Wild zomerfruit

21/08/13 om 15:12 - Bijgewerkt om 15:12

Bron: Knack Weekend

Rozenbottels: ze smaken als een laatste zomergroet

Wild zomerfruit

Als een roos uitgebloeid is, wordt er een bottel gevormd. Aan de bovenkant draagt ze de resten van de vergane kelkblaadjes. Slechts een aantal bottels zijn geschikt om culinair te verwerken. Zo kan je gecultiveerde rozen uit je tuin beter niet gebruiken. Bruikbare bottels pluk je van wilde rozen, zoals de bijzonder lekkere Japanse bottelroos (Rosa rugosa) of de veel bezongen egelantier (Rosa rubiginosa), die stevige bottels geeft en waarvan het blad geurt naar groene appeltjes. Ook de hondsroos (Rosa canina) heeft volle bottels en laat zich prima verwerken in tal van gerechten. Al deze bottels kunnen verschillen in vorm en kleur: rond, klein, ovaal of peervormig, van warmoranje tot glanzend vuurrood.

Oerkracht

Niets beter om je te beschermen tegen een verkoudheid dan een kop hete rozenbottelthee. Rozenbottels zijn al eeuwen een essentieel onderdeel van de natuurgeneeskunde en werden al als tonicum gebruikt door de Romeinen. Karel de Grote nam in zijn 'Capitulare Villis et Curtis' (een voorschrift dat de aanplanting van tuinen regelde) uitsluitend planten en kruiden op die goed waren voor mens en dier. Hij liet op grote schaal rozenstruiken aanplanten omwille van hun medicinale eigenschappen. Later gebruikten scheeplui rozenbottels omdat die een doeltreffend middel tegen scheurbuik bleken. Ook in de oorlogsjaren bewezen rozenbottels goede diensten als vervanger van citrusvruchten, die toen moeilijk te krijgen waren.

Rozenbottels zijn inderdaad een ware vitaminebom met een extreem hoog gehalte aan vitamine C, beduidend hoger dan in sinaasappel of kiwi. Verder bevatten ze mineralen, voedingsvezels en antioxidantia. Ze stimuleren de spijsvertering, werken vochtafdrijvend en ondersteunen de nier en blaasfunctie. Veel dieren, onder meer een aantal vogels, overleven de winter dankzij het eten van rozenbottels.

De olie die uit rozenbottels wordt gewonnen is bijzonder waardevol vanwege het hoge gehalte aan essentiële vetzuren en actieve vitamine A. Deze olie bevordert de celvernieuwing en werkt therapeutisch bij pigmentvlekken en littekens.

In de keuken

De culinaire mogelijkheden van bottels zijn veelzijdig, maar je maakt er ook heel gemakkelijk jam, siroop of thee van. Voor rozenbottelthee plet je een tiental rozenbottels en overgiet je ze met een halve liter heet water. Laat 10 minuten rusten, zeef en de thee is gebruiksklaar. Om deze heilzame drank het hele jaar door te kunnen gebruiken, volstaat het om gehalveerde en ontpitte bottels te drogen en ze daarna te bewaren in een luchtdichte pot op een donkere plaats. Verse rozenbottels kunt u altijd vervangen door gedroogde exemplaren uit de reformwinkel - laat ze dan wel vooraf even wellen in water.

Pluk de bottels als ze volledig rijp maar nog stevig zijn. Ga bij voorkeur voor de grote, vlezige bottels, de kleinere exemplaren hebben te weinig vruchtvlees. Schoonmaken is wel een heel karwei. Was de bottels goed, verwijder de bloemkronen en steeltjes en snij ze doormidden. De binnenkant van de bottel is hol met een pluizige inhoud van stamper, meeldraden en geelwitte harde zaden. Deze zaadjes zijn bedekt met kleine haartjes die de huid irriteren. Vandaar de franse benaming gratte cul. Jeukpoeder wordt trouwens gemaakt van zeer fijngemalen rozenbottelzaden. Ontdoe de bottels zoveel mogelijk van deze pluisjes en zaadjes, want ze geven een bittere smaak.

In de natuurkeuken zijn rozenbottels erg geliefd, ze dragen hun steentje bij in heel wat pittige recepten. Ook in de Scandinavische keuken spelen ze een grote rol, bijvoorbeeld in de zoete nyponsoppa, een Zweedse specialiteit. In de nordic cuisine van het Deense toprestaurant Noma gaat topchef René Redzepi bijzonder creatief om met vruchten uit de natuur. Rozenbottels tref je hier dan ook geregeld op het menu. Ze worden onder meer gebruikt in meringues. Hetzelfde enthousiasme voor pure thuisproducten tref je bij de jonge chef Kobe Desramaults van restaurant In de wulf in het West-Vlaamse Dranouter. Hij weet rozenbottels met een innovatieve twist in gerechten te verwerken.

Praktisch

* Pluk rozenbottels steeds op veilige plekken, niet langs autowegen of naast velden die met bestrijdingsmiddelen werden behandeld. Vermijd exemplaren die door insecten of schimmels zijn aangetast maar beperk u tot volkomen gave bottels. Was ze zorgvuldig.

* Bottelrozen in de tuin zijn een aanwinst voor tuin en eettafel en laten u een heel jaar lang genieten, van geurige bloem tot smakelijke bottel. Plukken kan vanaf eind augustus tot ver in het najaar. Trek tijdens de pluk wel handschoenen aan, want het is een stekelig karwei.

* Rozenbottels slaan de brug tussen gezond en verfijnd eten. Het najaar is gul met deze heilzame smaakmakers. Laat de bottels dit jaar niet aan uw neus voorbijgaan maar ga op pad en vul uw mand met lokale heerlijkheden uit de natuur!

Tekst en foto's Christl Exelmans

RECEPTEN

Hartige rozenbottelcake

Jam van rozenbottels en vanille

Chutney van rozenbottel en gember

Nyponsoppa

Lees meer over:

Onze partners