Milieu vraagt om drastische omslag in eetgedrag

04/10/18 om 13:24 - Bijgewerkt om 13:25

Bron: Ips

Een drastische verandering van de manier waarop we eten, drinken en denken over voedsel is noodzakelijk om verdere milieuschade en zelfs een epidemie aan gezondheidsproblemen te voorkomen, stellen experts. Wereldwijd zijn veel mensen echter niet in de gelegenheid die omslag te maken.

Milieu vraagt om drastische omslag in eetgedrag

© Getty Images/iStockphoto

Academici, vertegenwoordigers van ngo's en VN-instellingen kwamen tot die conclusie tijdens een bijeenkomst over voedselzekerheid en ondervoeding in de marge van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.

'Ondanks alle vooruitgang in de wetenschap en technologie bestaat er nog steeds een grote kloof tussen mensen die te veel eten en zij die te weinig eten hebben', zei Luca Di Leo van het Barilla Centre for Food and Nutrition.

Obesitas

Volgens het rapport State of Food Security and Nutrition in the World 2018 is het aantal hongerigen in de wereld gegroeid van 804 miljoen in 2016 tot 820 miljoen in 2017. Een groei die zich al bijna tien jaar niet meer voordeed.

Tegelijkertijd, en misschien paradoxaal, steeg het obesitascijfer in de afgelopen tien jaar van 11,7 procent in 2012 naar 13,2 procent in 2016. Dat betekent dat in 2017 meer dan een op de acht volwassenen wereldwijd obees was.

Delen

Wat gezond voedsel nu juist is, is moeilijk te definiëren: 'Je kunt op meer dan één manier slecht eten'

Obesitas bij volwassenen stijgt het snelst in Noord-Amerika, maar ook in Afrika en Azië is een stijgende lijn te zien.

Deelnemers aan het International Forum on Food and Nutrition benadrukten dat ondervoeding bestreden moet worden, maar dat gebrek aan gezond voedsel daarbij een belangrijke hindernis is. 'Dan gaat het niet alleen om wat er in het voedsel zit, maar ook over de discussie over voedsel. Je kunt op meer dan één manier slecht eten', zei David Katz van het Yale University Prevention Research Centre.

Volgens de deelnemers bestaan er verschillende ideeën over wat een gezond en duurzaam dieet is. 'Zonder doelen die collectieve actie in gang zetten, en zonder mechanismen om vooruitgang te coördineren en monitoren, is het moeilijk om een grootschalige verandering in gang te zetten', zei Gunhild Stordalen, oprichter van EAT Foundation.

Suiker

Het landbouw- en voedselsysteem moet volgens de deelnemers volledig op de schop. Ondanks de schokkende bevindingen in de documentaire 'Supersize Me' uit 2004, is de consumptie van ongezond, bewerkt voedsel en suiker alleen maar toegenomen.

Volgens het Barilla Center for Food & Nutrition werd in 2017 in de Verenigde Staten de meeste suiker geconsumeerd van 34 landen op de Food Sustainability Index.

Gemiddeld eet een inwoner van de VS meer dan 126 gram suiker per dag, twee keer meer dan de dagelijkse hoeveelheid die de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aanbeveelt. Dat leidt niet alleen tot toenemende obesitas, maar draagt ook bij aan een stijging van het aantal hart- en vaatziekten en diabetes.

Vlees en vet

'Het aantal verloren jaren als gevolg van slechte voeding en hart- en vaatziekten stijgt sterk in de VS', zei Leo Abruzzese van de Economist Intelligence Unit, die de Index opstelt. 'Mensen gaan niet per se dood, maar ze hebben ook geen leuk leven. Daar zou toch iets aan gedaan moeten worden?'

Volgens de Index behoort de consumptie van vlees en verzadigd vet in de VS ook tot de hoogste in de wereld, wat nog verder bijdraagt aan een ongezond dieet, en zelfs klimaatverandering.

Volgens de Universiteit van de Verenigde Naties draagt de emissie van vee voor 15 procent bij aan de wereldwijde uitstoot. Rundvlees en zuivelproducten zijn goed voor 65 procent van alle uitstoot in de veehouderij.

Machtsprobleem

Een gezond en duurzaam dieet ligt volgens Stordalen binnen bereik. Alternatieven voor vlees, zoals vleesloze 'hamburgers', zijn in veel landen snel in opkomst, en kunnen de fastfood- en vleesindustrie veranderen. 'En anders dan in het verleden, smaakt een duurzame keuze steeds beter', zegt Stordalen.

Delen

'Het tegenovergestelde van honger is macht'

Raj Patel, Universiteit Texas

De gebrekkige beschikbaarheid van gezond voedsel is ook zichtbaar aan de andere kant van de voedselwaardeketen: bij de producenten. Vrouwen doen in Afrika zestig procent van het werk in de landbouw, maar kunnen vaak niet beschikken over kwaliteitszaden, kunstmest en machines.

Tegelijkertijd moeten ze het huishouden doen, voor de kinderen zorgen en eten koken. Dergelijke genderongelijkheid leidt tot een slechtere kwaliteit van de maaltijden, en groeiachterstand bij kinderen.

Malawi

'Het tegenovergestelde van honger is macht', zei Raj Patel van de Universiteit van Texas. Hij noemde Malawi als voorbeeld. Daar lijdt meer dan de helft van de kinderen aan chronische ondervoeding. Maïs is het belangrijkste basisproduct in het land. Het oogsten van de maïs wordt gedaan door vrouwen, die ook zorgtaken hebben.

Een dorp in het noorden van Malawi pakte dat probleem met succes aan via het Soils, Food and Healthy Communities Project. Naast diversifiëring van gewassen, werd het werk - waaronder ook de zorgtaken - eerlijker verdeeld onder mannen en vrouwen.

Niet alleen werd gendergelijkheid bereikt in de landbouw, het dorp zag ook een sterke daling van de ondervoeding bij zuigelingen.

Toekomst

Het voedselsysteem 'repareren' is niet eenvoudig, maar wel noodzakelijk, stelden de deelnemers.

Voorlichting en mensen aanzetten tot verandering is daarbij van groot belang. 'Als de consument vraagt om gezond voedsel, komt er vanzelf gezonde productie op gang. En gezond eten komt vanzelf op gang als consumenten de juiste informatie krijgen', zei Di Leo.

Veel mensen zien volgens hem bijvoorbeeld niet het verband tussen voedsel en de klimaatverandering.

Onze partners