Sanam alaikum!

25/01/18 om 21:00 - Bijgewerkt op 18/04/18 om 15:16

De Iraanse Sanam Khatibi wou valkenier worden, werd dierentemster in een wildpark, maar koos voor een leven als kunstenares. Haar atelierwoning in Brussel is een sensuele alibabagrot vol persoonlijke souvenirs en brutale kunst. Nest kreeg een privérondleiding.

Sanam alaikum!

© HANNES VANDENBROUCKE

Sanam Khatibi, onthoud die naam. Ook al is dat misschien makkelijker gezegd dan gedaan. De Iraanse kunstenares woont al een tijdlang in Brussel, waar haar schilderijen en tapijten met succes hun weg vinden naar verzamelaars van hedendaagse kunst. Ook internationaal loopt het storm voor Khatibi's werk. Dankzij haar galeriehouder Rodolphe Janssen hangt ze nu op beurzen van Miami tot Düsseldorf. Het online platform voor kunstverzamelaars Artsy plaatste haar in een lijst met 20 toonaangevende vrouwelijke figuratieve schilders van het moment. Terecht ook: ze maakt sterk en raadselachtig werk. En vooral heel persoonlijk, want als je goed naar haar schilderijen kijkt, zie je zowel oosterse als westerse elementen opduiken. Haar levensverhaal kan je doorheen haar verfstreken lezen.

Sanams schilderijen vertrekken altijd vanuit de wilde natuur: het eerste wat ze schildert zijn de bomen, de waterpartijen en het landschap. Daarna komen mensen en dieren haar composities bevolken.

Sanams schilderijen vertrekken altijd vanuit de wilde natuur: het eerste wat ze schildert zijn de bomen, de waterpartijen en het landschap. Daarna komen mensen en dieren haar composities bevolken. © HANNES VANDENBROUCKE

Van Perzische miniaturen tot primitieve kunst, van gewelddadige oude meesters tot de junglescènes van 'Le Douanier' Rousseau: Sanam absorbeert het allemaal in haar fantasiewereld. En die is niet bepaald lieflijk, ook al zien haar werken er misschien op het eerste gezicht paradijselijk uit. "Steden of straten zal je mij nooit zien schilderen. Ik begin altijd eerst met het bos of de planten", vertelt ze als ze ons naar haar studio in de tuin leidt. Inderdaad: de onafgewerkte doeken in haar atelier tonen vooral vegetatie, met aanzetten van naakte figuren en wilde dieren. "Mijn werk gaat over dierlijkheid en over de primaire impulsen van mens en dier," zegt ze vrank en vrij, "maar evengoed over onderdrukking en dominantie. En over de dynamiek tussen man en vrouw. Alles wat primitief, wild of instinctief is, trekt me enorm aan. De mens is en blijft een primitief wezen, geleid door angsten en driften. Onder dat dunne laagje cultuur zijn we misschien allemaal wel beesten."

WANDELEN MET LUIPAARDEN

Hoewel ze zelf midden in Brussel woont, duiken nooit stedelijke taferelen op in haar werk. Mens en dier delen volgens haar dezelfde primitieve impulsen en driften, ondanks dat laagje beschaving dat hen onderscheidt. Sanams levensverhaal is al even wild als haar werk: ze werkte als valkenier en verzorgster in een Afrikaans dierenpark, tot ze via Kopenhagen in Brussel belandde. Hier bouwt ze haar carrière uit, in samenwerking met galeriehouder Rodolphe Janssen.

Hoewel ze zelf midden in Brussel woont, duiken nooit stedelijke taferelen op in haar werk. Mens en dier delen volgens haar dezelfde primitieve impulsen en driften, ondanks dat laagje beschaving dat hen onderscheidt. Sanams levensverhaal is al even wild als haar werk: ze werkte als valkenier en verzorgster in een Afrikaans dierenpark, tot ze via Kopenhagen in Brussel belandde. Hier bouwt ze haar carrière uit, in samenwerking met galeriehouder Rodolphe Janssen. © HANNES VANDENBROUCKE

Haar klassieke negentiendeeeuwse woning leest als een persoonlijk reisverhaal, dat je zo zou kunnen verfilmen. Want ondanks haar jonge leeftijd heeft Sanam al een ongelofelijk parcours afgelegd. "Ik ben geboren in Iran, maar op mijn achtste trok ik naar Denemarken, omdat mijn moeder daar een overheidsjob had. Als expats verhuisden we ook regelmatig. We woonden een tijdje in Londen, Mexico en Brussel, waar ik uiteindelijk bleef plakken, toen mijn moeder ernstig ziek werd", zegt ze. "Ik studeerde politieke wetenschappen, maar eigenlijk wou ik valkenier worden. Een tijdlang werkte ik effectief bij een man die een collectie van 240 roofvogels had. Via hem belandde ik uiteindelijk in Afrika, waar ik in een wildpark aan de slag kon. De cheeta's, bavianen en leeuwen waren daar mijn vrienden", lacht ze. En prompt haalt ze een foto van zichzelf boven, ontspannen wandelend met luipaarden in het wild.

Zelf is ze bijzonder geïnspireerd door de brutaliteit van oude meesters als Jeroen Bosch of Lucas Cranach, al verwerkt ze ook elementen uit Perzische manuscripten of tapijten in haar werken.

Zelf is ze bijzonder geïnspireerd door de brutaliteit van oude meesters als Jeroen Bosch of Lucas Cranach, al verwerkt ze ook elementen uit Perzische manuscripten of tapijten in haar werken. © HANNES VANDENBROUCKE

Het dierlijke aspect uit haar werk is zeker en vast door die ervaringen uitgelokt. Haar fascinatie voor oude meesters, en specifiek voor het werk van Jeroen Bosch en Lucas Cranach, komt door haar verblijf in Europa. "Ongelofelijk hoe Cranach sensualiteit en geweld in één schilderij kan combineren", zegt ze, als ze een boek van hem bovenhaalt. Ze toont een vrijwel naakte Lucretia, die zichzelf doodsteekt met een dolk. "De brutaliteit in kunstwerken uit die periode is echt ongelofelijk. Ik inspireer me op Cranachs stijl en zijn thema's, maar wel op een hedendaagse manier."

WUNDERKAMMER

De leefruimte en aansluitende keuken in dit klassieke herenhuis zijn opgevat als een wereldreis in de vorm van een rariteitenkabinet.

De leefruimte en aansluitende keuken in dit klassieke herenhuis zijn opgevat als een wereldreis in de vorm van een rariteitenkabinet. © HANNES VANDENBROUCKE

Het herenhuis heeft gelijkvloers een klassieke indeling: een heldere voorkamer waar nu de keuken zit, dubbele deuren richting het intiemere salon én een tuinkamer. Vanwege het prachtige licht installeerde de kunstenares hier een tweede atelier. Er staan inspirerende kunstboeken, kleinere tekeningen, sculpturen en objecten, waaronder verrassend genoeg een collectie penissen in hout en klei.

Het zijn niet de enige voorwerpen uit de categorie 'erotica' in haar woning. In Sanams curiositeitenkabinet, netjes uitgestald in antieke bibliotheekkasten, treffen we een verzameling antieke Chinese vouwboekjes aan, vol erotische prenten. "Een vondst op de rommelmarkt", zegt ze. "Ik ga ook graag snuisteren bij antiquairs. Ik hou ervan om inspirerende objecten uit verschillende culturen in mijn woning te combineren." Inuit doodskopbeeldjes uit walvisbeen, Etruskische en Griekse kunstobjecten, Afrikaanse kunst, Mexicaanse Colima hondsbeeldjes: haar woonkamer verdient stilaan het etiket 'Wunderkammer'. "Begin alstublieft niet alles door elkaar te zetten. Alles heeft hier een persoonlijk verhaal en een vaste plek", zegt ze.

Sanam combineert oosters textiel met precolumbiaanse antiquiteiten, Afrikaanse kunst, Chinese erotische prenten en eigen schilderijen tot een uniek universum.

Sanam combineert oosters textiel met precolumbiaanse antiquiteiten, Afrikaanse kunst, Chinese erotische prenten en eigen schilderijen tot een uniek universum. © HANNES VANDENBROUCKE

De hond op haar salontafel is misschien wel het meest persoonlijke object uit haar collectie. Het dier in wit porselein stond altijd in haar ouderlijke thuis. Maar toen haar moeder stierf, kreeg de hond hier een ereplaats. De alomtegenwoordige oosterse tapijten in haar interieur verraden uiteraard ook haar roots. Maar Khatibi vertikt het om in een oosters bohemieninterieur te leven. Daarvoor is haar universum te breed, haar smaak te werelds. Net de tegenstellingen tussen cultuur en natuur, dier en mens, mannelijk en vrouwelijk uit haar werk maken deze 'East meets West'-atelierwoning zo uniek. Sanam alaikum!

INFO

sanamkhatibi.com

Zelfs Sanams keuken en slaapkamer hebben Wunderkammer-allures. De curieuze objecten vertellen het verhaal van een wereldwijze Iraanse die sensualiteit en bestialiteit wonderlijk weet te combineren in één samenhangend oeuvre.

Zelfs Sanams keuken en slaapkamer hebben Wunderkammer-allures. De curieuze objecten vertellen het verhaal van een wereldwijze Iraanse die sensualiteit en bestialiteit wonderlijk weet te combineren in één samenhangend oeuvre. © HANNES VANDENBROUCKE

Zelfs Sanams keuken en slaapkamer hebben Wunderkammer-allures. De curieuze objecten vertellen het verhaal van een wereldwijze Iraanse die sensualiteit en bestialiteit wonderlijk weet te combineren in één samenhangend oeuvre.

Zelfs Sanams keuken en slaapkamer hebben Wunderkammer-allures. De curieuze objecten vertellen het verhaal van een wereldwijze Iraanse die sensualiteit en bestialiteit wonderlijk weet te combineren in één samenhangend oeuvre. © HANNES VANDENBROUCKE

Sanam alaikum!

© HANNES VANDENBROUCKE

In het atelier in de woning zelf omringt ze zich met potloden, papier, planten en inspirerende objecten.

In het atelier in de woning zelf omringt ze zich met potloden, papier, planten en inspirerende objecten. © HANNES VANDENBROUCKE

Sanam alaikum!

© HANNES VANDENBROUCKE

Sanam alaikum!

© HANNES VANDENBROUCKE

Sanam Khatibi's atelier is het verlengde van haar fantasiewereld: een universum vol exotica, wilde dieren en... oren in plaaster.

Sanam Khatibi's atelier is het verlengde van haar fantasiewereld: een universum vol exotica, wilde dieren en... oren in plaaster. © HANNES VANDENBROUCKE

Sanam alaikum!

© HANNES VANDENBROUCKE

In haar tuinhuis trekt Sanam zich terug om geconcentreerd aan grote schilderijen te werken.

In haar tuinhuis trekt Sanam zich terug om geconcentreerd aan grote schilderijen te werken. © HANNES VANDENBROUCKE

Onze partners