelpunt bereiken. Het afgelopen jaar gingen er steeds meer stemmen op die die genderongelijkheid aanklagen. Kijk maar naar het recente dossier dat het cultureel tijdschrift Rekto:verso afgelopen week samenstelde over het seksisme in de kunstwereld: als het anoniem kan, durven vrouwen vrijuit te spreken.

Op de barricade staan is niet voor iedereen en dat hoeft ook niet. Het filmpje dat choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui maakte over huiselijk geweld voor het Britse National Centre for Domestic Violence en de hulporganisatie Victim Support was een manifest op zich. De recensie die De Standaard-journaliste Valerie Droeven schreef over de vrouwonvriendelijke humor in De Slimste Mens ter Wereld was spot on. Toen An Pierlé, niet bepaald een tafelspringer, haar Magritte du cinéma ging ophalen voor de soundtrack die ze maakte voor Jaco Van Dormaels Le Tout Nouveau Testament, zei ze in haar bedankspeech, en ik parafraseer: "Ik begrijp niet hoe dat komt dat er zo weinig vrouwelijke componisten zijn. We zijn leuk om mee te werken, én we winnen prijzen." Subtiel, maar duidelijk.

Rimpelingen en steentjes

Ik kan ze blijven opnoemen, de vrouwen die het haantjesgedrag niet meer accepteren. Wie tegenwoordig nog durft om een discussiepanel of debat te organiseren waar enkel mannen aan het woord zijn, mag de volgende dagen boter vreten op Twitter. In september gaven drie vrouwelijke Canadese gouverneurs op televisie toe dat ze soms genegeerd werden in hun eigen vergaderingen. En laat ons de memorabele speech van First Lady Michelle Obama niet vergeten die seksuele intimidatie bij de naam noemde, en zich luidop afvroeg hoelang we dat nog gaan accepteren.

Dat doen die vrouwen niet omdat ze dat boek met de rode cover hebben gelezen. Uiteraard niet. Dat doen ze omdat ze de urgentie voelen, die steeds vaker steeds groter wordt. Dat doen ze omdat ze de rimpelingen in het water zien, erdoor geroerd worden en er uiteindelijk ook hun eigen steentje in gooien.

Steeds meer vrouwen, én mannen, kloppen op tafel en dat doet deugd.

Steeds meer vrouwen, én mannen, kloppen op tafel en dat doet deugd. Er zijn al eens dagen dat ik denk: 'Hé, fijn dat iemand anders dit heeft opgemerkt'. Dat ik haar analyses, of de zijne, kan delen op Facebook en daarna verder kan lezen in het boek waar ik in bezig ben in plaats van zelf in de pen te kruipen. Er is nog veel werk, maar het vuur brandt en het verspreidt zich. En dat is, voor een keer, goed nieuws.

Cathérine Ongenae