'Koshu is de druif waarmee voor mijn familie alles begon', zegt Ayana Misawa (39), wijnmaakster van het domein Grace Wine in Japan. 'Eigenlijk bestaat de koshu in ons land al duizend jaar, ze werd doorheen Centraal-Azië via de Zijderoute naar ons land gebracht. Maar ze werd gewoon als tafeldruif gegeten, terwijl het wel degelijk een wijndruif is. De technieken om druivenwijn te maken kende men niet in ons land.'
...

'Koshu is de druif waarmee voor mijn familie alles begon', zegt Ayana Misawa (39), wijnmaakster van het domein Grace Wine in Japan. 'Eigenlijk bestaat de koshu in ons land al duizend jaar, ze werd doorheen Centraal-Azië via de Zijderoute naar ons land gebracht. Maar ze werd gewoon als tafeldruif gegeten, terwijl het wel degelijk een wijndruif is. De technieken om druivenwijn te maken kende men niet in ons land.' Sake, wijn van rijst, wordt in Japan al gemaakt sinds 300 voor Christus. De eerste druivenwijn kwam er pas in de tweede helft van de negentiende eeuw, en sloeg aanvankelijk niet aan. 'Vandaar dat ik zoveel respect heb voor mijn vader en grootvader', zegt Misawa. 'Zij begonnen koshuwijn te maken toen er eigenlijk nog geen markt voor was. Maar ze bleven erin geloven. Nu is koshuwijn een trend in Japan, en stilaan raakt het ook bekend in het buitenland.' De producenten van koshu komen elk jaar samen in Londen op de Koshu of Japan Annual Trade and Press Tasting, om hun wijnen voor te stellen aan de Europese markt. Ayana Misawa is er ook bij, want Grace Wine is een van de pioniers van deze unieke Japanse wijn. Het domein produceert jaarlijks ongeveer tweehonderdduizend flessen. Het ligt in Yamanashi, honderd kilometer ten westen van Tokio. Ayana behoort tot de vijfde generatie van deze wijnbouwersfamilie die het domein in 1923 oprichtte. Na haar studie ging ze er aan de slag: 'Ik studeerde als oenologe af aan het Institute of Enology and Viticulture in Yamanashi, de grootste wijnstreek van Japan, waar 40% van de nationale productie vandaan komt. Nadien vervolmaakte ik mij in Bourgogne, Bordeaux en Zuid-Afrika, en ik volgde ook stages in Zuid-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland. Toen ik 27 was, vroeg mijn familie me om de verantwoordelijke voor het wijnmaken te worden. Dat was best een serieuze uitdaging voor mij, op zo'n jonge leeftijd. Vooral omdat ik een vrouw ben, terwijl de Japanse samenleving nog altijd wordt gedomineerd door mannen. Zeker het beroep van wijnmaker, sowieso al zeldzaam in Japan, vinden ze helemaal iets voor mannen. Het moeilijkste voor mij was dan ook om respect af te dwingen bij mijn mannelijke medewerkers.' Vandaag kan Ayana prat gaan op een gouden en zilveren medaille voor haar koshuwijnen, uitgereikt door het toonaangevende Britse wijnmagazine Decanter. Koshu is niet, zoals de meeste Europese rassen, afkomstig van onze moedersoort vitis vinifera. Het is er een verre neef van. Vandaar dat koshu geurt en smaakt zoals geen enkele andere wijn die we kennen. Hij is heel subtiel, met impressies van droge sherry, sake en eau de vie, verweven met toetsen van peer, lychee, yuzu, perzik en witte bloemen. Vrij complex dus, maar de aroma's springen niet uitbundig uit het glas, integendeel. Koshu moet het hebben van discretie, subtiliteit en raffinement, niet van kracht en flamboyante expressie. En door zijn lage alcoholgehalte past hij bij deze tijd. Zelfs zijn kleur is anders dan we gewend zijn. Koshu is witte wijn, maar de kleur is heel bleek, haast transparant, bijna als zuiver water. Hij wordt ook gemaakt zonder enig contact met de druivenschillen. 'De koshudruif is fragiel en heeft een specifiek terroir nodig, met voldoende zon om goed rijp te worden, maar ook met voldoende koelte', legt Ayana Misawa uit. 'Ze mag niet te veel water krijgen, terwijl regen het grootste probleem voor de wijnbouw is in Japan. Ze wordt dus het best geplant op hellingen met een goede afwatering. Gelukkig is onze wijnstreek Yamanashi bergachtig. Onze koshustokken staan op hellingen onder aan de beroemde Mount Fuji, op een vulkanische ondergrond. Dat verklaart de minerale toetsen in onze wijn.' Ik vraag Ayana waar koshu het best bij gedronken wordt: 'Koshu past bij de trend naar gezonder en lichter eten. De wijn is de ideale begeleider van sushi en rauwe vis, en ook van groene groenten die nog licht knapperig zijn. Voor mij is koshu ook de enige wijn die echt goed past bij dashi, onze umami bouillon die de basis is van veel Japanse gerechten. Sterrenrestaurants in Tokio beginnen onze wijnen nu aan te bieden bij hun menu's. En ook in het buitenland, waar de Japanse keuken wel al bekend is, groeit de interesse. We exporteren nu naar achttien landen, waaronder Groot-Brittannië, Zweden, Australië, Hongkong en Singapore.' Op het domein Grace Wine worden ook wijnen van andere druiven gemaakt, zoals merlot en cabernet sauvignon (bekend van bordeaux) en chardonnay en pinot noir (bekend van bourgogne). Ayana heeft zelfs beslist om een schuimwijn te produceren: 'Jullie weten ongetwijfeld dat Japanners dol zijn op Europese wijnen, in het bijzonder de Franse. Al grappend zeggen we weleens dat Japanners eigenlijk geen wijn drinken, maar etiketten: ze zijn nogal onder de indruk van de grote namen. Met met de nieuwe generatie is dat aan het veranderen, die kent heus wel iets van wijn. Maar ze kent veel minder de wijnen uit eigen land. Japan is vooral een land van bier en sake, maar sake gaat de laatste jaren achteruit, terwijl de consumptie van bier en druivenwijn omhoog gaat.' Van welke wijnen houdt ze zelf? 'Iedereen in Japan houdt van bourgogne, ik ook, maar net daarom wil ik een ander antwoord geven. Ik hou van cabernet franc, en dus van de lichte rode wijnen van de Loire: Chinon, Saumur-Champigny, Bourgueil. Wat witte wijn betreft ben ik dol op droge Duitse riesling.' Niet toevallig kiest ze dus voor wijnen die een fijne, elegante, delicate stijl hebben. Net als koshu.