Giftige planten in je tuin

12/07/16 om 12:38 - Bijgewerkt om 13:25

Wildplukken en koken met de geplukte oogst mag dan een trend zijn, helemaal ongevaarlijk is het niet. Planten tonen immers zelden of nooit dat ze giftig zijn. Ook in onze tuinen zijn er tal van planten te vinden waar je beter niet van eet.

Giftige planten in je tuin

Heel wat planten zijn gevaarlijk, al zien ze er verleidelijk mooi uit. Hun sap, bladeren, bloemen, wortels of bessen bevatten schadelijke, soms zelfs dodelijk stoffen voor mens en dier. Gelukkig zijn ze niet allemaal even agressief en moeten we ze niet per se weren. Onze tuinen zouden er anders heel wat minder mooi uitzien, want zelfs buxus, hulst, kardinaalsmuts en klimop staan op het lijstje. Toch neem je best geen risico's. Screen je eigen tuin op de aanwezigheid van echt gevaarlijke soorten. Op de site van het antigifcentrum kan je een brochure downloaden met planten die een gevaar inhouden.

Giftige planten die je om een of andere reden toch in de tuin wil, zet je beter achterin de border, ver van grijpgrage handjes. Ze veilig en wel laten groeien in een plantenkooi kan ook.

Aronskelk

Aronskelk © Marc Verachtert

Verraderlijke bessen

Met kinderen in de buurt ben je best vooral voorzichtig met kleurige bessen. Die vinden ze aantrekkelijk en stoppen ze gemakkelijk in hun mond. Aardbei, rode bes en framboos zijn plukvers ook zo lekker, dat weten ze. Bessen van de gevlekte aronskelk zijn dat ook. Ze smaken zoet maar veroorzaken brandende pijn, maag- en darmstoornissen, mogelijk zelfs stuipen en hartritmestoornissen. Het inslikken van één enkele bes van het rood peperboompje (Daphne mezereum) kan al gevaarlijk zijn: het leidt tot een aantasting van de nieren en langdurige buikloop. Hulst- en lijsterbessen zijn in verhouding gelukkig onschuldig. Ze worden pas gevaarlijk na het eten van een iets grotere hoeveelheid, bijvoorbeeld een handvol.

Klimop

Klimop © Marc Verachtert

Maar kleur zegt niet alles. Ook ingetogen zwarte bessen kunnen een risico inhouden. Sporkehout (Frangula alnus) veroorzaakt buikpijn en/of braken, liguster (Ligustrum) last aan maag en darmen. Ook bessen van klimop zijn giftig. Na het eten volgen braken, buikkramp en diaree. Gelukkig hangen deze bessen hoog in de plant en smaken ze bitter.

Vogelmysterie

Dat vogels bessen eten en niet ziek worden, betekent niet dat ze niet gevaarlijk zijn voor de mens. Bij sommige bessen schuilt het venijn in het zaad, en dat passeert in het vogellijf vaak zonder dat de zaadhuid beschadigd raakt. Taxus is daar een voorbeeld van. De vogel verteert alleen het (schijn)besje rond het zeer giftige zaad, en dat zaad poept hij uit.

Reuzenbereklauw

Reuzenbereklauw © Marc Verachtert

Niet aanraken

Een klasse apart zijn de planten die al gevaarlijk zijn als je ze aanraakt, zoals reuzenbereklauw (Heracleum mantegazzianum). Het louter aanraken van blad of stengel maar zeker het contact met het sap maakt dat er uren en zelfs dagen later huidletsels ontstaan. Soms evolueren die tot extreme brandwonden omdat de huid extra gevoelig is geworden voor uv-stralen. Meer dan eens nestelt deze drie meter hoge schermbloemige zich spontaan in onze tuin. De zaden komen aangewaaid uit natuur- en landbouwgebieden, al wordt deze plant ook daar ondertussen met man en macht bestreden. Wieden, wegsnijden of wegplukken doe je het best op een bewolkte, zelfs regenachtige dag, beschermd met handschoenen, een lange broek en mouwen.

Ook de fluweelboom of Rhus kan na huidcontact irritatie veroorzaken, maar veel minder erg dan de reuzenbereklauw.

Wolfsmelk

Wolfsmelk © Marc Verachtert

Bijtend sap

Nog meer planten bevatten een bijtend sap. Wolfsmelk of Euphorbia is er een van. Die staat mogelijk in de tuin omdat het een mooie geelbloeiende vaste plant is of om mollen op afstand te houden. Gewoon aanraken en contact met het sap kan al roodheid en blaarvorming veroorzaken. In de mond, ingeslikt of gespat of gewreven in de ogen is het leed nog groter, want de oorzaak van onder andere een branderig gevoel, zwellingen en intense pijn.

Het sap van de stinkende gouwe (Chelidonium majus) is minder agressief, maar leidt toch tot roodheid en pijn in de ogen. Effect op de huid heeft het niet echt, hoewel het vooral vroeger gebruikt werd om wratten te doen verdwijnen.

Monnikskap

Monnikskap © Marc Verachtert

Vergissen is dodelijk

Waag je zonder grondige plantenkennis nooit aan het plukken en gebruiken van bloemen en planten voor kruiden- en keukengebruik. Het gevaar voor een vergissing is groot. Zo lijken de wortels van monnikskap (Aconitum napellus) op de wortels van mierikswortel, maar leidt monnikskap tot hartritmestoornissen en de dood. Takjes van taxus en rozemarijn lijken ook op elkaar en worden ook weleens verward, zo weten ze bij het Antigifcentrum.

Het gevaarlijkste trio

Het Antigifcentrum catalogeert taxus, oleander en gouden regen als zeer giftige tuinplanten. Zelfs bij geringe inname zijn ze toxisch.

Taxus

Taxus © Marc Verachtert

1. Taxus: bel na het in de mond nemen van volledige vruchtjes of naalden meteen naar het Antigifcentrum. Er volgt mogelijk een opname in het ziekenhuis en een eventuele observatie op intensieve zorgen. Eerste verschijnselen: braken, diarree en buikkrampen. Bij zware intoxicatie: stuipen, onregelmatige polsslag hartritmestoornissen en overlijden. Ook het scheersel is giftig voor dieren.

Oleander

Oleander © Marc Verachtert

2. Oleander (Nerium oleander): giftig van bloem tot wortel. Zelfs rook inademen bij het verbanden van oleanderresten kan tot hartproblemen leiden. Als een kind ook maar één blad heeft ingeslikt, moet het naar het ziekenhuis.

Goudenregen

Goudenregen © Marc Verachtert

3. Gouden regen (Laburnum): kinderen moeten al naar het ziekenhuis als ze drie zaden hebben opgegeten. In het begin is er een branderig gevoel in mond en keel en misselijkheid. Zware intoxicatie leidt tot verlamming van de ademhalingsspieren en mogelijk tot overlijden. Blauwe regen (Wisteria) is net iets minder gevaarlijk.

Eerste hulp

1. Haal de plantenresten uit de mond en laat een glas water drinken.

2. Neem contact met het Antigifcentrum (070 245 245) of met de huisarts. Hou de naam van de plant bij de hand.

3. Ken je de naam niet, ga er dan mee naar een tuincentrum, bloemenwinkel of plantenkenner. Neem een volledige tak mee met bladeren en bloemen of vruchten.

4. Ken je de naam van de plant, dan kan het Antigifcentrum nagaan of er nog andere maatregelen moeten genomen worden.

Tekst en foto's Marc Verachtert

Onze partners