In de Dictionnaire Encyclopédique des Cépages, het standaardwerk van Pierre Galet over druivenrassen, staan er 9600 opgelijst. Daarvan werden er om en bij de duizend aangeplant om wijn van te maken. Maar vandaag wordt bijna 80 procent van alle wijn in de wereld gemaakt van ongeveer 20 druiven. Koplopers zijn chardonnay, sauvignon blanc, chenin blanc en riesling voor witte wijnen, cabernet sauvignon, merlot, pinot noir, syrah en grenache voor rode. De cijfers spreken voor zich: de variëteit in de wijnwereld is sterk ingekrompen.
...

In de Dictionnaire Encyclopédique des Cépages, het standaardwerk van Pierre Galet over druivenrassen, staan er 9600 opgelijst. Daarvan werden er om en bij de duizend aangeplant om wijn van te maken. Maar vandaag wordt bijna 80 procent van alle wijn in de wereld gemaakt van ongeveer 20 druiven. Koplopers zijn chardonnay, sauvignon blanc, chenin blanc en riesling voor witte wijnen, cabernet sauvignon, merlot, pinot noir, syrah en grenache voor rode. De cijfers spreken voor zich: de variëteit in de wijnwereld is sterk ingekrompen. Daar kwam reactie op. Een nieuwe generatie wijnliefhebbers werd de ABC-generatie genoemd, wat staat voor 'Alles Behalve Chardonnay' en 'Alles Behalve Cabernet'. Die generatie was uitgekeken op de internationaal bekende druiven en zocht naar nieuwe smaakervaringen. Vandaar het succes van de zogenoemde autochtone druiven waarmee nieuwe wijnlanden zich profileerden: de carmenère van Chili, de pinotage van Zuid-Afrika, de zinfandel van Californië, de grüner veltliner van Oostenrijk, de tempranillo van Spanje, de touriga nacional van Portugal... Ook Italië, waar zelfs de kleinste regio haar plaatselijke druivenrassen heeft, kende daardoor een groeiende belangstelling: sangiovese in Toscane, nebbiolo en barbera in Piemonte, sagrantino in Umbrië, verdicchio in Marche, aglianico in Basilicata, negroamaro in Puglia, nero d'avola in Sicilië... Franse wijnstreken begonnen eveneens hun regionale druiven te promoten, om op die manier op te tornen tegen beroemde streken als Bordeaux en Bourgogne, met hun al even beroemde druiven. Zo worden in de Jura de Bourgondische pinot noir en chardonnay geteeld, maar ook de lokale trousseau, poulsard en savagnin. De Savoie heeft zijn roussette en mondeuse. Het Franse zuiden wemelt van de lokale druiven (zie kader), maar tot nu toe bleven hun namen meestal verborgen in assemblages met bekendere druiven: bourboulenc, clairette, rolle en picpoul voor witte wijnen, cinsault, carignan, terret en marselan voor rode. En in de Loire - streek van de bekende sauvignon blanc en cabernet franc - worden nu wijnen gemaakt van druiven waarvan vroeger niemand had gehoord: romorantin, grolleau, pineau d'aunis. Sommige van die vergeten druiven blijken zelfs de voorouders van bekendere druiven te zijn. In het Franse zuidwesten hebben ampelografen (wetenschappers van de wijnstok) via genetisch onderzoek vastgesteld dat de merlot - de belangrijkste druif in Saint-Emilion en Pomerol - afstamt van twee lokale druiven: fer servadou en txakoli. Gouais blanc, een druif die in de zestiende eeuw verbannen werd uit de Franse wijngaarden omdat ze niet goed genoeg werd bevonden, blijkt de voorouder te zijn van meerdere hedendaagse druiven, waaronder chardonnay. Van regionale druiven die alleen binnen hun eigen streek bekend zijn, zet de interesse voor onbekende druiven zich verder. Ook obscure rassen die niet meer geteeld werden of uit voorheen onbekende wijnlanden komen, duiken plots opnieuw op. Vooral natuurlijke wijnbouwers die naar meer biodiversiteit streven, zijn er de voortrekkers van. Het doet denken aan de culinaire wereld van enkele decennia geleden, toen vergeten groenten werden herontdekt. Maar leveren die vergeten druiven ook betere wijn op? 'Ik sta er zeker voor open', zegt Benjamin De Buck, sommelier van restaurant Vrijmoed (2 sterren). 'Klanten willen vandaag immers originele, verrassende smaken, ook in het glas. Maar het is aan ons, sommeliers, om een selectie te maken. Want sommige van die druiven zijn terecht vergeten, ze zijn niet altijd goed.' Eenzelfde geluid horen we bij Jasper Van Papeghem, sommelier van restaurant De Jonkman (2 sterren): 'Klanten verlangen steeds meer naar boeiende verhalen rond wat ze eten en drinken. Maar het is niet omdat het verhaal boeiend is, dat de wijn dat ook is. Van sommige druiven denk ik: laat ze maar in de vergeethoek blijven. Maar er zitten ook aangename verrassingen tussen.' De internationale druiven kennen niet voor niets een groot succes: ze bieden evenwichtige, beschaafde, afgeronde smaken in het glas. Ze worden dan ook 'nobele' druivenrassen genoemd, en staan aangeplant in de bekendste streken met de duurste wijnen. Minder bekende rassen zijn vaak ruwer, aardser, hoekiger. Sommige werden in de loop der tijden zelfs verboden door de toenmalige vorsten. Hoogstens werden ze nog gebruikt om karakter, structuur, bitterheid of zuur toe te voegen aan wijnen van bekendere druiven. Maar net daarom vinden sommige wijnbouwers het spannend om van deze 'onbeschaafde' rassen een wijn te maken, en willen sommige wijnliefhebbers zo'n wijn proeven. 'Klanten willen steeds vaker verrast worden', zegt sommelier Tom Ieven van Hof van Cleve (3 sterren). 'Daarom schenk ik weleens een wijn van een vergeten druif. Maar hij moet gastronomisch passen bij onze keuken.' Benjamin De Buck zet deze wijnen niet op de wijnkaart. 'Want dan zou niemand ze nemen. Ik schenk ze per glas bij de menu's, zodat ik er toelichting bij kan geven.' Jasper Van Papeghem schenkt ze ook alleen per glas: 'Dan kun je de klant laten voorproeven. Als de wijn niet bevalt, kun je nog altijd iets anders schenken.' 'Je moet de avontuurlijke aard van de klanten ook niet overschatten', besluit Tom Ieven. 'Er zijn nog heel wat klassieke wijndrinkers.' Toch zal de trend naar meer diversiteit in de wijnwereld zich doorzetten. En wie weet, de smaakvoorkeuren van wijndrinkers veranderen.