Cuisine Exotique: voorbij de clichés van Soul Food

28/08/14 om 15:21 - Bijgewerkt om 15:21

Bron: Knack Weekend

Afro-Amerikaanse Soul Food uit de zuidelijke staten van Amerika is bezig aan een opmars. Maar wat is dit voedsel voor de ziel nu eigenlijk? En hoe kwam het tot stand? Wij namen deze boeiende keuken onder de loep.

Cuisine Exotique: voorbij de clichés van Soul Food

© iStock

Afro-Amerikaanse Soul Food uit de zuidelijke staten van Amerika is bezig aan een opmars. Maar wat is dit voedsel voor de ziel nu eigenlijk? En hoe kwam het tot stand? Wij namen deze boeiende keuken onder de loep.
Soul Food is het soort eten dat traditioneel gegeten wordt door Afro-Amerikanen in de Verenigde Staten. De term werd vastgelegd in 1964 toen soul een koepelwoord werd voor Afro-Amerikaanse cultuur, maar Soul Food bestaat al heel wat langer dan de sixties.

Tegenwoordig associëren we de keuken met calorierijke porties, volgestouwd met dierlijke vetten en afgehaald in een Amerikaans fastfoodrestaurant in een emmer. Maar de geschiedenis leert ons dat Soul Food veel meer is dan dat en niet onlosmakelijk verbonden is met ongezonde voeding. Het is in de eerste plaats comfort food dat gemaakt en gegeten wordt in familiale kring of met een groep vrienden. Het gaat om het delen van eten dat een eeuwenoude traditie kent. Duik mee in de geschiedenisboeken van het voedsel voor de ziel.

Ontstaansgeschiedenis Soul Food kende zijn ontstaansgeschiedenis ten tijde van de Afrikaanse slaven in het Amerikaanse Zuiden. De weinige ingrediënten die de zwarte slaven kregen van hun meesters werden omgetoverd tot heerlijke, hartige maaltijden. De blanke plantage-eigenaars stonden enkel de stukken vlees af die ze zelf niet wilden, waaronder varkensoren en -poten. Die verwerkten de slaven in gerechten met groenten die ze vonden op het land of kweekten in hun kleine tuintjes. Sommige slaven gingen ook vissen en jagen om de karige ingrediënten die ze kregen aan te vullen met verse vis of kleine diertjes zoals eekhoorns.

Soul Food zou volgens deskundigen een mengeling zijn van Europese, Amerikaanse en Afrikaanse ingrediënten en recepten die samen werden gebracht door de duistere geschiedenis van kolonisatie en mensenhandel. Onder de Amerikaanse traditie moeten we ook de keuken van de oorspronkelijke inwoners van het continent, de indianen, verstaan.

Traditionele gerechten en ingrediënten
Wat staat er nu eigenlijk op het menu als je Soul Food eet? Een mix van verse, gezonde groenten met vaak minder gezonde vleesbereidingen, zo blijkt. Onder andere gefrituurde kip of vis, garnalen, ossenstaarten, varkenspoten, varkensvlees, zoete aardappel, rijst, okra, maïs, chitterlings, macaroni met kaassaus, maïsbrood, boerenkool, spinazie, bonen, waterkers, hete pepers, knolrapen, ajuin, look, verse kruiden en hushpuppy's (gefrituurde balletjes maïsbrood) zijn erg populair. Als dessert krijgen we bij de aanhangers van Soul Food heerlijke taarten van pecannoten of zoete aardappelen, botermelktaart of cobbler (een soort van crumble). Surf naar Yummly voor recepten van Soul Food toetjes.

De gevaren en geneugten van Soul Food
Een gangbare visie over Soul Food is dat het ongezond is en ongelooflijk calorierijk. Het wordt gezien als een van de hoofdredenen voor het overgewicht van Amerikanen uit de Zuiderse staten. Deze mening behoeft echter een nuancering.

De originele vorm van Soul Food, die opnieuw aan populariteit wint, is een keuken vol organische ingrediënten die lokaal geteeld werden. Vlees was enkel een extraatje op dagen dat het voorhanden was en dus geen onmisbaar ingrediënt. Oorspronkelijk was het een overwegend vegetarisch dieet.

De opmars van de bewerkte voedingsproducten en de verdubbeling van porties zorgden ervoor dat de Soul keuken evolueerde naar een allesbehalve gezonde cuisine die dan wel troost mag bieden, maar haar fans ook de dood injaagt. In de onderstaande documentaire 'Soul Food Junkies' onderzoekt Byron Hurt welke invloed zijn favoriete keuken heeft op de gezondheid van haar fans. Een genuanceerde documentaire die verschillende stemmen laat horen en ook de maatschappelijke kant van het probleem belicht.

Gelukkig zijn er anno 2014 ook heel wat Soul Food koks die terugkeren naar de roots van de keuken en borden vol gevarieerde gerechten op tafel toveren. Zij tonen aan dat de Soul Kitchen een boeiende keuken kan zijn met gezonde ingrediënten vol van vitaminen en mineralen die écht de ziel aanspreken. (LP)


Fredrick Douglas Opie, professor in geschiedenis en directeur van de African Diaspora Studies Program op het Marist College, vertelt in onderstaande video over zijn boek 'Hog and Hominy: Soul Food from Africa to America'.

Onze partners