Dat frietjes niet bijster gezond zijn, wist je al, maar gevaarlijk? Dat is voor de meeste mensen sinds enkele maanden nieuwe kennis. We zetten even op een rijtje wat je nu juist moet weten over de hele discussie, en of je nu nog onbezorgd mag genieten van een van de grootste gastronomische iconen van ons land.
...

Dat frietjes niet bijster gezond zijn, wist je al, maar gevaarlijk? Dat is voor de meeste mensen sinds enkele maanden nieuwe kennis. We zetten even op een rijtje wat je nu juist moet weten over de hele discussie, en of je nu nog onbezorgd mag genieten van een van de grootste gastronomische iconen van ons land. Begin dit jaar begon de Britse gezondheidsraad Food Standards Agency (FSA) met een preventiecampagne om Britten bewust te maken van de gevaren van acrylamide, een stof die vrijkomt wanneer je voedsel dat rijk is aan koolhydraten bereidt op een te hoge temperatuur. Er is nog meer onderzoek nodig, maar de link met de ontwikkeling van kanker ligt wel al op tafel. Daarom werden de inwoners van het Verenigd Koninkrijk aangemaand het letterlijk niet te bruin te bakken. Heel wat liefhebbers van krokante korstjes schreeuwden het uit op sociale media en aangezien de internetwereld nu eenmaal een dorp is, is het debat niet in het Verenigd Koninkrijk gebleven. Het stak de Noordzee over en verhitte de gemoederen in heel Europa. Tot op het hoogste politieke niveau werden gesprekken gevoerd over hoe de hoeveelheid acrylamide in ons voedsel teruggedrongen kon worden. Daarbij kwam de werkwijze van grote voedingsproducenten in het vizier, maar ook kleinere zaken zouden maatregelen moeten nemen. Vorige maand waarschuwde minister van Toerisme Ben Weyts (N-VA), die erg veel investeert in de gastronomische reputatie van ons land, dat onze frietkoten ook wel eens in de problemen zouden kunnen komen door maatregelen om acrylamide terug te dringen. Hoe terect zijn paniekreactie was, wordt door Europees parlementslid Bart Staes (Groen) nog steeds in vraag gesteld - 'in het voorstel van de Commissie werd de verplichting tot blancheren van onze frietjes nooit ingeschreven' - maar sinds dan was ook in België het hek van de dam. Zo opperde Europa voor een verplichting om frietjes eerst te blancheren vooraleer ze te frituren. En laat dat nu net een slag zijn in het gezicht van de frietminnende Belg, die zijn aardappelsoldaatjes traditioneel twee keer bakt. België was niet de enige lidstaat die zich tot diep in haar ziel getroffen voelde door zelfs maar het idee dat er een verplichting zou kunnen komen om frietjes eerst te blancheren, dus werd er overeengekomen het deze keer te houden bij een advies. Of de Europese Commissie het daarbij houdt, zal komend voorjaar duidelijk worden. Europa raadt dus aan om frietjes eerst de blancheren en dan pas de bakken, maar dat zullen Belgische frituristen niet snel doen. De smaak en textuur verandert namelijk door een dergelijke bereiding en simpele barakken hebben er niet de infrastructuur voor. Hoe ernstig moeten we het advies dus nemen? Kunnen we nog zonder zorgen een frietje eten? Eerst en vooral: als het zo'n dag is dat je frietjes van de frituur gaat halen, weet je wellicht wel al dat je niet de meest gezonde keuze maakt. Je weet nu dat je een beetje moet opletten met eten dat rijk kan zijn aan acrylamide, maar je wist ook al langer dan vandaag dat je beter niet elke dag frietjes eet. Al is het maar omdat overgewicht veel meer kans geeft op gezondheidsproblemen dan af en toe genieten van een frietje. Daarbij is het ook geen nieuwe kennis dat je beter geen zwartgeblakerde toast of net-geen-aangebrande geroosterde groenten eet. Doe je dat niet voor het eventuele grotere risico op het later ontwikkelen van kanker, dan doe je het toch voor de smaak? Met 'go for gold' verspreidde de FSA dus een erg culinair verantwoorde slogan, want dat is gewoon ook het lekkerste. Toch is het op zich geen slechte zaak dat Europa zich buigt over de hoeveelheid acrylamide in ons voedsel, want zo komen de hoge bereidingstemperaturen in de voedingsindustrie wel op tafel te liggen. Chips, gepaneerd voedsel en consorten worden in sommige bedrijven in olie gedoopt met een temperatuur die in het niets wegsmelt vergeleken met de olie in een gemiddeld frituur. Die hoge temperatuur verhoogt overigens niet enkel de hoeveelheid acrylamide, de praktijk is ook niet erg bevorderlijk voor de smaak en het uitzicht - waardoor er dan weer smaak- en kleurstoffen nodig zijn om een aantrekkelijk product te bekomen. De Europese consumentenorganisatie BEUC toont zich dan ook lichtjes tevreden, nu de sector vijftien jaar na het bekend worden van de link tussen acrylamide en kanker meer gestimuleerd zal worden te zoeken naar oplossingen. Een dag nadat Europa het tweemaal bakken van frieten afraadt, erkent ons land onze frietcultuur als immaterieel erfgoed. Een dossier indienen bij Unesco - laat staan de erkenning aldaar - is nog niet aan de orde, maar is wel al over de tongen gegaan. Met het idee 'Als iedereen tegen is, noemen we het toch gewoon immaterieel erfgoed?' maakt België nog maar eens zijn reputatie als eigenzinnige rebel waar. Iets dat eigenlijk niet mag, klinkt voor landgenoten vaak nét een tikkeltje leuker dan anders. Of is het toeval dat zowel onze frietkot- als onze biercultuur beschermd worden door hun status van immaterieel erfgoed? Je hoeft geen diploma voedingsleer te hebben om te weten dat bier en frietjes (zeker in grote hoeveelheden) niet meteen bevorderlijk zijn voor een goede gezondheid, maar net dat maakt het misschien extra leuk om er af en toe voluit van te genieten. Toch wat bang geworden van acrylamide? Er zijn een aantal zaken waardoor je je inname ervan kan beperken: