Opvoeding aan het hof, met of zonder koninklijke nanny's?

13/10/16 om 00:30 - Bijgewerkt om 09:56

Bron: Royals

In de meeste koninklijke gezinnen moet de zorg voor de kinderen vaak aan de nanny worden overgelaten. Diep in ons hart zijn wij - gewone stervelingen - toch een beetje jaloers op zo'n handige oppas in huis. De jonge koninklijke paren zelf vinden dat echter niet altijd even leuk. Van Kate en William bijvoorbeeld was geweten dat ze hun kinderen liever alleen hadden opgevoed en enkel een huishoudster in dienst wilden nemen. Zij moesten noodgedwongen terugkomen op hun beslissing. Toch is er een evolutie merkbaar. De huidige jonge generatie royals is veel meer betrokken bij de opvoeding van haar kinderen, en dat is maar goed ook.

Opvoeding aan het hof, met of zonder koninklijke nanny's?

Kate wou het absoluut zonder nanny doen, maar kwam algauw bedrogen uit. George was nog maar een paar maanden oud toen de Spaanse Maria Teresa Turrion Borrallo in de arm werd genomen. © Isopix/Camera Press/Rota

Koninklijke nanny's

Je ziet ze zelden op de foto, tenzij op de achtergrond, maar ze zijn er bijna altijd. Om prinsjes en prinsesjes hun neus af te vegen, in het gareel te laten lopen of op schoot te nemen terwijl mama en papa het druk hebben met representatieve taken. Discreet, maar alom-tegenwoordig en onvervangbaar: de koninklijke nanny.

Nooit zouden ze er een nemen, zwoeren Kate en William voor de geboorte van baby George. Een huishoudster, tot daaraan toe, maar voor hun kinderen zouden ze zelf zorgen. Geen nanny die hun baby vaker zou zien dan zijzelf en misschien wel eerder getuige zou zijn van het eerste lachje of de eerste stapjes. Maar kijk: George was nauwelijks een paar maanden oud of daar deed de Spaanse Maria Teresa Turrion Borrallo, afgestudeerd aan het prestigieuze Norland College, het Oxford voor kinderverzorgsters, haar intrede.

Moeilijke evenwichtsoefening

Toen William de leeftijd van George had, was Barbara Barnes de nanny van dienst. Ze sliep in de nursery in de buurt van William.

Toen William de leeftijd van George had, was Barbara Barnes de nanny van dienst. Ze sliep in de nursery in de buurt van William.

'De harde realiteit is dat een koninklijke agenda eenvoudigweg niet te combineren valt met voltijds ouderschap', zegt koninklijke biografe Ingrid Seward. 'Koningen en koninginnen, (kroon)prinsen en -prinsessen hebben zo vele verplichtingen dat constante opvang voor hun vaak nog jonge kinderen geen luxe is, maar bittere noodzaak.' Met andere woorden: iemand moet ervoor zorgen dat het koninklijke kroost zijn huiswerk maakt, de afspraak met de tandarts haalt, op tijd in bed raakt,... terwijl mama en papa naar een staatsbanket zijn, op reis naar het buitenland of gewoon aan het werk. Geen wonder dus dat er een grote mate van intimiteit groeit tussen kind en nanny. 'William begon elke dag met een knuffel bij Barbara Barnes (de nanny)', schrijft Ingrid Seward in haar biografie van de Britse Prinsen William en Harry. 'Daarna zorgde ze voor zijn ontbijt. Tegen dan was ook zijn moeder, Prinses Diana, wakker en dook William bij haar in bed voor de tweede knuffel van de dag.' Ook als William 's nachts wakker werd door een pijntje of een slechte droom was het Barbara die hem troostte. 'Barbara sliep dicht bij William in de nursery en had, in tegenstelling tot Diana, geen schoonheidsslaapje nodig', aldus Seward.

Stoot onder de gordel

Als je niet opgegroeid bent in een wereld met nanny's en gouvernantes kan zoiets behoorlijk vreemd lijken. Dat was het geval toen Els Vandewijngaerden, voormalig kindermeisje bij Prinses Astrid, uit de biecht klapte. 'Als de kinderen een nachtmerrie hadden, kwamen ze naar mij toe', verklaarde ze in 2008 tegenover de krant Het Nieuwsblad. 'Astrid zou het niet geapprecieerd hebben als ze bij haar kwamen huilen.'

Vandewijngaerden werkte in 1995, na de geboorte van Luisa Maria, een jaar als kindermeisje bij Astrid. Samen met een gouvernante stond ze in voor de vier prinsenkinderen. 'We vervingen in feite met ons tweeën hun moeder en hun vader', zei Vandewijngaerden. 'We bleven daar slapen want we moesten altijd beschikbaar zijn.' Door de vele verplichtingen had het prinsenpaar weinig tijd voor zijn kinderen. 'Toen Luisa Maria tien dagen oud was, moest Prinses Astrid al op officieel bezoek naar Amerika. De baby bleef bij ons. Borstvoeding heeft Luisa Maria slechts enkele dagen gekregen. Het was echt de bedoeling dat wij de kinderen opvoedden. Astrid was het zelf zo gewoon, maar voor mij was het toch even slikken. Als je kind je eerste fruitpapje krijgt of zijn eerste stapjes zet, is dat toch iets speciaals.' Luisa Maria kende Els beter dan haar eigen moeder. 'Het gebeurde dat ze begon te huilen als haar moeder haar vastpakte. Ze kende haar moeder niet echt. Prinses Astrid raakte dan een beetje in paniek omdat ze niet wist hoe ze ermee moest omgaan.'

Vandewijngaerden weet een en ander aan de relatie van Astrid met haar eigen moeder, Koningin Paola, die, dat is bekend, allesbehalve een Italiaanse mamma was. In de jaren dat Paola en Albert uit elkaar gegroeid waren, werden de kinderen heel vaak toevertrouwd aan kindermeisjes en bedienden. Prinses Astrid liet via een verklaring van het Paleis weten dat ze de uitlatingen van Vandewijngaerden beschouwde als een 'unfaire aanval op de manier waarop zij haar rol als moeder van vijf kinderen vervult'. 'Het moederschap combineren met professionele en officiële activiteiten is voor vele vrouwen niet vanzelfsprekend. Prinses Astrid doet haar best om haar kinderen goed op te voeden en bij te staan zonder aan haar verplichtingen als lid van de koninklijke familie te verzaken', luidde het. Vandewijngaerden bood haar excuses aan, en wie Astrid tegenwoordig met haar volwassen kinderen ziet, weet dat alles goed is afgelopen.

Revolutie op het Paleis?

'Hoe verder je teruggaat in de tijd, hoe belangrijker de nanny was', stelt Seward. 'In sommige gevallen nam ze de moederrol bijna helemaal over.' Elizabeth, die in 1952 op haar 26ste koningin werd, werd haast volledig door haar nieuwe verantwoordelijkheden in beslag genomen. Audiënties, staatszaken: het slorpte haar helemaal op. Kroonprins Charles zag zijn moeder elke dag een uurtje 's ochtends en 's avonds. Dan zat de vorstin op een krukje in de badkamer en keek ze toe hoe een kindermeisje de troonopvolger een bad gaf.

Een generatie later stopte Diana haar zonen zelf in bad en Kroonprins Charles werd door zijn vader bespot omdat hij officiële activiteiten weigerde die samenvielen met het baduurtje van William.

Soms was er een buitenstaander nodig om een frisse wind te laten waaien door de koninklijke paleizen waar de eeuwenoude wetten van de aristocratie lange tijd golden. Prinses Grace van Monaco bijvoorbeeld, Amerikaanse van geboorte, had wel een nanny voor haar kinderen - de Britse Maureen King - maar ze wilde het moederen toch niet te veel aan anderen overlaten. Dat was even wennen voor Prins Rainier die was opgegroeid met afwezige ouders. Maar ook hij ging overstag. 'Mijn beide ouders, hoe druk ze het ook hadden, waren zeer betrokken bij het gezinsleven', vertelde Prinses Caroline daarover. 'Ze stopten ons zelf in bed, en dat was toen, in die kringen, bijna revolutionair. We aten ook samen, in plaats van, zoals toen gebruikelijk was, apart met de nanny.'

Hoewel Mathilde zo veel mogelijk zelf probeert te doen, kan ook zij niet zonder koninklijke oppas. Toen Elisabeth en Gabriel klein waren, deed ze een beroep op de diensten van Fia. Deze foto toont Fia met de kinderen op het huwelijk van Mathildes zus Elisabeth op 22 juli 2006.

Hoewel Mathilde zo veel mogelijk zelf probeert te doen, kan ook zij niet zonder koninklijke oppas. Toen Elisabeth en Gabriel klein waren, deed ze een beroep op de diensten van Fia. Deze foto toont Fia met de kinderen op het huwelijk van Mathildes zus Elisabeth op 22 juli 2006.

Hands-on moeders en vaders

Bij de huidige generatie royals zie je dat de nanny vooral een ondersteunende en aanvullende rol vervult. De meesten willen zo veel mogelijk hands-on moeder en vader zijn. Als er weinig bekend is over de gouvernantes in Laken - voor kindermeisjes deed het hof vaak een beroep op De Hummeltjes in Hasselt - is dat ook omdat hun rol uiterst beperkt is. Er zijn geen inwonende nanny's en het is Mathilde die het huiswerk van de kinderen nakijkt, hun boterhammen smeert, verjaardagspartijtjes organiseert, voorleest, knuffelt en troost. Koning Filip is, in de woorden van zijn echtgenote, 'een verwenpapa'.

Een andere evolutie is dat kindermeisjes en gouvernantes tegenwoordig nog zelden langer dan een paar jaar in dienst blijven, en niet, zoals vroeger, tot de 18de verjaardag van hun pupil, of, in het geval van de Britse Koningin Elizabeth, tot aan het huwelijk. Daarmee wil men voorkomen dat kinderen zich te veel gaan hechten aan hun nanny. Maar volgens Hansje Görtz, die een tijdlang nanny was voor de Nederlandse koninklijke familie en nu haar eigen bureau Görtz & Crown heeft, is dat onvermijdelijk. 'Dat een kind zich gaat hechten aan iemand die veel van de verzorging en opvoeding van het kind op zich neemt, is niet te vermijden. Hier moet je zeker rekening mee houden als ouder. Het is belangrijk dat de nanny een team vormt met de ouders en geen competitie aangaat. Het is ook haar taak aan te geven aan het kind dat de ouders altijd op de eerste plaats komen en in positieve zin over hen te praten. De ouders ook in alles te betrekken, zelfs als ze er niet zijn. Mocht een kind in eerste instantie toch naar de nanny toelopen voor troost als hij of zij zich bezeerd heeft, is het belangrijk het kind op te pakken en naar de ouder te brengen zodat die alsnog het kind kan troosten, zonder dat het het gevoel heeft afgewezen te worden.'

Vertrouwenskwestie

Heel soms moet een nanny noodgedwongen een moeder vervangen. Op het einde van 1935 publiceert het Belgisch Koninklijk paleis volgende advertentie in de Nieuwe Rotterdamsche Courant: 'Adellijke Belgische familie zoekt gouvernante.' Na het overlijden van Koningin Astrid zochten ze voor de moederloze Boudewijn - toen vijf jaar oud -een gouvernante die hem ook Nederlands moest leren. Margaretha (Greetje) de Jong, een gediplomeerd pedagoge, is een van de 250 kandidaten die antwoorden op de advertentie. Als ze in het Paleis van Laken voor de ultieme selectieproef kennismaakt met Koning Leopold, is ook zijn moeder, Koningin Elisabeth, erbij. Veel later haalde Margaretha de Jong herinneringen boven aan de eerste ontmoeting met Boudewijn. 'Ik was in de badkamer toen de koning binnenstapte met aan zijn hand een kleine jongen met een gesloten gezicht. Hij monsterde me enigszins angstig en ik denk dat ik hetzelfde deed. Maanden later vroeg Boudewijn me: 'Weet u nog wat u dacht toen u mij zag?' Ik zei dat ik het niet meer wist, en hij vulde aan: 'U dacht: ik hoop dat we van elkaar gaan houden, en dat doen we, is het niet?' Margaretha de Jong bleef tot aan zijn overlijden een vertrouwenspersoon voor Boudewijn.

Eigen cirkel

Soms volstaat een simpele advertentie om de ideale nanny te vinden, maar soms blijft het ook gewoon in de familie. Voor William en Kate Maria Teresa Turrion Borrallo inhuurden, riepen ze de hulp in van Williams voormalige nanny Jessie Webb, de opvolgster van Barbara Barnes. Omdat die al 70 was, gaf ze onmiddellijk aan dat de opdracht maar tijdelijk kon zijn.

Estelle van Zweden vindt het helemaal niet erg als ze met Katie moet optrekken. Zo te zien hebben ze het beiden erg naar hun zin met elkaar.

Estelle van Zweden vindt het helemaal niet erg als ze met Katie moet optrekken. Zo te zien hebben ze het beiden erg naar hun zin met elkaar.

Voor haar dochtertje Estelle contacteerde de Zweedse Kroonprinses Victoria aanvankelijk het gerenommeerde agentschap Eden in London, waar ook de Prinsessen Mette-Marit van Noorwegen en Mary van Denemarken een beroep op deden. De advertentie op de website vermeldde dat de nanny 3000 euro per maand zou verdienen, met beschikking over een eigen flat en auto. Toen de pers daarop focuste, trok het agentschap de advertentie in en wendde Victoria zich tot een oude bekende. Elisabeth Zimmerman, inmiddels 65, was tussen 1979 en 1991 nanny voor de drie kinderen van Koning Carl Gustaf en Koningin Silvia. 'Het kersverse ouderschap is zo overweldigend dat het niet zo vreemd is dat prinsenkinderen - eenmaal zelf ouder - een beroep doen op iemand die ze al van jongs af kennen', zegt Seward. 'Dan primeert de vertrouwensband, de kwalificaties zijn minder belangrijk.'

De kleine Christian van Denemarken voelde zich geborgen in de armen van Mette, zijn nanny.

De kleine Christian van Denemarken voelde zich geborgen in de armen van Mette, zijn nanny.

Manusje-van-alles

Maria Teresa Turrion Borrallo, de meest beroemde nanny, studeerde af aan het prestigieuze Norland College. De drie jaar durende opleiding kost zo'n 45.000 euro en recentelijk werden ook krijgskunsten, zoals taekwondo, en stuntrijden aan het curriculum toegevoegd. Dat laatste zou vooral dienen om paparazzi te vlug af te zijn.

Toch is de allerbelangrijkste eigenschap voor een koninklijke nanny noch stuntrijden noch kinderliefde, maar wel discretie. Als nanny krijg je een unieke inkijk in het privéleven van de royals - je gaat mee op vakantie, je maakt deel uit van de huiselijke kring, je bent getuige van ruzies en conflicten - en dan is het erg belangrijk dat je het stilzwijgen bewaart over alles wat je ziet en hoort. Als je dat niet doet, kunnen de gevolgen meedogenloos zijn.

Tot in het graf

Dat ondervond Marion Crawford, alias Crawfie, jarenlang de gouvernante van Elizabeth en Margaret, toen er in 1950 in het Amerikaanse tijdschrift Ladies' Home Journal een reeks artikelen verscheen over haar belevenissen. Crawfie onthulde geen geheimen, integendeel. De toon van de stukken was zeemzoet en de inhoud ging als volgt: 'Als de prinsesjes fris gewassen en in pyjama slaapwel komen zeggen, is er geen gezeur om nog een beetje langer te mogen opblijven. Alleen gelach om mama's grapjes, een laatste kus van papa en dan twee vrolijke meisjesstemmen die vrolijk op de trap roepen: Goodnight mummy, goodnight daddy.'

Niet echt explosief materiaal maar de Britse royals voelden zich verraden omdat Crawfie achter hun rug om met de pers had gepraat en uit de biecht had geklapt. Ze werd ontslagen, moest haar woning verlaten en niemand van de koninklijke familie heeft ooit nog één woord tegen haar gesproken. Crawfie werd nooit meer uitgenodigd en doodgezwegen. Ze bestond niet meer.

Hansje Görtz - de vroegere nanny van Amalia, Alexia en Ariane - runt tegenwoordig een opleidings- en bemiddelingsbureau voor nanny's. Eveline van den Bent (zie foto) kwam als nanny in dienst, maar werkte zich op tot personal assistant van het koninklijke paar. Om de hechting van hun opgroeiende kinderen aan de nanny's tegen te gaan wisselen Willem-Alexander en Máxima om de paar jaar van oppas. De Nederlandse koning wil koste wat het kost voorkomen dat zijn kinderen dezelfde negatieve ervaring opdoen als hijzelf. Als klein ventje ging hij op Schiphol op de vlucht toen hij zijn moeder zag aankomen. De nanny moest hem troosten en Beatrix mocht zelfs niet in zijn buurt komen. Van vervreemding gesproken...

Hansje Görtz - de vroegere nanny van Amalia, Alexia en Ariane - runt tegenwoordig een opleidings- en bemiddelingsbureau voor nanny's. Eveline van den Bent (zie foto) kwam als nanny in dienst, maar werkte zich op tot personal assistant van het koninklijke paar. Om de hechting van hun opgroeiende kinderen aan de nanny's tegen te gaan wisselen Willem-Alexander en Máxima om de paar jaar van oppas. De Nederlandse koning wil koste wat het kost voorkomen dat zijn kinderen dezelfde negatieve ervaring opdoen als hijzelf. Als klein ventje ging hij op Schiphol op de vlucht toen hij zijn moeder zag aankomen. De nanny moest hem troosten en Beatrix mocht zelfs niet in zijn buurt komen. Van vervreemding gesproken...

Verloop

Het gebeurt wel vaker dat ouders, en dan vooral moeders, jaloers zijn op de hechte band die hun kind ontwikkelt met het kindermeisje. Toen William naar de kleuterklas ging, stuurde Diana Barbara Barnes de laan uit. Vier jaar was lang genoeg geweest, redeneerde ze. Prins William hield haar echter in ere: zijn nanny was eregaste op zijn huwelijk. Later was Diana jaloers toen Charles, inmiddels haar ex-man, een soort gouvernante voor zijn kinderen (toen 13 en 11) in dienst nam. Tiggy Legge-Bourke was zelf nogal een kwajongen, jong en avontuurlijk. 'Ik geef hen waar ze op deze leeftijd behoefte aan hebben: avontuur, actie en veel frisse lucht', zei Tiggy. 'Diana geeft ze popcorn voor de televisie.'

Een andere manier om te zorgen dat de kinderen niet té gehecht raken, is vrij snel van nanny wisselen. Van Koningin Máxima is bekend dat ze twee kindermeisjes heeft voor haar drietal, een Nederlandstalig en een Spaanssprekend, en dat ze nooit langer dan twee jaar blijven.

De Royals hofboetiek
De Royals boekenclub
De Royals verzamelmap

Onze partners