Tuinieren in potten en bakken

06/05/16 om 07:12 - Bijgewerkt om 07:12

Wil je planten tot vlak voor je raam? Makkelijk: zet ze in een pot of bak en schik ze op je terras of een ander favoriet hoekje. Potten en bakken zijn ook ideaal om je te omringen met groen als je geen tuin hebt. Maar zijn alle potten even geschikt?

Tuinieren in potten en bakken

Zowat elk komvormig voorwerp is als pot of bak te gebruiken. Maar voor echt tuingebruik zijn er voorwaarden. Minstens even belangrijk als plantvriendelijkheid, duurzaamheid en comfort is het uitzicht, volgens je eigen smaak en voorkeuren.

Ga voor groot!

Kies voor een pot of bak in groot formaat. Een plant groeit pas krachtig en gezond als ze beschikt over voldoende wortelruimte. Tegelijk wordt in de (grotere) hoeveelheid aarde meer vocht en voedsel gebufferd. Je hoeft bijgevolg minder vaak te gieten en te bemesten!

Perfect van lijn

Een pot die bovenaan versmalt, een urnvorm heeft of een naar binnen gekraagde rand, ziet er elegant uit, maar hij is na het groei- en bloeiseizoen ook moeilijk leeg te maken. De plant zit gevangen! Een gewone conische pot- of bekervorm is het makkelijkst: je schuift de kluit er zo in en uit. Vooral voor hogere potten of potten waarin hogere planten komen die veel wind vangen, is een brede basis erg belangrijk.

Dik is beter

Als planten konden spreken zouden ze liefst van al dikwandige potten/bakken hebben, waarin de aarde rustig kan opwarmen onder invloed van de zon, maar vanaf dan een gelijkmatige temperatuur behoudt. Dunne (kunststof-)wanden doen dat niet en confronteren de plantenwortels met grote temperatuurverschillen. Dat leidt tot groeistress. De snelle en felle opwarming van de kluit veroorzaakt ook extreme verdamping van het gietwater, waardoor de planten - zelfs dagelijks - met natte en droge periodes worden geconfronteerd. De sterke wisseling qua temperatuur en beschikbaar vocht bedreigt de groei van de planten. Daardoor verzwakken ze en stoten ze bloemen gemakkelijker af, maar zijn ze ook gevoeliger voor aantasting door insecten en schimmels.

Potten met een gat

Een ontwateringsgat is noodzakelijk om elk teveel aan (giet-)water te laten ontsnappen. Traditioneel zit zo'n gat in het midden van de bodem. Het is niet de meest ideale plaats, want daar raakt het wel eens verstopt. Daarom leg je best een dun (filterend) drainagelaagje van potscherven of geëxpandeerde kleikorrels op de bodem van de pot of bak. Drainagegaatjes laag in de zijwand van de pot zijn eigenlijk beter. Je kunt ze gemakkelijk terug doorprikken en ze houden toch een kleine waterreserve ter beschikking van zuigende wortels.

Diepte is belangrijk

Planten kunnen alleen gezond groeien als ze voldoende wortelruimte hebben. Denk daarbij zeker ook aan diepte. Baseer je niet enkel op de maat van de wortelkluit op het ogenblik van het planten, maar wel hoe de wortel zich ontwikkelt na stevig inwortelen en voor vaste planten en heesters zelfs na enkele jaren groei.

Een- en tweejarigen zijn snel tevreden. Zo'n 15 cm diepte en minstens dezelfde breedte is toch het minimum voor de meest courante en niet te groot uitgroeiende exemplaren als mexicaantje (ageratum) en nemesia. Ook pelargonium mag mee in het rijtje. Voor planten als heliotroop en siertabak (nicotiana) is 20 cm een minimum.

Vaste planten willen meer wortelruimte. Pas vanaf 40 cm doorwortelbare ruimte geven hosta, helleborus en agapanthus het beste van zichzelf. Idem voor siergrassen en niet extreem hoog groeiende bamboesoorten. Struikjes in de maat van buxus, clematis, lavendel, rozen en zelfs hortensia zijn ook tevreden met 40 cm aarde. Met 50 cm diepte zit je goed voor een sierlijke Japanse esdoorn, een welgevormd krentenboompje of een statige camelia, bessenstruikjes en zelfs laagstammige appel- en perenbomen.

Voor het kweken sla, veldsla en spinazie volstaat 20 cm aarde. Idem voor raapjes en radijsjes. Maar voor alles wat hoger of dieper gaat, is 30 cm een minimum: witte en rode kool, koolrabi, tuinwortelen, tomaat en paprika. Zelfs met pompoen en komkommer boek je met een pot van 30 cm en regelmatig gieten en bemesten goede resultaten.

Welk materiaal voor plantpotten kies ik?

Hout

Hout geeft planten het comfort van ideale luchtinfiltratie in de wortelkluit en een gemakkelijke ontwatering. Voorwaarde is natuurlijk wel dat de bak niet met lucht- en waterdichte verf behandeld is.

Kunststof

De nieuwe kunststofsoorten gaan voor een grote duurzaamheid en alle mogelijke vormen en kleuren. In polyester worden ze zelfs op maat en in gewenste kleur gemaakt. Eps of polystreen is het lichtst mogelijke materiaal, want het is samengesteld uit piepschuim.

Metaal

Bakken in cortenstaal zijn sterk en weervast. Hun beroeste oppervlak past perfect in een groene omgeving en beschermt tegen verdere corrosievorming. Zink en roestvrij staal zijn het nieuwe sjiek!

In klassieke tuinen blijven bakken in lood - al dan niet met een zwierige decoratie - het erg goed doen. Nadeel is natuurlijk hun gewicht.

Terracotta

Europese terracotta wint opnieuw marktaandeel. Ze worden vaak geperst in plaats van gedraaid. Dat vermindert de handenarbeid, het materiaalgebruik en dus ook de prijs. Betere bakmethoden garanderen bovendien een hogere wintervastheid.

Naast klassiek rode terracottakleuren komen ook genuanceerd grijsbruin 'grigio' en genuanceerd azuurblauw 'terra pietra' op.

Composietmateriaal

Bakken of potten in composietmateriaal gaan voor het meest economische materiaalgebruik. Terrazzo bestaat uit gemalen natuursteen, cement en zand. Binnen- en buitenzijden zijn eventueel afgewerkt met een waterwerende, al dan niet glanzende coating. Polystone bestaat uit een mengsel van gemalen kunststof en steen en Apesanterre uit klei, juteweefsel en magnesiumcarbonaat.

Tekst en foto's Marc Verachtert

Lees meer over:

Onze partners