België moet in het kader van de inspanningen voor milieu en klimaat dringend werk maken van een kleinere veestapel, want het huidige model werkt niet. Dat zegt Greenpeace op basis van een studie die het liet uitvoeren door de UCLouvain. Technologische vooruitgang zou volgens de studie slechts beperkte mogelijkheden bieden om de uitstoot van broeikasgassen en andere schadelijke milieueffecten van de veeteelt te beperken.

De totale uitstoot van de Belgische vleessector ligt veel hoger dan de officiële cijfers doen vermoeden

Een eerste opvallende conclusie in de UCL-studie is dat de uitstoot van de Belgische vleessector veel hoger ligt dan de officiële cijfers doen vermoeden. De directe uitstoot van de sector in België bedroeg in 7538 kiloton in 2015, maar door de grote afhankelijkheid van geïmporteerd voeder bedraagt de werkelijke uitstoot 13.850 kiloton CO2-equivalent - bijna het dubbele.

Bovendien, zeggen de onderzoekers, is er ook een zware milieu-impact die verder gaat dan enkel het klimaat. De totale uitstoot van stikstof in de Belgische veeteelt bedroeg in datzelfde jaar 280 kiloton, 37 procent meer dan de limiet van 8,6 kilogram per persoon per jaar. Van die uitstoot is 67 procent afkomstig van de rundveesector, 25 procent van de varkenssector en 8 procent van de pluimveesector. Stikstof kan via mest bijdragen aan het 'uitspoelen' van nitraten in grond- en oppervlaktewater, met algenbloei tot gevolg.

Drie scenario's

De onderzoekers ontwikkelden op vraag van de milieuorganisatie drie verschillende toekomstscenario's voor 2050: één scenario waarbij de trends van de laatste tien jaar worden doorgezet en twee overgangsscenario's.

In het meest ambitieuze scenario wordt de veestapel afgestemd op volledig ecologische landbouw die zelfvoorzienend is qua veevoeder. Dat levert een daling op van de Belgische vleesproductie met 83 procent. De broeikasgasuitstoot neemt in dat geval af met 58 procent, de uitstoot van stikstof met 50 procent, en de impact op de biodiversiteit met 76 procent. Met dit scenario wordt elke dag per persoon een rantsoen van 30 gram dierlijke eiwitten geproduceerd. Die hoeveelheid volstaat indien ze wordt aangevuld met ongeveer dezelfde hoeveelheid plantaardige eiwitten, luidt het.

Omslag naar ander model

Voordelen te over, aldus de onderzoekers, want België zou er op die manier in slagen om op vlak van veevoeder honderd procent zelfvoorzienend te zijn. Er komt zo 341.638 hectare grond vrij voor de teelt van voedselgewassen. Bovendien zal, omdat het om een volledige bioproductie gaat, ook het dierenwelzijn er wel bij varen.

Een van de voorwaarden is wel dat de penibele situatie waarin veel Belgische veehouders zich bevinden, mee in rekening wordt genomen

De studie toont volgens Greenpeace aan dat het perfect mogelijk is om op een duurzame manier minder vlees te produceren en toch te voorzien in de voedingsbehoeften van de Belgische bevolking. De organisatie pleit daarom voor een omslag naar een ander landbouwmodel, in overleg met de autoriteiten en stakeholders in zowel de landbouwsector als op vlak van klimaat, milieu en gezondheid.

Overheidssteun nodig

Een van de voorwaarden is wel dat de penibele situatie waarin veel Belgische veehouders zich bevinden, mee in rekening wordt genomen. Er is overheidssteun nodig om te verhinderen dat de veehouders in een schuldenspiraal belanden, en dat een schaalvergroting ten koste van de familiale veebedrijven zich doorzet, aldus de organisatie.

De subsidies, ook in het kader van het Europese landbouwbeleid, moeten gaan naar boeren die de natuur actief herstellen en beschermen, besluit ze.