Webwinkelen is niet iets waar ik nog graag mee uitpak, en Unizo herinnerde me er onlangs aan waarom. De zelfstandigenorganisatie pleit voor een wettelijk Europees verbod op gratis retourzendingen, en voor responsabilisering van de consument. Op dit moment wordt één op de drie online bestelde items namelijk teruggestuurd, in het geval van kleding zelfs één op de twee. Drie paar sneakers bestellen - soms hetzelfde model in verschillende maten - om er uiteindelijk één over te houden: het kost ons niets en dus doen we het massaal.

Gratis leveren en terugzenden ís niet gratis. Onderzoekers van de Universiteit Antwerpen ramen de milieu- en verkeersimpact en andere verdoken kosten van de 400.000 dagelijks in België geleverde pakjes op ongeveer 120.000 euro per dag. Ondertussen slibben de stadscentra dicht met bestelwagens: tussen 2003 en 2017 verdubbelden ze bijna in aantal, weet de FOD Mobiliteit, net als het aantal kilometers dat ze samen afleggen. Laat vervuilende consumenten betalen voor dat heen-en-weergerij met pakjes, klinkt het steeds luider.

Ik krijg het niet meer over mijn hart om pakjes aan huis te laten bezorgen.

Maar ook de handelaars hebben boter op het hoofd. Zo versturen Coolblue en co. veel spullen in nodeloos grote verpakkingen, omdat hun doosformaten beperkt zijn. Waardoor pakjes gemiddeld voor de helft leeg zijn en postbedrijven en koerierdiensten dus enorme hoeveelheden lucht en opvulchips vervoeren.

Webshops gaan ook de mist in met de voorgestelde leveringstermijnen. Dat we onlinebestellingen alsmaar sneller willen ontvangen, is immers een fabeltje. Ruim tachtig procent van de bestellingen is niet dringend, ontdekte het Vlaams Instituut voor de Logistiek (VIL). Toch praten webwinkels ons in de strijd om marktaandeel steeds snellere leveringen aan, zonder dat het je een euro meer kost. Ook al kunnen ze goederen daardoor minder goed bundelen en zijn bestelwagens gemiddeld voor minder dan de helft gevuld. In stedelijke omgevingen wordt niet eens dertig procent van hun laadruimte gebruikt.

Ik zou wat graag klant zijn bij de Britse supermarkten Sainsbury's en Ocado: rekening houdend met andere leveringen in dezelfde buurt stellen hun webshops je 'groene leveringsmomenten' voor, zodat bestellingen geclusterd worden en bestelwagens geen omweg maken voor individuele leveringen. Een andere tool waar ik vruchteloos naar zoek, is een overzicht van de verschillende leveringsopties met telkens een schatting van de bijbehorende CO2-uitstoot, of een uitgestelde leveringsoptie: bezorg me mijn spullen maar wanneer de bestelwagen vol zit. De overgrote meerderheid van de consumenten staat daarvoor open, stelde het VIL vast. Kortingen voor 'slow pakjes' zijn niet eens nodig: weten dat een levering minder belastend is voor het milieu en het verkeer is voor velen genoeg.

Maak levering aan huis duurder en werk met meerdere pakketbezorgers zodat iedereen altijd een naburig afhaalpunt kan kiezen.

Nog beter is het wanneer je naast de langste levertermijn ook voor een afhaalpunt in de buurt kiest, zoals een tankstation of pakjesautomaat. Thuislevering is de populairste en voorlopig vanzelfsprekende optie, maar ook de minst duurzame. Ik krijg het niet meer over mijn hart, want in plaats van tien pakjes op één plek te bezorgen, moet een bestelwagen dan langs tien adressen rijden. Bovendien mislukken vijftien tot zestig procent van de thuisleveringen omdat de bestemmeling er niet is. Waarna de bezorger een tweede keer moet aanbellen of alsnog een afhaalpunt moet opzoeken.

Thuisleveringen zijn maatschappelijk onverantwoord, zeggen experts: een vorm van luxe die we ons niet kunnen veroorloven, hoe graag de sector de schijn van zorgeloosheid ook ophoudt. Maak levering aan huis dus duurder, zodat afhaalpunten aantrekkelijker worden, en werk met meerdere pakketbezorgers zodat iedereen altijd een naburig afhaalpunt kan kiezen, of eentje op een vaak afgelegde route. Consumenten moeten dan op hun verantwoordelijkheid gewezen worden, er is genoeg werk aan de webwinkel.