Spelen met balletjes

12/04/17 om 10:28 - Bijgewerkt om 14:33

Jong of oud, iedereen houdt van balletjes. Hun speelse ronde vorm heeft iets aantrekkelijks en wereldwijd worden ze sinds mensenheugenis gedraaid. Ze zijn een van de oudste artisanale culinaire bereidingen en krijgen overal ter wereld een eigen invulling.

Spelen met balletjes

Zowel in de westerse als in de oosterse, Arabische, joodse of Afrikaanse keuken worden uit lokale ingrediënten - meel, vlees, rijst, verse kaas... - balletjes gedraaid. Maar groot of klein, zoet of hartig, pittig, retro of veggie, altijd zijn ze heerlijk comfortfood.

De ideale gehaktbal

Vlees voert nog steeds de lijst aan als basisingrediënt van de traditionele gehaktbal. In principe kun je elk soort vlees gebruiken. Vettere soorten zoals rund, lam en varken geven een zachter resultaat; kip of mager rundergehakt kunnen ook, maar vergen een kortere gaartijd. Half-om-halfgehakt van rund en varken wordt het vaakst gebruikt; het geeft een sappige textuur met een diepe smaak. Heb je thuis geen gehaktmolen, vraag dan aan de slager om het vlees fijn te draaien. Vermijd gehakt uit de supermarkt, dat bevat niet alleen te veel vocht, de origine van het vlees is vaak ook moeilijk te achterhalen.

De beste stukken om balletjes te maken zijn niet noodzakelijk de duurste. Runderschouder of een mooie hamlap zijn prima. Gemalen spek door het gehakt mengen, geeft extra smaak. Je mag royaal omspringen met specerijen en smaakmakers om te vermijden dat het resultaat te flets is. Nootmuskaat, sambal, fijngehakte uitjes en mosterd zijn klassiekers. Zongedroogde tomaten, look of rozemarijn brengen een zuiderse toets. Gember of citroengras geven een oosters parfum.

Om het gehakt te binden zodat de balletjes niet uit elkaar vallen, wordt nog ei en paneermeel toegevoegd. Zo blijven vorm en textuur intact. Laat het mengsel bij voorkeur een halfuurtje rusten alvorens de balletjes te draaien. Dat maakt dat de verschillende smaken optimaal tot hun recht komen. Voor je alle balletjes in de pan zwiert, kun je eerst een klein stukje gehakt even aanbakken en proeven of de smaak goed zit.

Handwerk

Giet wat olie of water in je handpalmen voor je begint te draaien, zodat het vlees niet blijkt kleven. Leg het mengsel vooraf een halfuurtje in de koelkast, dat werkt makkelijker. Maar voor alle balletjes geldt dezelfde regel: rol zonder hard te drukken en blijf draaien tot je een mooi, compact bolletje hebt. Scheurtjes wijzen op een te droge samenstelling. Voeg dan wat vocht uit de ingrediëntenlijst bij. Voor te vochtige ballen doe je er wat vaste stof bij.

Laat de pan goed heet worden voor je begint te bakken maar draai het vuur na het aanbakken lager. Zo krijg je een optimaal resultaat. In de oven bakken balletjes gelijkmatig gaar en kun je het bakproces goed controleren. Voor een gelijkmatig resultaat is het ook belangrijk dat de balletjes ongeveer van dezelfde grootte zijn. Een ijsschep of een lepel kunnen het werk vergemakkelijken. Royale ballen zijn ideaal voor een hoofdgerecht, kleine exemplaren lenen zich perfect voor hapjes. Gebakken balletjes kun je een drietal dagen in de koelkast bewaren. Je kunt ze in de oven opwarmen, verwerken in een saus of koud eten met een slaatje.

Liever groen

Ook de veggiebal is aan een opmars bezig en niet alleen bij gezondheidsfreaks. Groenten krijgen al een tijdje een hoofdrol in het bord en zijn op weg om vlees opzij te duwen. Niet alleen de prijs of hormonenschandalen spelen hierbij een rol, het bewust streven naar een gezonde voeding wordt almaar belangrijker. Combinaties met kaas, granen en kruiden zetten je al een flink eind op weg. En dankzij de mooie kleuren van groenten kun je ook visueel 'pareltjes' toveren op het bord. Zo kunnen bonen en peulvruchten perfect meegedraaid worden in de balletjes en ze passen helemaal in de huidige trend van minder vlees en koolhydraten en meer plantaardige vezels.

Met balletjes kun je dus eindeloos variëren. Door naar eigen smaak extra ingrediënten toe te voegen maak je originele creaties. Je kunt ook spelen met voorbeelden uit verschillende keukens en het is een ideale manier om restjes te verwerken. Zolang de smaakcombinaties kloppen, kun je blijven draaien.

Tekst en foto's Christl Exelmans

Onze partners