Op weg naar een circulaire economie

27/04/16 om 13:27 - Bijgewerkt op 02/05/16 om 16:36

Er duiken meer en meer circulaire ondernemingsinitiatieven op. Eerst en vooral in de kledingindustrie, maar het gaat verder dan kledij alleen. Nest zocht uit wat een circulaire economie inhoudt en welke initiatieven er al bestaan. Extra: wat kan jij doen als consument?

Op weg naar een circulaire economie

Campagne 'Fashion Revolution' © Fairtraide Belgium

MODE

'Close the loop' is een samenwerkingsproject van Plan C en Flanders Fashion Institute. Het is een online gids voor circulaire mode. Circulair wil zeggen dat de focus ligt op maximaal respect voor het milieu, de lokale waarden, duurzaamheid, enzovoort. Ieder aspect van het productieproces wordt hierbij onder de loep genomen. Van het ontwerp tot het levenseinde van het product.

Ook Fairtrade Belgium kwam aandraven met een gelijkaardig project. 'Fashion Revolution' is een wereldwijd project dat mensen wil helpen stilstaan bij het verhaal achter hun kleren. Waar komt je kledij vandaan? Hoe en met wat wordt het gemaakt? Fairtrade Belgium roept op tot minder shoppen, bewuster shoppen en dialoog over het verhaal achter producten. De actie loopt tussen 18 en 24 april.

CIRCULAIR VS LINEAIR

Plan C verbindt ondernemers en bedrijven en helpt hen op de weg naar een circulaire economie. Een circulaire economie is het tegenovergestelde van de overheersende lineaire economie. De focus ligt op de herbruikbaarheid van producten en grondstoffen en het nooit stoppende productieproces. Zo tracht men tegen te gaan dat producten op de afvalberg terechtkomen.

Bij een lineair proces nemen we grondstoffen en maken we daar een product van. Zodra het product verkocht is, daalt de waarde en de functionaliteit ervan. Uiteindelijk wordt het afval en krijgt het een negatieve waarde omdat we betalen om er van af te geraken.

In een ideale circulaire economie zou er geen afval meer bestaan. Alles wordt of hergebruikt, of gereduceerd tot nieuwe grondstoffen, of gebruikt om energie op te wekken, of uiteindelijk gerecycleerd. Recyclage is altijd de laatste stap in een circulair productieproces.

Plan C geeft het praktisch voorbeeld van een stoel op hun website:

Lineair:

Je rooit een boom en verwerkt hem tot een stoel. De stoel wordt verkocht en is meteen inferieur aan tweedehands. De stoel geraakt snel uit de mode of gaat stuk. Tegen betaling belandt de stoel uiteindelijk als afval op het containerpark.

Circulair:

Je rooit een boom en verwerkt hem tot een stoel. De stoel wordt verkocht en is tijdloos van design en robuust van kwaliteit. Wanneer het toch stuk gaat, zijn er reserve-onderdelen beschikbaar voor vlot herstel. Na verloop van tijd wordt het waardevolle vintage. Als je product echt niet meer te redden is, kan je overgaan naar upcycling of recycling.

VERDER DAN MODE

Kledingbibliotheken, upcycled tweedehandskledij en duurzame kledijproductie vinden stilaan hun weg naar de massa. Niet alleen in de mode-industrie komt er traag een bewustwording van een vervuilend productieproces. Ook in andere sectoren poppen circulaire initiatieven op.

Van bezit naar gebruik:

/ Lenen:

Zo leveren sommige bedrijven nu producten als dienst aan. De consument krijgt toegang tot producten maar de leverancier behoudt het eigendom om zo de kwaliteit van de producten te kunnen garanderen. Bijvoorbeeld plantenleasebedrijf Any Green. Bij hen huur je planten mét tweewekelijks onderhoud inbegrepen. Zo verschuift een circulair model van bezit naar gebruik.

Bij Tournevie kan je dan weer werkmateriaal uitlenen. Vergelijk het met een gewone bibliotheek, je betaald per jaar twintig euro lidgeld en krijgt onbeperkt toegang tot alle soorten materiaal dat je nodig hebt. Ze bieden ook herstellingsworkshops aan.

/Delen:

Bij lenen hoort ook delen. Als je niet vaak een auto nodig hebt, waarom deel je er dan niet eentje met mensen uit de buurt? De applicatie Peerby zorgt ervoor dat je spullen kan delen met je buren. Zoek gewoon wat je nodig hebt en Peerby laat je de dichtstbijzijnde resultaten zien. Zo leen je gratis spullen en maak je misschien nog nieuwe vrienden ook.

/Ruilen:

Lets is een community die aan ruilhandel doet, maar dan in de vorm van diensten. Je buurvrouw knipt bijvoorbeeld gratis je haar, en jij helpt haar met haar tuin aan te leggen. Een heel simpel concept dat binnen de circulaire visie oproept naar zelfredzaamheid.

Levensduurverlenging:

De levenscyclus van goederen kan worden verlengd door herstel, upgrading en herverkoop. Om een langer leven te garanderen werk je liefst met grondstoffen zonder kwaliteitsverlies. Kringwinkels zijn hier een goed voorbeeld van. Zij herstellen kapotte meubels en verkopen die dan weer. Al zijn er ondernemers die nog iets verder gaan. Recup Design maakt meubels van herbruikbaar hout.

Desso is dan weer een kamerbreed tapijtenleverancier voor bedrijven, hotels, vliegtuigen en zelfs voetbalvelden. Zij focussen op het Cradle to Cradle-principe. Cradle to Cradle is een nieuw businessmodel met als streefdoel producten zo te ontwerpen dat ze van begin tot eind herbruikbaar zijn. De visie werd ontwikkeld door de Duitse chemicus Michael Braungart en de Amerikaanse ontwerper William McDonough.

Grondstof-recuperatie:

Reststromen belanden vaak op de afvalberg. De circulaire economie spoort aan tot het hergebruiken van deze reststromen. Een mooi voorbeeld hiervan is PermaFungi, een onderneming die oesterzwammen teelt op basis van koffiedik. En dat blijkt een ideale voedingsbodem te zijn!

Haspenwood is een onderneming die oude appelbomen van fruitboeren in Haspengouw opkoopt om het appelhout te hergebruiken. Zo maken ze er bijvoorbeeld rooksnippers en rookplankjes van voor bij de BBQ. Na gebruik kan je de verpakking hergebruiken als bloempotje om tuinkruiden in te zaaien. De verpakking is ook volledig biologisch afbreekbaar.

WAT KAN JE DOEN ALS CONSUMENT?

1. Haal het maximum uit producten door ze te herstellen en onderdelen te hergebruiken, denk twee keer na volgende keer wanneer je iets weggooit.

2. Koop kwaliteitsvolle producten die gemaakt zijn voor het leven, met een tijdloos design.

3. Koop verbruiksproducten die biologisch afbreekbaar zijn zodat de grondstoffen worden teruggegeven aan de natuur.

4. In plaats van dingen te kopen, kan je tegenwoordig ook veel dingen ontlenen. Zo doe je minder geld op én het is beter voor het milieu.

5. Koop geen producten waar schadelijke stoffen voor werden gebruikt, ze schaden behalve het milieu ook nog eens je gezondheid.

6. Sharing is caring. Deel spullen met buren, familie en vrienden of zelfs vreemden.

Hanne De Groodt

Onze partners