29 bessen die een plekje in de tuin verdienen

01/10/15 om 15:29 - Bijgewerkt om 15:41

Bessen mogen gerust een belangrijke plaats innemen in de moestuin of de plantenborder. Eén struik volstaat voor heerlijk vers snoep- en dessertfruit.

29 bessen die een plekje in de tuin verdienen

Rood boven zwart

Aalbessen

Aalbessen © Marc Verachtert

Bessen zijn er in soorten. Maar voor heerlijk tuin- en keukengebruik is de trosbes, ook wel aalbes genoemd, onovertroffen. Vooral de traditionele rode bes blijft populair. Dat komt door haar veelzijdige rol in de keuken. En ook omdat ze in juni de tuin mooi kleurt met haar zwaarbeladen trosjes. Daarmee heeft de rode bes grotere troeven dan de witte en de roze variant, ook wel champagnebes genoemd.

Bij de zwarte bes zien we bijna dezelfde groeiwijze, maar die gaat wat breder en volumineuzer. De smaak is zeer kruidig, wat interessant is voor de verwerking in siroop en likeuren. Ook al valt de zwarte bes minder in smaak dan de rode, als je de bladeren vastneemt, komt er een heerlijke cassisgeur vrij.

Opvallend gezond

Alle tuinbessen zijn hapklare pakjes vitamine C. De Amerikaanse blauwbes heeft een hoger aandeel vitamine A en B, mineralen en sporenelementen. Ze bevat ook veel antioxidantia, waardoor ze het menselijk immuunsysteem aanscherpt. Verwar deze Amerikaanse blauwbes niet met onze gewone bosbes. Ze groeit net als de trosbes uit tot een anderhalve meter hoge struik. Maar ze wil wel zure grond en een plek met halfschaduw of zon. In ruil voor dat minder gemakkelijke karakter kun je de Amerikaanse blauwbes zowat de hele zomer door oogsten.

Voor durvers

Planten met doornen zijn geen favorieten in de tuin, maar gun stekelbessen toch hun waardering. Deze kwarteleitjesgrote bessen zijn zo lekker en gemakkelijk te verwerken in gebak en jam dat het de moeite waard is om bij het snoeien en het plukken stevige handschoenen aan te trekken. De bessenstruik op stam kweken en goed opensnoeien maakt het omgaan ermee trouwens heel wat minder gevaarlijk dan het op het eerste gezicht lijkt.

Leiden bij de groei

Framboos

Framboos © Marc Verachtert

Frambozen en braambessen moeten tegen een draadje. Ze groeien hoog, maar hun stengel is te zwak om vanzelf rechtop te blijven staan. Twee meter framboos, eventueel opgesplitst in één meter zomer- en één meter herfstframboos, volstaat voor heerlijke toetjes en ander fruitig keukengebruik gedurende vele maanden. Bij bramen ligt de keuze voor de doornloze versie voor de hand. Er is een vroege en een late soort. In volle groeiseizoen mag je te lange scheuten gerust inkorten: doornloze braam is een geweldige groeier.

Hoeveel brengen ze op?

trosbessen oogsten

trosbessen oogsten © Marc Verachtert

Trosbes: 3 tot 5 kg/struik*

Zwarte bes of cassisbes: 3 kg per struik*

Blauwe bes: 4 tot 8 kg per struik

Stekelbes: ongeveer 2 tot 3 kg per struik*

Framboos: 0,5 tot 1,2 kg per m bessenrij

Braambes: 0,5 tot 1 kg per m geleide struik

* Zowat de helft als je ze snoeit in leivorm

Blauwe bes houdt van zuur

Blauwe bes verkiest humusrijke, zure grond. Graaf daarom een ruim plantgat en vul het met 'heidegrond' of een mengsel van tuinaarde en turf. Gebruik dit grondmengsel ook in pot of bak. Plant de blauwe bes in een laagte, zodat regenwater zich spontaan bij de plant kan verzamelen. Strooi elk jaar een 5 cm dik laagje turf rond de plant om de aarde in het plantgat zuur te houden. Geef nooit kalk. Tuinaarde zuurder maken kan ook door het strooien van een handvol zuurwerkende meststof, zoals ammoniumsulfaat.

Snoeien voor meer bessen

Snoeien kan meteen na de oogst, maar ook in februari - maart. Start altijd met het wegknippen van te laag hangende en elkaar schurende takken.

Trosbes: knip twee tot drie van de oudste takken weg. Kort de twijgen in zodat veel jonge (zij)scheuten ontstaan.

Cassisbes: verwijder sterk vertakte oude twijgen laag tegen de grond. Spaar (slechts) een tiental sterke eenjarige scheuten.

Amerikaanse blauwbes: zorg dat er licht in de struik kan. Geef bij oudere planten de kans om jonge grondscheuten de plaats te laten innemen van oude gesteltakken.

Stekelbes: kort de hoofdscheuten in en beperk de plant in hoogte. Dun het aantal gesteltakken uit tot maximum acht.

Framboos: snoei herfstframbozen in de winter tot tegen de grond. Bij de zomerframboos spaar je tien eenjarige, mooi bruingekleurde twijgen per lopende meter.

Doornloze braam: snoei alle twijgen weg waarop het voorbije jaar bramen groeiden. Spaar een zestal sterke eenjarige twijgen.

AANBEVOLEN BESSEN

Trosbes of aalbes

Vroeg / juni:

1. Jonkheer van Tets (rode bessen, lange trossen)

Middenin / midden juli:

2. Stanza (rode bessen, lang doordragend)

3. Witte parel (witte, vrij kleine bessen)

4. Versaillaise blanche (witte, vrij kleine bessen)

5. Gloire des Sablons (roze, vrij kleine bessen)

Laat / einde juli - augustus

6. Rosetta (rode bessen, hoge productie)

7. Rovada (rode bessen, is het productiefst)

8. Blanka (witte, grote bessen)

Zwarte bes / cassisbes

9. Black reward (einde juli)

10. Titania (gezondste ras, zachte smaak, einde juli)

Stekelbes

Vroeg / midden juni - juli

11. Risulfa (gele, lichtjes behaarde bessen)

Middenin / midden juli

12. Worcester (kleine, bijna zwarte bessen)

13. Hinnonmäki geel/Gul (gele, langwerpige bessen)

14. Invicta (geelgroene, grote bessen)

Laat / einde juli - augustus

15. Hinnonmäki rood/röd (rode, grote bessen)

16. Reflamba (groene, kale bessen)

Amerikaanse blauwbes

Midden juli - augustus

17. Bluecrop (lichtblauwe bessen, erg productief)

18. Goldtraube (donkerblauwe, stevige bessen)

Augustus - september

19. Chandler (blauwe, zeer grote bessen)

Framboos

Framboos, geel

Framboos, geel © Marc Verachtert

Zomerframboos

20. Malling Promise (rode vruchten)

21. Jaune d'Anvers (geeloranje vruchten)

22. Golden Everest (gele, zoete vruchten)

Herfstframboos

23. Autumn Bliss (rode, grote ronde vruchten)

24. Fallgold (geeloranje vruchten)

25. Héritage (rode vruchten)

26. Zefa Herbsternte (rode vruchten)

Doornloze braam

Juli - september

27. Hull Thornless (zwarte vruchten, matig productief)

Augustus - oktober

28. Chester Thornless (zwarte vruchten, zeer productief)

29. Thornless Evergreen (zwarte vruchten, matig productief, blijvend blad)

Tekst en foto's Marc Verachtert

Onze partners