Elke dagcrème, shampoo, lipstick en deodorant, of die nu duur, goedkoop, organisch of minder natuurlijk is, beïnvloedt onze ecologische voetafdruk. Van de ingrediënten over de productie en het transport tot het gebruik en de verpakking, die hopelijk in de juiste afvalzak eindigt.

Verpakking vormt de helft van de milieu-impact van cosmetica. Die beperken is dan ook onze grootste uitdaging.

Philippe Bonningue, L'Oréal

Dat natuurlijke spelers rekening houden met de duurzaamheid van hun waren lijkt niet meer dan logisch. Maar ook grote cosmeticagroepen als L'Oréal, Beiersdorf en Unilever leveren via een duurzaam bedrijfsplan inspanningen om hun voetafdruk en die van de consument te verkleinen en zo mee te helpen de doelstellingen van het Parijs-akkoord te halen.

Dat kan op alle vlakken: Beiersdorf belooft tegen 2020 alleen nog duurzaam geproduceerde palmolie te gebruiken. Rituals produceert voor 98% in Europa, wat transport beperkt.

Clarins vervoert slechts 2% van zijn afgewerkte producten met het vliegtuig. De L'Oréal-fabriek in Libramont draait sinds 2009 op groene energie, die van Estée Lauder in Oevel bespaart de helft water door afvalwater te recycleren en te gebruiken voor de schoonmaak.

't is maar hoe je het verpakt

'Verpakking vormt de helft van de milieu-impact van cosmetica', vertelt Philippe Bonningue, Global Director of Sustainable Packaging bij L'Oréal. Volgens de Britse organisatie Zero Waste Week produceert de cosmetica-industrie jaarlijks 120 miljard verpakkingen. 730 miljoen are bos eindigt als doosje rond parfum en huidverzorging.

'We stoten veel minder CO2 uit en ons productieproces is minder vervuilend dan dat van pakweg de energie- of autosector, maar we produceren enorm veel verpakking. Die beperken is dan ook onze grootste uitdaging,' aldus Alexandra Palt, Chief Corporate Responsibility Officer bij L'Oréal.

Nog niet alle verpakkingen zijn 100% recycleerbaar, want leveranciers kunnen ons de grote hoeveelheden die we nodig hebben nog niet garanderen.

Alexandra Palt, L'Oréal

Zero waste-producten zoals onverpakte shampoo bars zullen niet meteen opduiken op de massamarkt, maar grote merken en groepen leveren wel groene(re) verpakking.

Beiersdorf ruilde na de LCA (levenscyclusanalyse) van Nivea-dagcrème glas in voor plastic potjes omdat die 15% minder broeikasgassen uitstoten. (Dat percentage stijgt als de consument het potje ook recycleert.)

Clarins gebruikt alleen glazen, deels gerecycleerde potten omdat die volgens het merk milieuvriendelijker zijn. Dior schakelde over op natuurlijke inkt en duurzaam gewonnen kartonnen doosjes, skipt cellofaan en verving instructiefolders door QR-codes. Aveda bespaart elk jaar zeshonderd ton nieuw plastic door een deel van zijn shampoos in volledig gerecycleerde petflessen te stoppen.

Extra Firming Jour (85 euro) van Clarins. 25% gerecycleerd glas, de natuurlijke ingrediënten worden met respect voor de natuur geteeld en ontgonnen.

Allemaal weldoordachte keuzes, maar waarom bestaat niet elke verpakking uit 100% gerecycleerd materiaal? 'Die markt is nog onvoldoende ontwikkeld', verklaart Palt. 'Leveranciers kunnen ons de grote hoeveelheden die we nodig hebben nog niet garanderen.'

Volgens Unilever wordt slechts 14% van alle plastic verpakking, dus niet enkel van cosmetica, gerecycleerd. (Eén derde daarvan komt terecht in fragiele ecosystemen, 40% eindigt op de afvalberg. Met dank aan de consument en ontoereikende of onbestaande recycleersystemen.)

Kleiner is fijner

Ook refills en kleinere verpakkingen zijn een optie. 'Uit analyse blijkt dat door refills van onze dag- en nachtcrème te kopen, er op jaarbasis 74% CO2, 69% energie en 75% water wordt bespaard,' vertelt Niki Schilling, Innovation Director van Rituals. 'Voor navulverpakkingen bodycrème is dat 70% CO2, 65% energie en 45% water.' Twee keer een fles La Source shampoo van L'Oréal Professionnel bij de kapper aanvullen spaart één plastic flacon uit.

De compressed deodorants van Axe, Rexona en Dove zitten in een kleinere aluminium spuitbus en bevatten minder drijfgas, maar gaan even lang mee als een gewone bus. (Een stick of roll-on blijft evenwel een groenere keuze.) Yves Rocher ontwikkelde geconcentreerde shampoo en douchegel in flesjes van 100 ml waarmee je huid en haar even vaak kunt wassen als met zijn flessen van 300 en 400 ml.

Cherry Almond Softening Shampoo (18 euro) van Aveda. Vegan shampoo, verpakt in 100% gerecycleerd polyetheen.

Waarom bestaan die laatste dan nog? 'Het is een nieuwe gewoonte die zich bij de consument moet verspreiden', vertelt Morgan Couvreur, communicatiedirecteur op het hoofdkantoor van Yves Rocher. 'Het duurt even voor hij eraan gewend is. Daarom bieden we momenteel nog beide aan.'

Je kunt wel meer kritische kanttekeningen plaatsen. Waarom blijven niet-composteerbare reinigingsdoekjes bestaan? Is een doosje rond een potje crème echt nodig? Waarom worden spuitbussen niet vervangen door sticks of roll-ons?

We blijven aan groenere innovaties werken. Zoals formules waarvoor de consument minder of minder warm water nodig heeft, waardoor hij zijn ecologische voetafdruk verkleint.

L'Oréal

Deels omdat de consument vaak de voorkeur geeft aan meer vervuilende producten, hoewel hij volgens Schilling 'steeds vaker kiest voor merken die sociaal en ecologisch hun steentje bijdragen aan een betere wereld', en deels omdat bedrijven nog meer inspanningen zouden kunnen doen.

'We zijn zeker niet perfect', beaamt Palt. 'Zo zit er nog karton rond onze producten, maar wel minder dan vroeger. L'Oréal produceert zo'n acht miljard producten per jaar. Het maakt echt een verschil dat die allemaal duurzamer zijn geworden.'

'We blijven aan groenere innovaties werken. Zoals formules waarvoor de consument minder of minder warm water nodig heeft, waardoor hij zijn ecologische voetafdruk verkleint. Of zogenaamde droge formules die minder water bevatten. Die beperken de grootte van het product en dus ook de verpakking en het transport.'

The Ritual of Namaste Active Firming Day Cream (36,50 euro en 32,50 euro voor een navulling) van Rituals. Alle dag- en nachtcrèmes van het merk zijn navulbaar.
Orchidée Impériale Black (1180 euro, 900 euro per refill) van Guerlain. Navulbare luxe in een door porseleinmaker Bernardaud handgemaakte pot.
Made for All Gentle Body Wash (34,50 euro) van Kiehl's. Een bioafbreekbare formule met duurzaam geteelde aloë vera in gerecycleerde verpakking. Vanaf eind november beschikbaar.
1.85 HA Booster (87 euro) van Skin Regimen, in het schoonheidssalon.
De CO2-neutrale skincare wordt geproduceerd met groene elektriciteit. I Love My Planet Concentrated Shampoo (3,95 euro) van Yves Rocher.
Aura refill (69,90 euro voor 50 ml) van Thierry Mugler. Mugler-parfums zijn sinds 1992 navulbaar.
Rosemary & Vetiver Shower Gel (9,99 euro) van Love Beauty & Planet, bij Delhaize. Duurzame ingrediënten in gerecycleerde flesjes, op de dop en pomp na.
39% minder plastic dan een gewone flacon van het merk. La Source Shampoo (21,20 euro) van L'Oréal Professionnel. Navulbare, stapelbare (dus plaatsbesparend bij transport) flacons vegan shampoo.