Van het veld in de vaas

04/09/17 om 18:25 - Bijgewerkt op 05/09/17 om 10:49

Het ultieme boeket anno 2017 lijkt recht van het veld te komen. Maar is dat wel zo? In elk geval is de biobloementeelt in volle bloei.

Van het veld in de vaas

Een boeketje bloemen: je koopt het voor je liefste, je familie, de gastvrouw of gewoon voor jezelf. Maar is zo'n ruiker zo onschuldig als hij lijkt? Vorig jaar bestudeerden het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid van België en de onderzoeksinstelling Gembloux Agro-Bio Tech van de universiteit van Luik negentig boeketten uit diverse Belgische bloemenwinkels en supermarkten. Ze ontdekten een aantal pesticideresidu's. De kwekers overtraden geen wetten: snijbloemen eet je niet op, en er gelden geen strikte maximumnormen.

De jongste jaren trokken allerlei organisaties ook de aandacht op de soms bedenkelijke werkomstandigheden in Afrika en Zuid-Amerika, waar een aantal soorten massaal gekweekt worden. En dan zijn er nog de soms verre transporten en de hoge energiekosten in serres voor bepaalde binnenlandse teelten. Om al die redenen werden er campagnes voor 'ethische' bloemen georganiseerd. Overheden en professionals creëerden allerlei labels en certificaten.

FRIS EN EEN BEETJE KROM

Hoewel de aankopen in de sierteeltsector in België achteruitgaan, blijven snijbloemen goed voor 24 procent. Meestal gaat het om gemengde boeketten, weten ze bij het Vlaams marketingcentrum Vlam. Nog stijgingen: het aantal studenten in de floristenopleiding in het Centrum Voor Avondonderwijs gaat omhoog. Er is dus iets sexy en jong en fris aan boeketten. Maar ze moeten wild zijn, nonchalant, afwijkend en een beetje krom. Niet te perfect. En ook niet noodzakelijk samengesteld met klassieke snijbloemen.

Het ultieme hippe boeket is het veldboeket, dat geplukt lijkt te zijn langs bermen, in bossen, in Engelse en Italiaanse romantische tuinen of in heuvelachtige velden. Op sociale media als Pinterest en Instagram vliegen de veldboeketjes je om de oren. En zelden had een boek zoveel voorbestellingen (8427 op Amazon alleen al) als 'Cut Flower Garden' van de Amerikaanse Erin Benzaiken van Floret Farm (goed voor 437k volgers op nstagram), dat dit voorjaar verscheen.

VOELING MET DE SEIZOENEN

Waarom vinden we het veldboeket ineens zo aantrekkelijk? "Er zitten per definitie seizoensbloemen in", vertelt An Theunynck, verantwoordelijke communicatie en marketing van Agora, een groothandelscentrum voor professionele floristen. "Ze geven ons voeling met de realiteit, met de verandering van de seizoenen. Dat appreciëren we in virtuele tijden."

Je kan nu een veldboeketje kopen in de supermarkt, bij de bloemist of op de boerenmarkt. Of online. De kwekers hebben gezorgd voor 'nieuwe oude bloemen'. "Een tiental jaar geleden deden heel wat sierteeltbedrijven aan schaalvergroting. Ze specialiseerden zich in één product zoals rozen, gerbera's en chrysanten. Dat leidde tot een verschraling van het aanbod. Die grote bedrijven zijn er nog altijd. Maar middelgrote bedrijven hebben vooral in Nederland het roer omgegooid. Sinds een jaar of vijf breiden ze hun assortiment weer uit. Summerflowers.nl is een vereniging van meer dan zestig kwekers die seizoensbloemen telen. De pioen geniet de laatste jaren veel belangstelling, maar ook astilbe, vrouwenmantel, ridderspoor en scabiosa. Het klassieke assortiment zoals rozen, lelies en chrysanten is nog altijd belangrijk, maar ze verkopen moeilijker als ze niet samenzitten in een boeket met een paar hippe seizoensbloemen."

BIOBLOEMEN MAAND PER MAAND

Daniël Deprez van Bluet volgt de seizoenen.

Zijn winkelkalender ziet er ongeveer zo uit:

Maart en april: tulpen, seringen, sneeuwbal, magnolia

Mei: ranonkels, akelei, sieruien

Juni: pioenen en papavers, lupines, monnikskap, Zeeuws knoopje, campanula en vingerhoedskruid

Juli: korenbloemen, goudsbloemen, reukerwten, rozen, anjers en ridderspoor

Augustus: zonnebloemen, guldenroede, carthamus, ereprijs, dahlia's, gladiolen en hortensia's

September: limonium, datura's, zinnia's, paddenlelie en herfstanemonen, dahlia en gladiolen

Oktober: statice, asters, clematis

Van november tot half maart groeien er geen biobloemen. Rond Kerstmis zijn er wel biologisch geteelde hulst, kerstgroen, kornoeljetakken en dennenappels.

Info: www.bluet.be

Vooral de diversiteit in het aanbod van seizoensbloemen lijkt het gemakkelijker te maken om ook enkele ethische problemen in de sector op te lossen. "Kwekers gaan steeds vaker duurzaam telen", weet Theunynck. "Ze gaan op zoek naar sterke, ziekteresistente rassen. Preventief behandelen verdwijnt langzaam. Werken met biologische bestrijdingsmiddelen is ook in opmars."

KWALITEIT UIT VOLLEGROND

Kiezen voor lokaal geteelde bloemen, die dus weinig kilometers op de teller hebben, is niet zo vanzelfsprekend. De snijbloemensector in België heeft het moeilijk: in 2015 waren er officieel amper 23 bedrijven die snijbloemen teelden, in 2000 waren dat er nog 153. "Dat komt door de hoge productiekosten zoals voor energie, en door de sterk groeiende internationale concurrentie, onder meer uit Afrika en Colombia", verklaart Willy De Geest van AVBS, de sierteelt- en groenfederatie. "De Nederlandse en Belgische bedrijven die overblijven, richten zich op grote aantallen en verhandelen hun bloemen via de wereldwijde handelskanalen. We spreken dan vooral over rozen en anjers. Een deel van de productie gaat ook rechtstreeks naar de binnenlandse handel via Euroveiling in Brussel en de Belgische snijbloemengroothandel. Daar gaat het over rozen of anjers, maar ook over amaryllis, tulpen, anthurium, lelies en andere seizoens- en zomerbloemen."

Snijbloemteler Koen Hurtekant ziet zich nog niet zo snel bio gaan. "Ik ken het project van Ruth van Biobloom goed (zie portret), we werken samen rond pioenen. Ik supporter voor haar, maar zelf kan ik zo niet werken. Insecten kan je nog wel grotendeels bestrijden op een natuurlijke manier, maar schimmels jammer genoeg niet. En bloemen met vlekken krijg ik niet verkocht. Het grootste probleem is het onkruid. Je kan wel een deel ervan mechanisch bestrijden met een schoffelmachine, maar niet alles. Handwerk kost te veel tijd en maakt de bloemen te duur."

Hurtekant voegt eraan toe: "Ik vermoed dat de meeste kopers niet het minste idee hebben van hoe de bloemen worden geteeld. Tulpen bijvoorbeeld worden voor het overgrote deel gekweekt op water (hydrocultuur). Een kleiner deel bloeit in potgrond in de serres. En enkele luttele procenten komen uit de vollegrond, soms vervroegd met een serre erboven. Tulpen uit vollegrond hebben zonder twijfel de stevigste stelen, het donkerste blad en de grootste bloemen. Tulpen uit de serre, begin januari gekweekt, halen nooit de kwaliteit van de buitenbloeiers uit de tweede helft van april."

VELDBOEKET WINT VELD

Niet elk boeket met seizoensbloemen is natuurlijk, biologisch geteeld of volgens de normen van de fair trade, al komt het soms uit de eigen streek. Het echte veldboeket, gezaaid en gegroeid en gesneden op het open veld, kan niet overtroffen worden. Ook die boeketten zijn hoe langer hoe makkelijker te vinden: er ontstaan 'nieuwe' beroepen, soms zijn ze terug van weggeweest. Enkele voorbeelden: biobloemenboeren als Ruth Selleslaghs en Veerle Huybrechts (zie portretten), of de fair florist, zoals Daniel Deprez van de Gentse winkel Bluet.

"Het is absurd dat er met een natuurlijk product zo onnatuurlijk wordt omgegaan", vindt Deprez. Drie jaar geleden was hij een van de enigen met zijn resoluut andere aanpak. "Ik werk met zo lokaal mogelijke kwekers. Ik ga onder meer na hoe ze hun water recycleren, of ze met natuurlijke bemesting werken, of ze geen insecticiden gebruiken. Toen deed ik het vanuit mijn eigen gevoel, maar ondertussen merk ik dat er meer mensen mee bezig zijn. Gelukkig maar. Ik zie gelijkgestemde collega's opduiken. Bij traditionele kwekers zoekt een jongere generatie hoe ze bepaalde soorten pesticidevrij kan kweken. Overschakelen van het ene naar het andere systeem is niet vanzelfsprekend, maar het gaat de goede richting uit. Nu werk ik nog met een Duitse leverancier, maar er lopen experimenten met de eerste Belgische biorozenkweek. Dat volg ik op."

PLUKKEN OP JE SLIPPERS

"Kwaliteit betaal je, maar biobloemen zijn eigenlijk niet duurder", weet Daniël Deprez. "Wij betalen wel altijd een eerlijke prijs aan onze leverancier. Onze kweker zal dan in periodes zoals de week voor moederdag de prijzen niet fel opdrijven, hij of zij staat los van de veiling. De klant krijgt een mooi product met een meerwaarde voor een faire prijs."

De klassieke distributie met veiling en groothandels laten de kleinere biobloementelers en handelaars links liggen: ze gaan rechtstreeks naar de florist of naar de consument. Via sociale media gaan ze na welke soorten populair zijn. Ze experimenteren met online bestellingen en de levering van boeketten aan huis of in afhaalpunten. Of met plukvelden waar je tussen zonsopen zonsondergang op slippers of met je laarzen aan je eigen boeketje kan gaan afsnijden (zie ook het portret van Maria Bommers-Zillikens). Helemaal zelfgeplukt en zelf gebonden. Meer veldboeket wordt het niet. En ideaal om te Instagrammen, uiteraard: #wild #sunset #nofilter #harenindewind.

Tekst Leen Creve Foto'S Hannes Vandenbroucke

Lees ook: 'Wild is hip', drie kwekers van biobloemen over hun passie.

Onze partners